Objawy bezpłodności u mężczyzn – problemy seksualne i zaburzenia nasienia

Objawy bezpłodności u mężczyzn są często subtelne i mogą pozostawać niezauważone przez długi czas¹². W przeciwieństwie do kobiet, którym regularny cykl menstruacyjny dostarcza informacji o zdrowiu reprodukcyjnym, mężczyźni często nie mają tak oczywistych wskaźników problemów z płodnością. Dlatego też objawy męskiej bezpłodności są często wykrywane dopiero podczas badań związanych z próbami o potomstwo³.

Problemy z funkcjami seksualnymi

Zaburzenia erekcji należą do najczęstszych objawów bezpłodności u mężczyzn²⁴. Niemożność uzyskania lub utrzymania erekcji wystarczającej do odbycia stosunku płciowego może być związana z problemami hormonalnymi, neurologicznymi lub naczyniowymi, które jednocześnie wpływają na płodność. Dysfunkcja erekcyjna może sygnalizować niski poziom testosteronu lub inne zaburzenia hormonalne wpływające na produkcję nasienia.

Równie istotne są zaburzenia wytrysku⁵. Mogą one obejmować przedwczesny wytrysk, opóźniony wytrysk lub całkowity brak wytrysku podczas stosunku. Niektórzy mężczyźni doświadczają znacznego zmniejszenia objętości nasienia podczas wytrysku, co może wskazywać na problemy z przewodami nasiennymi lub gruczołami dodatkowymi⁶.

Zmiany w popędzie seksualnym

Znaczne zmniejszenie popędu płciowego (libido) może być jednym z pierwszych objawów problemów z płodnością u mężczyzn²⁵. Popęd seksualny jest ściśle związany z poziomem testosteronu, głównego hormonu płciowego męskiego odpowiedzialnego za produkcję plemników. Spadek libido może więc sygnalizować zaburzenia hormonalne wpływające na płodność.

Zmiany w zachowaniach seksualnych i preferencjach również mogą towarzyszyć problemom z płodnością. Mężczyźni z zaburzeniami hormonalnymi mogą doświadczać zmniejszonej satysfakcji seksualnej lub problemów z osiągnięciem orgazmu⁷.

Ból i zmiany w obrębie jąder

Ból, obrzęk lub obecność guzków w okolicy jąder są poważnymi objawami wymagającymi natychmiastowej konsultacji lekarskiej¹⁴. Mogą wskazywać na różne schorzenia wpływające na płodność, w tym żylaki powrózka nasiennego (varicokele), infekcje, urazy lub skręcenie jądra⁸.

Żylaki powrózka nasiennego (varicokele) dotykają około 10-15% mężczyzn w wieku reprodukcyjnym i są jedną z najczęstszych przyczyn męskiej bezpłodności⁹. Objawiają się opuchlizną żył w okolicy jąder, co może powodować ból i uczucie ciężkości. Varicokele może wpływać na temperaturę jąder i jakość produkcji plemników.

Zmiany wielkości i konsystencji jąder

Małe, twarde jądra mogą być objawem problemów hormonalnych wpływających na płodność¹¹⁰. Jądra odpowiadają za produkcję testosteronu i plemników, więc zmiany w ich wielkości lub konsystencji mogą sygnalizować problemy z tymi funkcjami.

Zespół Klinefeltera, genetyczne schorzenie charakteryzujące się dodatkowym chromosomem X, może powodować małe, twarde jądra oraz problemy z produkcją testosteronu⁹. Mężczyźni z tym zespołem często mają także słabo rozwiniete owłosienie twarzy i ciała oraz mogą mieć nadmierną tkankę tłuszczową w okolicy klatki piersiowej.

Objawy hormonalne

Zaburzenia hormonalne u mężczyzn mogą objawiać się zmianami w owłosieniu ciała i twarzy¹¹. Zmniejszenie ilości włosów na twarzy i ciele może wskazywać na niski poziom testosteronu. Przeciwnie, u niektórych mężczyzn mogą pojawić się zmiany w rozmieszczeniu owłosienia, które odbiegają od typowego męskiego wzorca.

Ginekomastia, czyli powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn, może być objawem zaburzeń hormonalnych wpływających na płodność¹²¹³. Może być związana z nadmiarem estrogenu lub niedoborem testosteronu, co bezpośrednio wpływa na zdolność reprodukcyjną.

Problemy z nasieniem i wytryskiem

Zaburzenia związane z nasieniem są często niezauważalne bez specjalistycznych badań, ale niektóre objawy mogą być widoczne⁶. Znaczne zmniejszenie objętości nasienia podczas wytrysku może wskazywać na problemy z przewodami nasiennymi, gruczołem krokowym lub pęcherzykami nasiennymi.

Wytrysk wsteczny, gdy nasienie jest kierowane do pęcherza moczowego zamiast na zewnątrz, może być objawem problemów neurologicznych lub następstwem niektórych zabiegów chirurgicznych¹⁴. Objawia się zmętnieniem moczu po wytryskiem.

Inne objawy neurologiczne i genetyczne

Utrata węchu może być objawem zespołu Kallmanna, rzadkiego genetycznego schorzenia wpływającego na produkcję hormonów płciowych⁸¹⁵. Zespół ten charakteryzuje się opóźnieniem lub brakiem dojrzewania płciowego oraz problemami z produkcją testosteronu i plemników.

Częste infekcje układu oddechowego mogą być związane z mukowiscydozą, genetycznym schorzeniem, które może wpływać na płodność przez problemy z przewodami nasiennymi¹⁵. Około 98% mężczyzn z mukowiscydozą ma wrodzony brak nasieniowodów, co prowadzi do bezpłodności.

Czynniki środowiskowe i zawodowe

Mężczyźni pracujący w kontakcie z substancjami toksycznymi mogą być narażeni na większe ryzyko problemów z płodnością¹⁶. Objawy mogą obejmować ogólne osłabienie, problemy z koncentracją czy zmiany w jakości nasienia. Ekspozycja na wysokie temperatury, promieniowanie lub chemikalia może wpływać na produkcję plemników.

Kiedy szukać pomocy lekarskiej

Mężczyźni powinni skonsultować się z lekarzem, gdy doświadczają problemów z funkcjami seksualnymi, bólu w okolicy jąder, zmian w ich wielkości lub konsystencji, oraz gdy para nie może zajść w ciążę pomimo regularnych prób przez rok¹⁷. Wcześniejsza konsultacja jest wskazana, gdy partnerka ma więcej niż 35 lat lub gdy występują oczywiste objawy problemów z płodnością.

Podstawowym badaniem w diagnostyce męskiej bezpłodności jest analiza nasienia, która pozwala ocenić liczbę, ruchliwość i morfologię plemników¹⁸. W przypadku nieprawidłowych wyników zalecana jest konsultacja z urologiem specjalizującym się w leczeniu bezpłodności.