Epidemiologia przeziębienia – częstość występowania i statystyki

Przeziębienie stanowi najczęstszą chorobę zakaźną na świecie, dotykającą ludzi we wszystkich grupach wiekowych i regionach geograficznych¹. To powszechne schorzenie górnych dróg oddechowych wywiera ogromny wpływ na społeczeństwo, generując znaczne koszty ekonomiczne i społeczne. Zrozumienie epidemiologii przeziębienia jest kluczowe dla oceny jego rzeczywistego obciążenia dla systemu zdrowia i gospodarki.

Częstość występowania przeziębienia w różnych grupach wiekowych

Częstość występowania przeziębienia wykazuje wyraźne różnice między grupami wiekowymi. Dorośli przeciętnie chorują na przeziębienie od 2 do 4 razy w roku², podczas gdy dzieci doświadczają znacznie większej liczby epizodów chorobowych. Średnio dzieci przechodzą od 6 do 8 przeziębień rocznie³, a w niektórych źródłach podaje się, że może to być nawet 8-12 epizodów rocznie⁴.

Szczególnie wysokie wskaźniki zachorowań obserwuje się u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. W tej grupie wiekowej średnio występuje 3-8 przeziębień rocznie², przy czym dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli mogą chorować nawet częściej. Młode dzieci w żłobkach mogą przeciętnie chorować nawet do 12 razy w roku⁵. Najwyższy szczyt zachorowań występuje u dzieci w wieku przedszkolnym, które mogą chorować nawet raz w miesiącu podczas sezonu epidemicznego⁶.

Sezonowość i cykliczność przeziębień

Przeziębienia wykazują wyraźny wzorzec sezonowy, chociaż mogą występować przez cały rok. Najczęstsze są w okresie od września do kwietnia w klimacie umiarkowanym⁶. Utrzymująca się epidemia przeziębień w tym okresie wyjaśnia się kolejnymi falami różnych wirusów przemieszczających się przez społeczność⁶.

Sezon przeziębień charakteryzuje się specyficzną sekwencją występowania różnych wirusów. Epidemia rozpoczyna się przewagą zakażeń rinowirusowych we wrześniu, które mogą powodować nawet 80% przeziębień w tym okresie². Następnie, od października do marca, przeziębienia są powodowane przez kolejne pojawianie się licznych wirusów². Sezon kończy się małą falą zakażeń rinowirusowych w kwietniu⁷.

Wzrost sezonowy w miesiącach zimowych obserwuje się na całym świecie⁸. Sezonowość może być wpływana przez czynniki meteorologiczne, takie jak wilgotność i temperatura, chociaż dokładne mechanizmy meteorologiczne nie zostały w pełni ustalone⁹. Ciężkość zakażeń rinowirusowych wzrasta w zimie, prawdopodobnie z powodu zmian w mechanizmach obrony gospodarza⁹.

Obciążenie ekonomiczne i społeczne

Przeziębienie wywiera ogromny wpływ ekonomiczny i społeczny na społeczeństwo. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że rocznie występuje około 500 milionów niegryzowych wirusowych zakażeń dróg oddechowych, co powoduje szacunkowe koszty bezpośrednie w wysokości 17 miliardów dolarów i koszty pośrednie 22,5 miliarda dolarów rocznie¹⁰.

Ponieważ przeziębienia występują przez cały rok, całkowite obciążenie chorobowe spowodowane przez nie jest większe niż obciążenie spowodowane przez sezonową grypę³. Przeziębienia stanowią 40% wszystkich strat czasu w pracy³¹⁰i 30% wszystkich absencji szkolnych³. Rocznie w Stanach Zjednoczonych z powodu przeziębień traconych jest 26 milionów dni pracy i 23 miliony dni szkolnych¹⁰.

Różnorodność wirusów i ich wpływ na epidemiologię

Złożoność epidemiologii przeziębienia wynika z ogromnej różnorodności wirusów wywołujących to schorzenie. Istnieje ponad 200 wirusów, które mogą powodować przeziębienie³⁵, które ciągle się zmieniają. Rinowirusy są odpowiedzialne za co najmniej 50% przeziębień zarówno u dzieci, jak i dorosłych⁷, stanowiąc czynnik etiologiczny jednej trzeciej do połowy przypadków u dorosłych rocznie⁴.

Zidentyfikowano ponad 100 serotypów rinowirusów należących do trzech gatunków znanych jako RV-A, RV-B i RV-C⁴. Ze względu na liczne czynniki wirusowe i wiele serotypów, które mają niektóre z tych czynników, nie jest niczym niezwykłym, że młodsze dzieci mają nowe przeziębienia co miesiąc podczas zimy². Ta różnorodność wirusowa tłumaczy, dlaczego przejście przeziębienia nie chroni przed kolejnym zakażeniem w krótkim czasie.

Czynniki wpływające na podatność na przeziębienie

Podatność na przeziębienie jest wpływana przez szereg czynników demograficznych i środowiskowych. Dzieci są bardziej narażone na częsty, bliski, osobisty kontakt niezbędny do przenoszenia wirusa i powszechnie przenoszą zakażenie na członków rodziny po nabyciu wirusa w żłobkach, przedszkolach i szkołach⁸. Dzieci mogą być również bardziej zakaźne ze względu na wyższe stężenia wirusów w wydzielinach i dłuższy czas wydalania wirusów⁸.

Dorośli, którzy mają kontakt z małymi dziećmi, chorują częściej niż ci, którzy go nie mają⁵. Istnieje bezpośrednia korelacja między zatłoczeniem a ryzykiem rozwoju zakażenia górnych dróg oddechowych¹¹. Ponieważ przeciwciała przeciwko serotypom wirusowym rozwijają się z czasem, częstość zakażeń rinowirusowych jest najwyższa u niemowląt i małych dzieci i spada, gdy dzieci zbliżają się do dorosłości⁸.

Globalne rozpowszechnienie i znaczenie zdrowotne

Przeziębienie ma globalne rozpowszechnienie i stanowi problem zdrowia publicznego na całym świecie. Rinowirusy zostały znalezione we wszystkich krajach, nawet w odległych obszarach, takich jak Wyspy Kaluhi i Amazonia⁸. W Brazylii rinowirusy powodują podobno 46% ostrych zakażeń dróg oddechowych⁸, co pokazuje znaczący wpływ tego patogenu na poziomie międzynarodowym.

Przeziębienie jest główną przyczyną wizyt w opiece ambulatoryjnej¹² i powoduje około 500 wizyt u lekarza pierwszego kontaktu na 1000 pacjentów rocznie³. Jest również głównym powodem, dla którego dzieci opuszczają szkołę, a dorośli nie przychodzą do pracy¹³. Przeziębienie uznawane jest za wiodącą przyczynę zachorowalności w wielu krajach i przyczynia się znacząco do kosztów zdrowotnych¹⁴.