Jak powstaje anorgazmia u kobiet - złożone mechanizmy zaburzeń

Anorgazmia u kobiet to złożone zaburzenie funkcji seksualnej, którego patogeneza obejmuje różnorodne mechanizmy fizjologiczne i psychopatologiczne1. Zrozumienie mechanizmów powstawania tego schorzenia jest kluczowe dla skutecznego leczenia i pomocy pacjentkom dotkniętym tym problemem.

Neurobiologiczne podstawy orgazmu

Orgazm u kobiet to skomplikowany proces neurobiologiczny, który wymaga koordynacji wielu systemów organizmu2. Reakcja orgazmiczna jest kontrolowana przede wszystkim przez odruchy rdzenia kręgowego, które pozostają pod stałą hamującą kontrolą pnia mózgu. Sygnały z pobudzenia łechtaczki są przekazywane przez nerw sromowy, natomiast sygnały z pobudzenia pochwy są transmitowane przez nerw miedniczy wraz z nerwami sromowym i podjęzykowym2.

Jądro paragigantocellularis w brzusznej części rdzenia przedłużonego, które ma bezpośrednie połączenia z neuronami odprowadzającymi miednicy i interneuronami w lędźwiowo-krzyżowym odcinku rdzenia kręgowego, wydaje się być ważnym miejscem regulacyjnym pośredniczącym w orgazmie2. Aktywacja układu współczulnego ułatwia reakcję seksualną u kobiet, co stanowi odwrotność sytuacji obserwowanej u mężczyzn2.

Ważne: Pobudzenie erotyczne prowadzące do orgazmu u kobiet może pochodzić z różnych miejsc narządów płciowych i pozapłciowych. Choć łechtaczka i pochwa to najczęstsze miejsca stymulacji prowadzącej do orgazmu, pobudzenie innych części ciała może również wywołać orgazm, podobnie jak wyobraźnia, fantazje czy hipnoza3.

Mechanizmy neurologiczne i ośrodkowe

Badania neurobiologiczne wykazały, że podczas orgazmu aktywowane są różne regiony mózgu, w tym podwzgórze, części układu limbicznego, kora nowa, zwoje podstawy, móżdżek oraz dolna część pnia mózgu4. Dane z funkcjonalnego rezonansu magnetycznego sugerują, że różne regiony mózgu są aktywowane sekwencyjnie. Najwcześniejsza aktywacja w odpowiedzi na stymulację szyjkowo-pochwową występuje w przyśrodkowym jądrze migdałowatym, wyspie, zwojach podstawy i korze obręczowej5.

W momencie orgazmu aktywowane są również jądro półleżące, jądro przykomorowe podwzgórza oraz hipokamp5. Te odkrycia neurobiologiczne pokazują złożoność procesów mózgowych związanych z orgazmem i pomagają zrozumieć, dlaczego zaburzenia w różnych obszarach układu nerwowego mogą prowadzić do anorgazmii Zobacz więcej: Zaburzenia przewodnictwa nerwowego w anorgazmii.

Rola neurotransmiterów i hormonów

Patogeneza anorgazmii często wiąże się z zaburzeniami w funkcjonowaniu neurotransmiterów i hormonów6. Estrogen i testosteron to hormony, które przyczyniają się do pożądania seksualnego i pobudzenia u kobiet. Oksytocyna, znana również jako „hormon miłości”, jest uwalniana podczas aktywności seksualnej i przyczynia się do odczuwania przyjemności oraz więzi. Serotonina i dopamina również uczestniczą w procesie orgazmicznym u kobiet i przyczyniają się do odczuwania przyjemności i dobrego samopoczucia6.

Zarówno estrogeny, jak i androgeny są związane z regulacją libido i reakcji seksualnej. Rola testosteronu w dysfunkcji seksualnej u kobiet nie jest dobrze ustalona, jednak zmniejszone poziomy estradiolu są związane ze zmniejszonym zainteresowaniem seksualnym i pobudzeniem3. Zaburzenia w równowadze hormonalnej, szczególnie w okresie menopauzy, mogą znacząco wpływać na rozwój anorgazmii Zobacz więcej: Zaburzenia hormonalne w patogenezie anorgazmii.

Mechanizmy naczyniowe i metaboliczne

Prawidłowy przepływ krwi do narządów płciowych jest niezbędny dla właściwej reakcji seksualnej. Zaburzenia naczyniowe mogą prowadzić do rozwoju anorgazmii poprzez ograniczenie dopływu krwi do tkanek narządów płciowych7. Miażdżyca wpływająca na tętnice podjęzykowe/sromowe zmniejsza przepływ krwi do łechtaczki i pochwy, co nazywa się zespołem niedokrwienia łechtaczki7.

Choroby przewlekłe takie jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze i choroby sercowo-naczyniowe mogą zakłócać zdolność kobiety do osiągania orgazmu poprzez uszkodzenie układu nerwowego i naczyniowego8. Neuropatia cukrzycowa może prowadzić do uszkodzenia nerwów odpowiedzialnych za czucie i reakcję seksualną9.

Istotne: Badania kliniczne przeprowadzone na kobietach z całkowitym uszkodzeniem rdzenia kręgowego na poziomie T10 lub wyższym pokazały, że takie kobiety były w stanie doświadczać orgazmów poprzez mechaniczną autostymulację szyjkowo-pochwową. To odkrycie sugeruje, że nerw błędny, omijający rdzeń kręgowy, może stanowić drogę doprowadzającą dla percepcji orgazmu4.

Czynniki psychoneurologiczne

Patogeneza anorgazmii często obejmuje złożone interakcje między czynnikami psychologicznymi a neurologicznymi. Płat czołowy mózgu, odpowiedzialny za funkcje wykonawcze i kontrolę uwagi, może odgrywać kluczową rolę w zaburzeniach orgazmicznych10. Nadmierna kontrola poznawcza może prowadzić do zjawiska zwanego „obserwowaniem”, czyli pozostawania na zewnątrz doświadczenia seksualnego w celu monitorowania i oceniania go zamiast pełnego przeżywania10.

Stres, lęk i depresja mogą znacząco wpływać na funkcjonowanie ośrodków mózgowych odpowiedzialnych za reakcję seksualną11. Zaburzenia psychiczne mogą prowadzić do dysregulacji neurotransmiterów, co z kolei może zakłócać naturalne procesy prowadzące do orgazmu.

Mechanizmy farmakologiczne

Wiele leków może wpływać na patogenezę anorgazmii poprzez oddziaływanie na różne systemy neurotransmiterowe. Szczególnie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) są znane z wywierania negatywnego wpływu na funkcję orgazmiczną12. Leki przeciwdepresyjne mogą zakłócać równowagę neurotransmiterów niezbędną dla prawidłowej reakcji seksualnej13.

Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych na funkcję seksualną może obejmować blokowanie receptorów serotoninowych, co prowadzi do zaburzeń w przekaźnictwie nerwowym niezbędnym dla osiągnięcia orgazmu. Inne leki, takie jak leki przeciwpsychotyczne, antyhistaminowe i leki na nadciśnienie, również mogą wpływać na różne aspekty reakcji seksualnej13.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne mechanizmy neurobiologiczne odpowiedzialne za orgazm u kobiet?

Orgazm u kobiet jest kontrolowany przez odruchy rdzenia kręgowego pod kontrolą pnia mózgu. Sygnały z łechtaczki przekazywane są przez nerw sromowy, a z pochwy przez nerw miedniczy. Kluczową rolę odgrywa jądro paragigantocellularis w rdzeniu przedłużonym oraz aktywacja układu współczulnego.

Jak zaburzenia hormonalne wpływają na rozwój anorgazmii?

Zaburzenia hormonalne, szczególnie obniżone poziomy estrogenu i testosteronu, mogą prowadzić do anorgazmii. Hormony te są niezbędne dla prawidłowego pożądania seksualnego i pobudzenia. Także zaburzenia w poziomach oksytocyny, serotoniny i dopaminy mogą wpływać na zdolność osiągania orgazmu.

Czy uszkodzenia rdzenia kręgowego zawsze prowadzą do anorgazmii?

Nie zawsze. Badania pokazują, że kobiety z całkowitym uszkodzeniem rdzenia kręgowego mogą nadal doświadczać orgazmów poprzez stymulację szyjkowo-pochwową. Sugeruje to, że nerw błędny może stanowić alternatywną drogę przewodzenia sygnałów orgazmicznych, omijając rdzeń kręgowy.

W jaki sposób leki przeciwdepresyjne wpływają na mechanizmy orgazmu?

Leki przeciwdepresyjne, szczególnie SSRI, mogą zakłócać równowagę neurotransmiterów niezbędną dla prawidłowej reakcji seksualnej. Blokują one receptory serotoninowe, co prowadzi do zaburzeń w przekaźnictwie nerwowym wymaganym do osiągnięcia orgazmu.

Jaką rolę odgrywa płat czołowy mózgu w patogenezie anorgazmii?

Płat czołowy odpowiedzialny za funkcje wykonawcze może przyczyniać się do anorgazmii poprzez nadmierną kontrolę poznawczą. Może to prowadzić do zjawiska obserwowania, gdzie osoba monitoruje swoje doświadczenie seksualne zamiast je w pełni przeżywać, co utrudnia osiągnięcie orgazmu.

REKLAMA