Epidemiologia duru brzusznego – globalne rozprzestrzenienie i częstość występowania

Dur brzuszny, nazywany również tyfusem, stanowi znaczący problem zdrowia publicznego na całym świecie, szczególnie w krajach rozwijających się. Ta bakteryjna infekcja wywołana przez Salmonella enterica serotyp Typhi dotyka miliony ludzi rocznie, powodując poważne konsekwencje zdrowotne i społeczno-ekonomiczne¹.

Globalne obciążenie chorobą

Według najnowszych szacunków Światowej Organizacji Zdrowia z 2019 roku, dur brzuszny dotyka rocznie około 9 milionów ludzi na całym świecie, powodując około 110 tysięcy zgonów¹. Inne źródła podają szerszy zakres, wskazując na 9,2-21 milionów przypadków rocznie i 110-161 tysięcy zgonów²³. Te różnice w szacunkach wynikają z ograniczeń w systemach nadzoru epidemiologicznego oraz trudności w diagnozowaniu choroby w wielu regionach świata.

Rozmieszczenie geograficzne

Dur brzuszny wykazuje wyraźne zróżnicowanie geograficzne w swojej częstości występowania. Największe obciążenie chorobą obserwuje się w regionach Azji Południowo-Wschodniej, Śródziemnomorskich regionach Wschodnich oraz w Afryce². Regiony te charakteryzują się wysoką zachorowalnością przekraczającą 100 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców rocznie⁴.

W krajach Azji Południowej, szczególnie w Bangladeszu, Indiach i Pakistanie, odnotowuje się najwyższe wskaźniki zachorowalności. Badania przeprowadzone w Indiach wykazały, że w obszarach miejskich zachorowalność może wynosić od 576 do 1173 przypadków na 100 tysięcy dzieci rocznie, podczas gdy w obszarach wiejskich wynosi około 35 przypadków na 100 tysięcy dzieci rocznie⁴. Więcej informacji o regionalnych różnicach znajdziesz Zobacz więcej: Regionalne różnice w występowaniu duru brzusznego na świecie.

Sytuacja w krajach rozwiniętych

W krajach rozwiniętych, w tym w Europie i Stanach Zjednoczonych, dur brzuszny jest chorobą rzadką, występującą głównie u podróżnych powracających z regionów endemicznych. W Stanach Zjednoczonych rocznie diagnozuje się około 350 przypadków duru brzusznego, przy czym prawie wszystkie przypadki występują u podróżnych międzynarodowych⁵. Około 85% przypadków w USA dotyczy osób, które podróżowały do krajów endemicznych, z czego ponad 70% to podróżni powracający z Azji Południowej⁶.

Trendy epidemiologiczne i wpływ pandemii COVID-19

W ostatnich latach obserwuje się pewne zmiany w epidemiologii duru brzusznego. W krajach rozwiniętych liczba przypadków wahała się od 150 do 450 rocznie w ostatnich latach, przy czym podczas pandemii COVID-19 (2020-2021) odnotowano znaczący spadek liczby zgłoszonych przypadków⁷. Ten spadek był prawdopodobnie związany z ograniczeniami w podróżach międzynarodowych oraz innymi czynnikami związanymi z pandemią, które wpłynęły na transmisję, wykrywanie i zgłaszanie chorób jelitowych.

W Europie sytuacja jest podobna – w 2021 roku 19 krajów UE/EOG zgłosiło łącznie 304 laboratoryjnie potwierdzone przypadki, co stanowiło znaczny spadek w porównaniu z latami poprzednimi⁸. Szczegółowe informacje o trendach czasowych i sezonowości Zobacz więcej: Trendy czasowe i sezonowość duru brzusznego.

Grupy ryzyka i czynniki demograficzne

Dur brzuszny dotyka różne grupy wiekowe, ale szczególnie narażone są dzieci i młodzi dorośli. Najwyższe wskaźniki zachorowalności obserwuje się u osób w wieku 5-19 lat⁹. Badania w różnych regionach świata pokazują, że grupa wiekowa 21-30 lat jest często najczęściej dotknięta infekcją, stanowiąc nawet 42% wszystkich przypadków w niektórych obszarach¹⁰.

Ryzyko zakażenia jest wyższe w populacjach pozbawionych dostępu do bezpiecznej wody i odpowiedniej sanitacji, przy czym dzieci są szczególnie narażone¹. Czynniki socjoekonomiczne, takie jak zatłoczenie, ubóstwo i brak dostępu do podstawowych usług sanitarnych, znacząco zwiększają ryzyko transmisji.

Wyzwania związane z nadzorem epidemiologicznym

Dokładne określenie rzeczywistego obciążenia durem brzusznym napotyka na liczne wyzwania. Rutynowy nadzór epidemiologiczny nad tą chorobą charakteryzuje się niską czułością, dlatego badania populacyjne stanowią podstawę szacunków liczby przypadków i zachorowalności². Wiele krajów endemicznych boryka się z brakiem odpowiednich systemów nadzoru oraz ograniczoną dostępnością diagnostyki laboratoryjnej.

W odpowiedzi na te wyzwania, od 2018 roku WHO zaleca krajom z endemicznym występowaniem duru brzusznego ustanowienie nadzoru opartego na placówkach zdrowia z potwierdzeniem laboratoryjnym w celu określenia obciążenia chorobą, monitorowania wzorców oporności na antybiotyki i oceny wpływu szczepień¹¹. Kraje są zachęcane do zgłaszania danych o laboratoryjnie potwierdzonych przypadkach duru brzusznego w celu ułatwienia monitorowania globalnej zachorowalności.