Epidemiologia opryszczki narządów płciowych – statystyki występowania

Opryszczka narządów płciowych stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego na świecie. Według najnowszych szacunków Światowej Organizacji Zdrowia z 2024 roku, około 846 milionów osób w wieku między 15 a 49 lat żyje z infekcją opryszczki narządów płciowych, co stanowi ponad jedną piątą populacji w tej grupie wiekowej¹. To oznacza dramatyczny wzrost w porównaniu z wcześniejszymi danymi i potwierdza, że opryszczka narządów płciowych jest jedną z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową na świecie.

Globalne statystyki nowych zakażeń

Skala nowych zakażeń opryszczką narządów płciowych jest alarmująca. Szacuje się, że co najmniej jedna osoba na sekundę – czyli około 42 miliony osób rocznie – nabywa nową infekcję opryszczki narządów płciowych¹. Te liczby pokazują, że mimo dostępności środków zapobiegawczych, rozprzestrzenianie się wirusa pozostaje znaczącym wyzwaniem dla systemów ochrony zdrowia na całym świecie.

Warto podkreślić, że większość nowych infekcji dotyczy młodych dorosłych, co jest szczególnie niepokojące z punktu widzenia zdrowia publicznego². Ten fakt należy uwzględniać przy planowaniu i wdrażaniu działań mających na celu ograniczenie transmisji HSV i ewentualnie HIV.

Różnice między HSV-1 i HSV-2 w kontekście opryszczki narządów płciowych

Epidemiologia opryszczki narządów płciowych jest złożona ze względu na to, że mogą ją wywoływać dwa różne typy wirusa opryszczki pospolitej. Zgodnie z najnowszymi danymi, około 520 milionów osób w 2020 roku miało opryszczkę narządów płciowych wywołaną przez HSV-2, który przenosi się podczas aktywności seksualnej⁴. Z perspektywy zdrowia publicznego, opryszczka narządów płciowych wywołana przez HSV-2 jest poważniejsza, ponieważ znacznie częściej powoduje nawracające objawy, odpowiada za około 90% przypadków objawowych i wiąże się z trzykrotnie zwiększonym ryzykiem zakażenia HIV.

Z kolei około 376 milionów osób miało w 2020 roku infekcję opryszczki narządów płciowych wywołaną przez HSV-1⁴. Co istotne, podczas gdy szacunkowe dane z 2020 roku nie pokazują praktycznie żadnej różnicy w rozpowszechnieniu opryszczki narządów płciowych wywołanej przez HSV-2 w porównaniu z 2016 rokiem, szacunkowa liczba infekcji opryszczki narządów płciowych wywołanych przez HSV-1 jest wyższa.

Różnice geograficzne w występowaniu

Częstość występowania opryszczki narządów płciowych znacznie różni się w zależności od regionu geograficznego. HSV-2 jest bardziej rozpowszechniony w Afryce Subsaharyjskiej niż w Europie czy Ameryce Północnej⁵. W Afryce Subsaharyjskiej do 82% kobiet i 53% mężczyzn ma przeciwciała przeciwko HSV-2, co reprezentuje najwyższe poziomy infekcji HSV-2 na świecie.

W porównaniu z danymi dla Europy i Ameryki Północnej, częstość występowania HSV-2 w Ameryce Środkowej i Południowej jest wysoka i szacuje się ją na 20-60%⁵. Częstość występowania HSV-2 w rozwijających się krajach azjatyckich jest porównywalna (10-30%) do obserwowanej w Ameryce Północnej i Europie Północnej⁶. Te różnice geograficzne odzwierciedlają złożoną interakcję czynników społecznych, ekonomicznych i behawioralnych wpływających na transmisję wirusa Zobacz więcej: Różnice geograficzne w występowaniu opryszczki narządów płciowych.

Trendy czasowe i zmiany epidemiologiczne

Analiza trendów czasowych pokazuje interesujące zmiany w epidemiologii opryszczki narządów płciowych. W Stanach Zjednoczonych od końca lat 70. udokumentowano wzrost częstości występowania przeciwciał przeciwko HSV-2 o około 30%⁷⁸. Skutkiem tego jest fakt, że jeden na pięciu dorosłych jest zakażony.

Jednocześnie obserwuje się fascynujące zmiany w epidemiologii HSV-1. W krajach rozwiniętych dochodzi do opóźnienia nabywania infekcji HSV-1 z wczesnego dzieciństwa do okresu dojrzewania lub wczesnej dorosłości⁹. To prowadzi do sytuacji, w której HSV-1 może wyprzedzać HSV-2 jako główną przyczynę pierwszego epizodu opryszczki narządów płciowych w Stanach Zjednoczonych i innych krajach.

Obciążenie objawowe i bezobjawowe

Jednym z najbardziej złożonych aspektów epidemiologii opryszczki narządów płciowych jest fakt, że znaczna część infekcji przebiega bezobjawowo. Według szacunków, ponad 200 milionów osób w wieku 15-49 lat doświadczyło co najmniej jednego objawowego epizodu opryszczki narządów płciowych w 2020 roku¹. To oznacza, że większość osób zakażonych nie doświadcza rozpoznawalnych objawów lub ma objawy tak łagodne, że nie są rozpoznawane jako opryszczka narządów płciowych.

Tylko około jednej trzeciej osób wydaje się rozwijać objawy w momencie nabywania infekcji HSV-2¹². Około 20% osób serologicznie dodatnich dla HSV-2 zostało zdiagnozowanych jako mających opryszczkę narządów płciowych, podczas gdy większość osób z HSV-2 jest bezobjawowa lub nie rozpoznaje swoich objawów jako opryszczka narządów płciowych Zobacz więcej: Różnice płciowe i wiekowe w występowaniu opryszczki narządów płciowych.

Wpływ na zdrowie publiczne i koszty ekonomiczne

Opryszczka narządów płciowych wywiera znaczący wpływ na zdrowie publiczne i generuje ogromne koszty ekonomiczne. Wcześniejsze w tym roku badanie wykazało, że infekcje opryszczki narządów płciowych powodują nie tylko znaczące skutki zdrowotne, ale również poważne koszty ekonomiczne szacowane na około 35 miliardów dolarów rocznie na całym świecie poprzez wydatki na opiekę zdrowotną i utratę produktywności¹³.

Opryszczka narządów płciowych często wiąże się z dystresesem psychospołecznym, spowodowanym posiadaniem nieuleczalnej choroby przenoszonej drogą płciową, stygmatyzacją związaną z posiadaniem takiej choroby i niepokojem dotyczącym powrotu do normalnego życia seksualnego po nabyciu infekcji¹⁴. Dystreses jest zazwyczaj większy u kobiet niż u mężczyzn i u wielu osób przewyższa fizyczny dyskomfort spowodowany infekcją.