Przyczyny zablokowania moczowodu

Zablokowanie moczowodu to stan, w którym przepływ moczu z nerek do pęcherza moczowego zostaje częściowo lub całkowicie zablokowany¹. Przyczyny tej niedrożności są bardzo różnorodne i mogą być podzielone na kilka głównych kategorii w zależności od mechanizmu powstawania i lokalizacji problemu.

Podział przyczyn zablokowania moczowodu

Przyczyny zablokowania moczowodu można klasyfikować na różne sposoby. Najczęściej dzieli się je na przyczyny wewnętrzne (wewnątrzmoczowodowe) i zewnętrzne (pozamoczowodowe)²³. Przyczyny wewnętrzne obejmują zmiany zachodzące wewnątrz samego moczowodu lub w jego ścianie, podczas gdy przyczyny zewnętrzne wynikają z ucisku struktur znajdujących się poza moczowodem.

Najczęstsze przyczyny wewnętrzne

Wśród przyczyn wewnętrznych najczęściej spotykane są kamienie moczowe, które stanowią jedną z głównych przyczyn nagłego zablokowania moczowodu⁵⁶. Kamienie nerkowe to twarde złogi mineralne, które mogą przemieszczać się z nerek do moczowodu i powodować jego niedrożność. Gdy kamień utka w moczowodzie, może całkowicie zablokować przepływ moczu, prowadząc do silnego bólu i potencjalnego uszkodzenia nerki.

Skrzepy krwi również mogą powodować zablokowanie moczowodu, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia krwi lub po przebytych zabiegach chirurgicznych²⁷. Inne przyczyny wewnętrzne obejmują guzy moczowodu (zarówno łagodne, jak i złośliwe) oraz przewlekłe zapalenie ściany moczowodu, które może prowadzić do jego zwężenia².

Zwężenia i blizny moczowodu

Zwężenia moczowodu (zwaną również strikturami) stanowią istotną przyczynę niedrożności⁸. Mogą one powstać w wyniku:

• Urazów mechanicznych moczowodu
• Powikłań po zabiegach chirurgicznych w układzie moczowym
• Radioterapii w okolicy miednicy
• Przewlekłych infekcji układu moczowego
• Chorób zapalnych, takich jak gruźlica czy schistosomatoza

Blizny powstające w moczowodzie mogą znacznie ograniczyć jego światło, utrudniając przepływ moczu i prowadząc do stopniowego pogorszenia funkcji nerki Zobacz więcej: Zwężenia i blizny moczowodu jako przyczyna niedrożności.

Przyczyny zewnętrzne

Przyczyny zewnętrzne zablokowania moczowodu obejmują różne struktury, które mogą uciskać moczowód z zewnątrz. Najczęściej są to:

Powiększona gruczoł krokowy u mężczyzn, szczególnie w przypadku łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, może prowadzić do zablokowania dolnych dróg moczowych¹⁶. Guzy jamy brzusznej, w tym nowotwory złośliwe narządów miednicy mniejszej (szyjki macicy, prostaty, jelita grubego), mogą uciskać moczowody, powodując ich niedrożność².

Wady wrodzone

Znaczną grupę przyczyn zablokowania moczowodu stanowią wady wrodzone, które są obecne już od urodzenia. Do najważniejszych należą Zobacz więcej: Wady wrodzone prowadzące do zablokowania moczowodu:

Podwojenie moczowodu to dość częsta wada wrodzona, w której na jednej nerce rozwijają się dwa moczowody⁴. Drugi moczowód może być w pełni lub tylko częściowo rozwinięty. Jeśli którykolwiek z moczowodów nie funkcjonuje prawidłowo, mocz może cofać się do nerki i powodować jej uszkodzenie.

Zwężenie połączenia miedniczkowo-moczowodowego występuje w miejscu, gdzie moczowód łączy się z nerką. To zablokowanie może być wrodzone lub rozwinąć się w wyniku urazu, blizny lub rzadko guza⁴. Moczowodotętka to stan, w którym zbyt wąski moczowód nie pozwala na swobodny przepływ moczu, co prowadzi do powstania małego wybrzuszenia w moczowodzie, zwykle w części najbliższej pęcherzowi².

Przyczyny związane z płcią i wiekiem

Niektóre przyczyny zablokowania moczowodu są charakterystyczne dla określonych grup pacjentów. U kobiet przyczyny mogą obejmować endometriozę, wypadanie narządów miednicy mniejszej lub ucisk ze strony powiększonej macicy podczas ciąży¹⁹. U mężczyzn najczęstszą przyczyną jest powiększenie gruczołu krokowego, które może być łagodne lub związane z nowotworem⁹.

Wiek pacjenta również ma znaczenie – u dzieci przeważają wady wrodzone, u młodych dorosłych najczęstszą przyczyną są kamienie moczowe, podczas gdy u starszych osób dominują problemy związane z powiększeniem gruczołu krokowego, nowotworami i zwężeniami¹⁰.

Rzadkie przyczyny zablokowania

Istnieje również grupa rzadszych przyczyn zablokowania moczowodu, które mogą występować w szczególnych okolicznościach. Należą do nich zakrzepy grzybicze (głównie u pacjentów z obniżoną odpornością), ciała obce (w tym pociski), zaburzenia neurologiczne wpływające na funkcję pęcherza moczowego, oraz powikłania po przeszczepieniu nerki¹¹¹².

Zrozumienie różnorodności przyczyn zablokowania moczowodu jest kluczowe dla lekarzy w procesie diagnostycznym i planowania odpowiedniego leczenia. Każda z przyczyn może wymagać innego podejścia terapeutycznego, od leczenia farmakologicznego, przez zabiegi endoskopowe, po operacje chirurgiczne.