Leczenie infekcji dróg moczowych – kompletny przewodnik terapii

Leczenie infekcji dróg moczowych stanowi jeden z najczęściej podejmowanych tematów w praktyce lekarskiej ze względu na powszechność występowania tych zakażeń¹. Skuteczna terapia wymaga właściwego doboru antybiotyku oraz odpowiedniego czasu trwania leczenia, co pozwala na szybkie ustąpienie objawów i zapobiega powikłaniom.

Podstawowe zasady leczenia

Antybiotyki stanowią podstawę leczenia bakteryjnych infekcji dróg moczowych²³. Celem terapii jest eliminacja bakterii z układu moczowego oraz zapewnienie szybkiej poprawy stanu pacjenta. Wybór konkretnego antybiotyku powinien być oparty na lokalnych wzorcach oporności bakterii oraz wynikach badania moczu⁴.

Większość pacjentów odczuwa poprawę w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia³⁵. Niezwykle istotne jest dokończenie całego kursu antybiotykoterapii, nawet jeśli objawy ustąpiły wcześniej, co zapobiega nawrotom infekcji i rozwojowi oporności bakteryjnej⁶.

Leki pierwszego wyboru w prostych infekcjach

W przypadku niepowikłanych infekcji dróg moczowych zaleca się stosowanie antybiotyków pierwszej linii, które charakteryzują się wysoką skutecznością oraz dobrą tolerancją⁷. Do najczęściej przepisywanych leków należą nitrofurantoina, trimetoprim z sulfametoksazolem oraz fosfomycyna²⁸.

Nitrofurantoina jest szczególnie preferowana jako leczenie początkowe niepowikłanych infekcji dróg moczowych ze względu na minimalną oporność bakteryjną⁸. Trimetoprim z sulfametoksazolem pozostaje lekiem wyboru ze względu na niski koszt i skuteczność, pod warunkiem że oporność bakterii w danym rejonie nie przekracza 10-20%⁹.

Czas trwania leczenia i dawkowanie

Dla niepowikłanych infekcji dróg moczowych optymalny czas leczenia wynosi zazwyczaj 3-7 dni⁸¹⁰. Badania wykazały, że 3-dniowe kursy antybiotykoterapii są równie skuteczne jak dłuższe schematy leczenia, jednocześnie powodując mniej działań niepożądanych¹¹.

W przypadku kobiet w ciąży, pacjentów z cukrzycą lub osób z objawami trwającymi dłużej niż tydzień, zaleca się przedłużenie terapii do 7-14 dni ze względu na zwiększone ryzyko powikłań¹²¹³. Szczegółowe informacje dotyczące leczenia prostych infekcji znajdziesz Zobacz więcej: Leczenie prostych infekcji dróg moczowych - antybiotyki pierwszego wyboru.

Leczenie powikłanych infekcji i zakażeń górnych dróg moczowych

Powikłane infekcje dróg moczowych oraz zakażenia nerek wymagają bardziej agresywnego podejścia terapeutycznego¹⁴. W takich przypadkach często stosuje się fluorochinolony, takie jak ciprofloksacyna czy lewofloksacyna, ze względu na ich wysoką skuteczność przeciwko bakteriom gram-ujemnym¹⁵.

Pacjenci z ciężkimi infekcjami nerek lub powikłaniami mogą wymagać hospitalizacji i podawania antybiotyków dożylnie⁵¹⁶. Czas leczenia powikłanych infekcji wynosi zazwyczaj 10-14 dni, ale może być wydłużony w zależności od odpowiedzi na terapię¹². Kompletne omówienie strategii leczenia w trudnych przypadkach znajdziesz Zobacz więcej: Leczenie powikłanych infekcji dróg moczowych i zakażeń nerek.

Leczenie wspomagające i ulga w objawach

Oprócz antybiotykoterapii, istotne znaczenie ma leczenie objawowe, które pomaga pacjentom w radzeniu sobie z dolegliwościami towarzyszącymi infekcji⁵. Lekarz może przepisać środki przeciwbólowe, takie jak fenazopirydyna, która łagodzi pieczenie podczas oddawania moczu¹⁷.

Równie ważne jest odpowiednie nawodnienie organizmu poprzez spożywanie dużych ilości płynów, szczególnie wody, co pomaga w „przepłukiwaniu” układu moczowego i szybszym usuwaniu bakterii¹³¹⁴. Pacjenci powinni również unikać substancji drażniących pęcherz, takich jak kawa, alkohol i ostre przyprawy.

Postępowanie w przypadku nawracających infekcji

Pacjenci doświadczający częstych infekcji dróg moczowych – definiowanych jako trzy lub więcej epizodów w ciągu roku – wymagają specjalnego podejścia terapeutycznego¹⁰. W takich przypadkach lekarz może zalecić profilaktykę antybiotykową obejmującą małe dawki antybiotyków przez okres 6 miesięcy do roku.

Alternatywnie, można zastosować strategię leczenia inicjowanego przez pacjenta, gdzie chory rozpoczyna antybiotykoterapię przy pierwszych objawach infekcji¹⁸. U kobiet po menopauzie skuteczną metodą profilaktyki może być miejscowe stosowanie estrogenów dopochwowych¹⁹.

Nowe możliwości terapeutyczne

W kwietniu 2024 roku Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła nowy antybiotyk – piwmecyllinam (Pivya) – do leczenia niepowikłanych infekcji dróg moczowych u kobiet²⁰²¹. Ten lek, stosowany w Europie od ponad 40 lat, stanowi nową opcję terapeutyczną w walce z rosnącą opornością bakterii.

Skuteczność piwmecyllinamu wynosi od 62% do 72%, a najczęstsze działania niepożądane to nudności i biegunka²⁰²². Lek ten dołączy do istniejących opcji pierwszej linii, takich jak fosfomycyna, nitrofurantoina i trimetoprim z sulfametoksazolem.

Monitorowanie skuteczności leczenia

Odpowiedź na leczenie powinna być monitorowana już w ciągu 48-72 godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii²³. Większość pacjentów doświadcza znacznej poprawy w ciągu pierwszych dni leczenia²⁴. Jeśli objawy nie ustępują lub ulegają pogorszeniu, konieczne jest ponowne badanie moczu i ewentualna zmiana antybiotyku.

W przypadku braku poprawy po zakończeniu kursu antybiotykowego, lekarz może zalecić wykonanie posiewu moczu w celu sprawdzenia, czy infekcja została całkowicie wyleczona²⁵. Takie postępowanie jest szczególnie ważne u pacjentów z nawracającymi infekcjami lub czynnikami ryzyka powikłań.