Łuszczyca – epidemiologia, częstość występowania i statystyki

Łuszczyca należy do najczęściej występujących przewlekłych schorzeń skóry o podłożu autoimmunologicznym. Według najnowszych badań epidemiologicznych, choroba ta dotyka około 125 milionów ludzi na całym świecie¹², co stanowi około 2-3% globalnej populacji³⁴.

Rozpowszechnienie łuszczycy na świecie

Częstość występowania łuszczycy wykazuje znaczące różnice geograficzne i rasowe. Najwyższą zapadalność odnotowuje się w krajach europejskich i skandynawskich, gdzie może dotyczyć nawet 1,5-4,8% populacji⁵⁶. Szczególnie wysokie wskaźniki występowania obserwuje się w Norwegii (4,8% populacji) oraz na Wyspach Owczych, gdzie jedno z badań wykazało występowanie łuszczycy u 2,8% mieszkańców⁵⁷.

Z drugiej strony, znacznie niższą częstość występowania łuszczycy obserwuje się w regionie Azji Wschodniej, gdzie dotyczy ona jedynie 0,14% populacji dorosłej⁸. W Stanach Zjednoczonych łuszczyca występuje u około 1-2% populacji⁹¹⁰, co przekłada się na około 7,5-8 milionów Amerykanów¹¹¹.

Różnice rasowe i etniczne w występowaniu łuszczycy

Analiza epidemiologiczna wyraźnie wskazuje na znaczące różnice w częstości występowania łuszczycy między różnymi grupami etnicznymi. W Stanach Zjednoczonych najwyższą zapadalność obserwuje się u osób rasy białej (3,6%), podczas gdy u przedstawicieli innych grup etnicznych wskaźniki są znacznie niższe: Azjaci (2,5%), Hiszpanie (1,9%), oraz Afroamerykanie (1,5%)¹¹¹².

Te różnice mogą wynikać z czynników genetycznych, środowiskowych, a także z trudności diagnostycznych. Łuszczyca u osób o ciemniejszej skórze może być niedodiagnozowana ze względu na odmienne objawy kliniczne¹. Badania wskazują również, że częstość występowania łuszczycy zwiększa się wraz z odległością od równika, co może być związane z różnicami klimatycznymi, genetycznymi i środowiskowymi¹¹.

Wiek i płeć w epidemiologii łuszczycy

Łuszczyca może wystąpić w każdym wieku, jednak badania epidemiologiczne wykazują charakterystyczny dwumodalny rozkład wieku zachorowania. Pierwszy szczyt występuje między 15-25 rokiem życia, a drugi między 50-60 rokiem życia¹⁴¹⁵. Średni wiek zachorowania wynosi około 28 lat¹².

Typ I łuszczycy (wczesny początek) stanowi ponad 75% wszystkich przypadków i charakteryzuje się silniejszym podłożem genetycznym, często związanym z antygenem HLA-C*06:02¹⁴¹⁶. U dzieci łuszczyca występuje rzadziej – u około 0,5-2% populacji pediatrycznej, przy czym u dzieci poniżej 10 roku życia jest szczególnie rzadka¹⁵¹⁷.

Jeśli chodzi o różnice płciowe, łuszczyca dotyka mężczyzn i kobiety w podobnym stopniu¹⁵¹⁸, choć niektóre badania wskazują na nieznacznie wyższą częstość u mężczyzn³¹⁹. U dzieci i młodzieży łuszczyca częściej dotyka dziewcząt, co może być związane z wcześniejszym wiekiem zachorowania u kobiet⁹.

Łuszczyca stawowa – epidemiologia współwystępowania

Łuszczyca stawowa (łuszczycowe zapalenie stawów) stanowi istotne powikłanie łuszczycy skórnej, występujące u około 30% pacjentów z łuszczycą¹²⁰. Niektóre badania wskazują na jeszcze szerszy zakres występowania – od 10% do nawet 48% pacjentów z łuszczycą²²¹.

Roczna zapadalność na łuszczycę stawową wynosi 3,0-23,1 przypadków na 100 000 osób, a częstość występowania szacuje się na 14-20 przypadków na 100 000 ludzi³. Szczególnie istotne jest to, że aż 41% pacjentów z dodatnim wynikiem testu przesiewowego PEST (Psoriasis Epidemiology Screening Tool) nie miało wcześniej zdiagnozowanej łuszczycy stawowej²⁰, co wskazuje na problem niedodiagnozowania tej postaci choroby Zobacz więcej: Łuszczyca stawowa - epidemiologia i częstość występowania.

Trendy epidemiologiczne i obciążenie zdrowotne

Analiza trendów epidemiologicznych z ostatnich trzech dekad pokazuje stały wzrost globalnego obciążenia łuszczycą. W latach 1990-2017 globalna częstość występowania łuszczycy wzrosła z 758 przypadków na 100 000 osób do 812 przypadków na 100 000²². Podobnie zapadalność wzrosła z 92,3 do 99,5 przypadków na 100 000 osób rocznie²².

Łuszczyca stanowi znaczące obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej. W Stanach Zjednoczonych roczne koszty związane z leczeniem łuszczycy szacuje się na ponad 135 miliardów dolarów²³²⁴. Około jedna czwarta pacjentów z łuszczycą ma objawy umiarkowane lub ciężkie, co wiąże się z większym wpływem na jakość życia i wyższymi kosztami leczenia²³²⁴.

Współwystępujące choroby i ich epidemiologia

Łuszczyca charakteryzuje się wysoką częstością występowania chorób współtowarzyszących. Najczęściej obserwowanymi schorzeniami współwystępującymi są zaburzenia lipidowe (35,87%), nadciśnienie tętnicze (35,50%) oraz inne zaburzenia metaboliczne (21,79%)¹⁹. Pacjenci z łuszczycą mają również zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, otyłości oraz zespołu metabolicznego²⁵²⁶.

Istotnym aspektem epidemiologicznym jest również wpływ łuszczycy na zdrowie psychiczne. Do 60% pacjentów wskazuje na stres jako główny czynnik wywołujący lub nasilający objawy choroby²⁷. Łuszczyca znacząco wpływa na jakość życia pacjentów, często w stopniu porównywalnym lub większym niż inne przewlekłe choroby, takie jak choroba niedokrwienna serca czy cukrzyca²⁷ Zobacz więcej: Współwystępujące choroby w łuszczycy - epidemiologia powikłań.

Perspektywy epidemiologiczne

Prognozy epidemiologiczne wskazują na dalszy wzrost częstości występowania łuszczycy w nadchodzących latach. Czynnikami sprzyjającymi temu trendowi są starzenie się populacji, zwiększone zanieczyszczenie środowiska oraz zmiany stylu życia, w tym dieta, stres i siedzący tryb życia²⁸. W siedmiu głównych rynkach farmaceutycznych (USA, UE5, Japonia) przewiduje się wzrost liczby przypadków łuszczycy blaszkowatej z 15,7 miliona w 2020 roku do 16,9 miliona w 2030 roku²⁹.

Warto podkreślić, że 81% krajów na świecie nie posiada danych epidemiologicznych dotyczących łuszczycy⁴³⁰, co wskazuje na potrzebę prowadzenia dalszych badań populacyjnych, szczególnie w krajach rozwijających się. Lepsze zrozumienie epidemiologii łuszczycy jest kluczowe dla planowania strategii zdrowia publicznego i zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej pacjentom z tym schorzeniem.