Objawy sepsy – jak rozpoznać posocznicę w różnych stadiach choroby

Sepsa, znana również jako posocznica, to zagrażająca życiu reakcja organizmu na infekcję¹. Rozpoznanie objawów sepsy jest kluczowe dla przeżycia pacjenta, ponieważ stan ten może prowadzić do niewydolności narządów i śmierci w przypadku braku szybkiego leczenia². Sepsa rozwija się stopniowo, przechodząc przez różne stadia, a jej objawy mogą być początkowo niespecyficzne i przypominać inne schorzenia³.

Charakterystyka objawów sepsy

Objawy sepsy nie są specyficzne i mogą się różnić między pacjentami². Szczególnie trudne do rozpoznania mogą być u osób starszych, dzieci oraz osób z zaburzeniami komunikacji⁴. Wiele objawów sepsy może przypominać grypę lub inne infekcje, co sprawia, że rozpoznanie staje się wyzwaniem diagnostycznym⁵. Kluczowe jest obserwowanie kombinacji różnych symptomów, a nie pojedynczych objawów⁶.

Pacjenci z sepsą często opisują swój stan jako „najgorsze samopoczucie w życiu”⁶. To subiektywne odczucie może być ważną wskazówką diagnostyczną, szczególnie gdy towarzyszy mu kombinacja innych objawów. Ważne jest również zrozumienie, że objawy mogą rozwijać się stopniowo lub pojawiać się nagle, w zależności od typu infekcji i stanu pacjenta⁷.

Wczesne objawy sepsy

Wczesne objawy sepsy mogą być subtelne i łatwo je przeoczyć¹⁰. Do najczęstszych wczesnych objawów należą zmiany temperatury ciała, przyspieszony oddech i tętno oraz pierwsze oznaki zaburzeń funkcji układu nerwowego. Temperatura ciała może być zarówno podwyższona (powyżej 38°C), jak i obniżona (poniżej 36°C)¹¹. Ta dwukierunkowa zmiana temperatury jest charakterystyczna dla sepsy i odróżnia ją od zwykłych infekcji⁶.

Przyspieszony oddech (powyżej 20 oddechów na minutę) i zwiększona częstość akcji serca (powyżej 90 uderzeń na minutę) to kolejne wczesne objawy¹¹. Pacjenci mogą odczuwać duszność lub płytki oddech². Dreszcze i drżenie całego ciała, które mogą wystąpić bez względu na temperaturę otoczenia, są również charakterystyczne¹².

Zmiany w stanie psychicznym mogą być jednym z najwcześniejszych objawów, szczególnie u osób starszych⁶. Mogą obejmować:

• Zamieszanie i dezorientację²
• Nietypową senność lub trudności z wybudzeniem⁴
• Pogorszenie istniejącej demencji⁶
• Zaburzone mówienie¹²

Objawy w zaawansowanych stadiach sepsy

W miarę postępu sepsy objawy stają się bardziej wyraźne i niebezpieczne dla życia¹³. W stadium ciężkiej sepsy dochodzi do dysfunkcji narządów, co objawia się specyficznymi symptomami. Zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub całkowity brak oddawania moczu przez cały dzień to jeden z najważniejszych objawów dysfunkcji nerek¹³.

Problemy oddechowe stają się bardziej nasilone i mogą obejmować ciężką duszność lub zespół ostrej niewydolności oddechowej¹⁴. Pacjenci mogą wymagać wsparcia oddechowego lub mechanicznej wentylacji. Zaburzenia funkcji serca objawiają się nieregularnym rytmem serca lub osłabieniem funkcji pompowej¹³.

Skóra może wykazywać charakterystyczne zmiany, w tym marmurkowy wygląd, bladość lub siność⁴. U osób o ciemniejszej karnacji zmiany te mogą być lepiej widoczne na dłoniach i podeszwach stóp³. Może pojawić się również charakterystyczna wysypka, która nie blednie pod naciskiem szkła – podobnie jak w przypadku zapalenia opon mózgowych³. Szczegółowe informacje o zaburzeniach skórnych i innych objawach ciężkiej sepsy znajdziesz Zobacz więcej: Ciężka sepsa - objawy dysfunkcji narządów i zaburzenia skórne.

Wstrząs septyczny – najcięższe stadium

Wstrząs septyczny to najcięższe stadium sepsy, charakteryzujące się niebezpiecznie niskim ciśnieniem krwi mimo intensywnego leczenia płynami². W tym stadium pacjenci mogą doświadczać całkowitej niezdolności do stania czy chodzenia². Występuje również silna senność lub trudności z utrzymaniem przytomności².

Objawy wstrząsu septycznego obejmują również skrajne zamieszanie i dezorientację oraz znaczące zmiany w stanie psychicznym². Skóra staje się zimna, lepka i blada, a kończyny mogą być zimne w dotyku¹⁵. Czas wypełniania naczyń włosowatych (czas, po którym kolor wraca do paznokcia po naciśnięciu) wydłuża się powyżej trzech sekund¹⁵.

Śmiertelność w przypadku wstrząsu septycznego jest bardzo wysoka i wynosi 30-50% mimo intensywnego leczenia¹⁶. Pacjenci w tym stadium wymagają intensywnej opieki medycznej, często z zastosowaniem leków wazopresyjnych dla utrzymania ciśnienia krwi oraz wsparcia funkcji życiowych¹⁷. Kompleksowy opis objawów wstrząsu septycznego i mechanizmów ich powstawania znajdziesz Zobacz więcej: Wstrząs septyczny - objawy końcowego stadium sepsy zagrażającego życiu.

Objawy specyficzne według wieku

Objawy sepsy mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta². U niemowląt i małych dzieci sepsa może objawiać się w sposób niespecyficzny, co sprawia, że rozpoznanie jest szczególnie trudne³. U niemowląt typowe objawy to trudności z karmieniem, nietypowy płacz (słaby, wysoki) oraz brak reakcji na bodźce³.

Dzieci mogą wykazywać trudności z oddychaniem, które objawiają się chrząkaniem lub zapadaniem się klatki piersiowej³. Skóra może być sina, szara, blada lub plamista, a charakterystyczna wysypka może nie blednąć pod naciskiem³. Dzieci stają się nietypowo senne lub trudne do wybudzenia³.

U osób starszych objawy mogą być bardziej subtelne¹⁹. Zamiast gorączki może wystąpić hipotermia, a głównym objawem może być nagle pojawiające się zamieszanie lub pogorszenie istniejących zaburzeń poznawczych⁶. U tej grupy pacjentów sepsa może postępować szybciej i być trudniejsza w rozpoznaniu¹⁹.

Objawy w zależności od źródła infekcji

Objawy sepsy mogą się różnić w zależności od miejsca pierwotnej infekcji²⁰. Gdy sepsa rozwija się na tle infekcji układu moczowego, pacjenci mogą odczuwać ból lub pieczenie podczas oddawania moczu². Infekcje płucne prowadzące do sepsy często powodują nasilający się kaszel i ból w klatce piersiowej²⁰.

W przypadku infekcji przewodu pokarmowego mogą występować silne bóle brzucha, nudności, wymioty lub biegunka²⁰. Infekcje skóry i tkanek miękkich mogą powodować czerwoną, ciepłą i bolesną wysypkę w okolicy miejsca infekcji²⁰. Ważne jest, aby pamiętać, że te lokalne objawy mogą współistnieć z ogólnoustrojowymi objawami sepsy²⁰.

Długoterminowe skutki i zespół po-septyczny

Nawet po przezwyciężeniu ostrej fazy sepsy, wielu pacjentów doświadcza długotrwałych objawów zwanych zespołem po-septycznym²¹. Objawy te mogą utrzymywać się przez miesiące, a nawet lata po przebytej sepsy²¹. Do fizycznych objawów zespołu po-septycznego należą: skrajne zmęczenie i osłabienie, trudności ze snem, brak apetytu oraz częstsze infekcje²¹.

Objawy psychiczne mogą obejmować zmiany nastroju, lęk, depresję, koszmary senne lub nawroty wspomnień²¹. Niektórzy pacjenci rozwijają zespół stresu pourazowego (PTSD)²¹. Zaburzenia funkcji poznawczych, w tym problemy z pamięcią, koncentracją i podejmowaniem decyzji, są również częste²².

Kiedy zgłosić się po pomoc medyczną

Sepsa to nagły przypadek medyczny wymagający natychmiastowej interwencji¹. Należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną, gdy występuje kombinacja objawów sugerujących sepsę, szczególnie u osoby z aktywną infekcją²³. Ważne jest, aby nie czekać na pogorszenie objawów – wczesne rozpoznanie i leczenie znacznie zwiększają szanse na przeżycie⁵.

Kluczowe jest zaufanie własnej intuicji – jeśli pacjent lub jego bliscy uważają, że „coś jest nie tak” lub że stan zdrowia znacznie się pogorszył, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem²⁴. W przypadku podejrzenia sepsy warto bezpośrednio zapytać personel medyczny: „Czy to może być sepsa?”²³. Takie bezpośrednie pytanie może przyspieszyć proces diagnostyczny i leczenie.