Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneDiagnostyka raka piersi to wieloetapowy proces, który rozpoczyna się od zauważenia niepokojących objawów lub wykrycia nieprawidłowości podczas rutynowych badań przesiewowych1. Wczesne wykrycie tej choroby ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia i rokowania pacjentek2. Nowoczesne metody diagnostyczne pozwalają na identyfikację zmian nowotworowych nawet w bardzo wczesnych stadiach, gdy są one jeszcze niewyczuwalne podczas samobadania piersi.
Proces diagnostyczny zazwyczaj rozpoczyna się, gdy lekarz pierwszego kontaktu lub ginekolog wykryje podczas badania fizycznego guzek w piersi, lub gdy mammografia przesiewowa wykaże nieprawidłowości3. Jednak warto podkreślić, że wiele przypadków raka piersi jest wykrywanych u kobiet, które nie mają żadnych objawów – stąd tak ważne są regularne badania przesiewowe4.
Badania obrazowe w diagnostyce raka piersi
Mammografia stanowi podstawę diagnostyki obrazowej raka piersi i jest najczęściej pierwszym badaniem wykonywanym w przypadku podejrzenia nowotworu1. To badanie rentgenowskie piersi pozwala na wykrycie zmian, które mogą być zbyt małe, aby je wyczuć podczas badania palpacyjnego. Mammografia przesiewowa wykonywana jest u kobiet bez objawów, natomiast mammografia diagnostyczna – gdy występują już niepokojące symptomy lub nieprawidłowości wykryte w mammografii przesiewowej5.
Ultrasonografia piersi jest kolejnym ważnym narzędziem diagnostycznym, szczególnie przydatnym w ocenie guzków wyczuwalnych palpacyjnie, które nie są widoczne w mammografii6. Badanie to wykorzystuje fale dźwiękowe do tworzenia obrazu wnętrza piersi i pozwala na rozróżnienie między torbielami wypełnionymi płynem a litymi guzkami, które mogą wskazywać na nowotwór5. Ultrasonografia jest również wykorzystywana do prowadzenia biopsji cienkoigłowej, umożliwiając precyzyjne nakierowanie igły na podejrzaną zmianę.
Rezonans magnetyczny piersi (MRI) to najbardziej zaawansowana metoda obrazowania, która dostarcza bardzo szczegółowych obrazów tkanek piersi7. Badanie to wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe zamiast promieniowania jonizującego. MRI piersi jest szczególnie przydatne w przypadku kobiet z gęstą tkanką piersiową oraz u pacjentek z wysokim ryzykiem rozwoju raka piersi5. Może być również stosowane do oceny zasięgu nowotworu w piersi oraz do poszukiwania ognisk przerzutowych Zobacz więcej: Zaawansowane metody obrazowania w diagnostyce raka piersi.
Biopsja – kluczowe badanie diagnostyczne
Biopsja jest procedurą polegającą na pobraniu próbki tkanki z podejrzanej zmiany w celu badania mikroskopowego7. Jest to jedyne badanie, które pozwala na ostateczne rozpoznanie raka piersi i określenie jego typu histologicznego. Istnieje kilka rodzajów biopsji, a wybór odpowiedniej metody zależy od lokalizacji zmiany, jej wielkości oraz preferencji lekarza8.
Biopsja cienkoigłowa (FNA) wykonywana jest za pomocą cienkiej igły i pozwala na pobranie komórek do badania cytologicznego. Biopsja gruboigłowa (core needle biopsy) jest obecnie standardową metodą diagnostyczną, ponieważ pozwala na pobranie większej próbki tkanki, co umożliwia bardziej precyzyjne określenie typu nowotworu8. W niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie biopsji chirurgicznej, podczas której usuwa się całą podejrzaną zmianę lub jej część.
Badania laboratoryjne i molekularne
Po potwierdzeniu diagnozy raka piersi wykonywane są dodatkowe badania laboratoryjne, które dostarczają informacji o charakterystyce nowotworu7. Badania te mają kluczowe znaczenie dla wyboru optymalnej strategii leczenia i określenia rokowania. Do najważniejszych należą testy receptorów hormonalnych, które sprawdzają obecność receptorów estrogenowych (ER) i progesteronowych (PR) w komórkach nowotworowych10.
Badanie statusu HER2 określa, czy komórki nowotworowe produkują nadmierną ilość białka HER2, które stymuluje wzrost komórek11. Informacja ta jest niezwykle istotna, ponieważ nowotwory HER2-dodatnie mogą być leczone specjalnymi terapiami celowanymi. W przypadku gdy wszystkie trzy markery (ER, PR i HER2) są ujemne, mówimy o raku potrójnie ujemnym, który wymaga innego podejścia terapeutycznego12.
Coraz większe znaczenie mają również testy genomowe, które analizują aktywność różnych genów w komórkach nowotworowych11. Testy takie jak Oncotype DX czy MammaPrint pomagają lekarzom w podjęciu decyzji o konieczności zastosowania chemioterapii, szczególnie w przypadkach wczesnych stadiów raka piersi Zobacz więcej: Testy molekularne i genetyczne w diagnostyce raka piersi.
Ocena stopnia zaawansowania nowotworu
Po postawieniu diagnozy raka piersi kolejnym krokiem jest określenie stopnia zaawansowania choroby, czyli jej stadium7. Stopień zaawansowania opisuje wielkość nowotworu, jego lokalizację oraz czy i jak daleko rozprzestrzenił się poza pierwotne miejsce występowania. System klasyfikacji TNM uwzględnia wielkość guza (T), zajęcie węzłów chłonnych (N) oraz obecność przerzutów odległych (M)13.
Stadium 0 oznacza raka in situ, który nie przekroczył granic przewodu mlecznego lub zrazika. Stadia I-III opisują nowotwory o różnym stopniu zaawansowania miejscowego i regionalnego, natomiast stadium IV oznacza obecność przerzutów odległych13. Im niższy stopień zaawansowania w momencie rozpoznania, tym lepsze rokowanie i większe szanse na całkowite wyleczenie.
Znaczenie wczesnego wykrywania
Wczesne wykrycie raka piersi ma fundamentalne znaczenie dla skuteczności leczenia i przeżywalności pacjentek14. Nowotwory o średnicy poniżej 2 cm (stadium T1) charakteryzują się 10-letnią przeżywalnością na poziomie około 85%, podczas gdy w przypadku guzów większych (T3) wskaźnik ten spada poniżej 60%14. Dlatego też regularne badania przesiewowe, szczególnie mammografia, są tak istotne w profilaktyce raka piersi.
Nowoczesne technologie, w tym sztuczna inteligencja, coraz częściej wspomagają radiologów w interpretacji mammogramów, co może przyczynić się do jeszcze dokładniejszego i wcześniejszego wykrywania nowotworów15. Systemy AI mogą identyfikować subtelne zmiany w obrazach mammograficznych, które mogłyby zostać przeoczone przez ludzkie oko, zwiększając tym samym czułość badania.
Rola zespołu multidyscyplinarnego
Diagnostyka raka piersi wymaga współpracy specjalistów z różnych dziedzin medycyny16. Zespół diagnostyczny składa się z radiologów specjalizujących się w obrazowaniu piersi, patologów zajmujących się oceną mikroskopową tkanek, chirurgów onkologów, onkologów klinicznych oraz pielęgniarek koordynatorów. Taka współpraca zapewnia kompleksową opiekę i precyzyjne ustalenie diagnozy oraz planu leczenia17.
Regularne konsultacje zespołu w ramach tzw. tumor board pozwalają na omówienie skomplikowanych przypadków i wypracowanie optymalnej strategii postępowania dla każdej pacjentki16. Takie podejście zapewnia, że każda pacjentka otrzymuje najbardziej odpowiednie dla jej przypadku leczenie, uwzględniające nie tylko charakterystykę nowotworu, ale także jej stan ogólny i preferencje.
