Epidemiologia alergii pokarmowej – częstość występowania w populacji

Alergia pokarmowa stanowi obecnie jeden z najważniejszych problemów zdrowia publicznego na świecie, dotykając coraz większą liczbę dzieci i dorosłych¹. Badania epidemiologiczne przeprowadzone w ostatnich dekadach wskazują na niepokojący trend wzrostowy częstości występowania alergii pokarmowych, szczególnie w krajach wysoko rozwiniętych².

Globalne statystyki występowania alergii pokarmowej

Według najnowszych danych epidemiologicznych, alergia pokarmowa dotyka około 8% dzieci i 10% dorosłych na całym świecie³. W Stanach Zjednoczonych przeprowadzone badania populacyjne wskazują, że około 33 miliony osób cierpi na co najmniej jedną alergię pokarmową, co oznacza, że problem ten dotyczy blisko 11% dorosłych i 8% dzieci⁴⁵. Dane te wskazują na znacznie większy zasięg problemu niż wcześniej szacowano.

Badania przekrojowe przeprowadzone w różnych krajach europejskich wykazały znaczne różnice w częstości występowania potwierdzonej próbą prowokacyjną alergii pokarmowej. W Wielkiej Brytanii wskaźnik wynosi 4% u dzieci poniżej 5 lat życia, w Danii 3,6%, w Norwegii 6,8%, a w Australii przekracza 10% w wieku 12 miesięcy⁶.

Trendy czasowe i wzrost częstości występowania

Analiza danych z ostatnich dekad jednoznacznie potwierdza rosnącą częstość występowania alergii pokarmowych. W Stanach Zjednoczonych odnotowano wzrost o 50% między 1997 a 2011 rokiem, a następnie kolejny wzrost o 50% między 2007 a 2021 rokiem⁵⁷. Szczególnie dramatyczny wzrost dotyczył alergii na orzeszki ziemne – częstość jej występowania u dzieci potroiła się między 1997 a 2008 rokiem⁵.

Metaanaliza badań europejskich wykazała, że ogólna częstość występowania alergii pokarmowej wzrasta o 1,2 punktu procentowego na dekadę w populacji ogólnej, a wśród Afroamerykanów wzrost ten jest jeszcze bardziej wyraźny – 2,1 punktu procentowego na dekadę⁸. Co istotne, żaden kraj zachodni nie odnotował spadku częstości występowania alergii pokarmowych⁹.

Różnice demograficzne i etniczne Zobacz więcej: Różnice demograficzne i etniczne w epidemiologii alergii pokarmowej

Badania epidemiologiczne ujawniają znaczące różnice w częstości występowania alergii pokarmowych między różnymi grupami demograficznymi. Osoby pochodzenia afrykańskiego wykazują konsekwentnie wyższą częstość występowania alergii pokarmowych w porównaniu z osobami rasy białej¹⁰. Według najnowszych danych, 8,5% dorosłych Afroamerykanów cierpi na alergię pokarmową w porównaniu z 6,2% dorosłych rasy białej¹¹.

Podobne różnice obserwuje się wśród dzieci – dzieci pochodzenia afrykańskiego wykazują częstość występowania alergii pokarmowych na poziomie 7,6%, podczas gdy wśród dzieci rasy białej wskaźnik ten wynosi 5,3%¹¹. Dzieci pochodzenia azjatyckiego i afrykańskiego mieszkające w krajach zachodnich wykazują znacznie wyższe ryzyko rozwoju alergii pokarmowych w porównaniu z dziećmi rasy białej¹².

Geograficzne zróżnicowanie występowania Zobacz więcej: Geograficzne zróżnicowanie występowania alergii pokarmowej na świecie

Najwyższą częstość występowania alergii pokarmowych odnotowuje się w krajach zachodnich, takich jak Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Australia¹³. Badania wskazują również na systematyczne różnice między obszarami miejskimi i wiejskimi – wyższą częstość występowania odnotowuje się w środowisku miejskim, nawet po uwzględnieniu różnic rasowych i socjoekonomicznych¹⁴.

W krajach rozwijających się częstość występowania alergii pokarmowych była tradycyjnie niska, jednak sytuacja ta ulega zmianie wraz z procesami urbanizacji i westernizacji stylu życia⁹. Przewiduje się, że kraje Azji Południowej i Wschodniej będą doświadczać wzrostu częstości występowania chorób alergicznych w miarę przyjmowania zachodniego stylu życia¹⁴.

Czynniki wpływające na wzrost częstości występowania

Wzrost częstości występowania alergii pokarmowych jest zjawiskiem wieloczynnikowym. Badacze wskazują na kilka potencjalnych przyczyn tego trendu, w tym zwiększoną świadomość i lepsze metody diagnostyczne, zmiany w stylu życia, czynniki środowiskowe oraz hipotezę higieny¹⁵. Istotną rolę może odgrywać również ekspozycja na alergeny przez skórę, szczególnie u niemowląt z atopowym zapaleniem skóry¹⁶.

Ważnym czynnikiem jest także rosnąca świadomość alergii pokarmowych zarówno wśród pacjentów, jak i lekarzy, co może częściowo wyjaśniać obserwowane trendy czasowe¹⁷. Niemniej jednak dane z różnych źródeł, w tym rejestrów ubezpieczeń zdrowotnych i badań kohortowych, potwierdzają rzeczywisty wzrost częstości występowania tego problemu¹⁸.

Perspektywy i wyzwania przyszłości

Prognozy epidemiologiczne wskazują, że w przypadku braku skutecznych interwencji prewencyjnych, częstość występowania alergii pokarmowych będzie nadal rosnąć¹⁹. Europejska Akademia Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI) szacuje, że w ciągu najbliższych 15 lat ponad połowa populacji europejskiej będzie cierpiała na jakiś rodzaj zaburzenia alergicznego²⁰.

Szczególne znaczenie ma fakt, że alergie pokarmowe coraz częściej występują również u dorosłych, podczas gdy wcześniej były postrzegane głównie jako problem pediatryczny¹. Dane wskazują na wysoką częstość alergii o początku w wieku dorosłym oraz na utrzymywanie się alergii z dzieciństwa²¹.

Rosnące obciążenie populacyjne alergii pokarmowych stanowi znaczące wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie i wymaga pilnego wdrożenia skutecznych strategii prewencji i leczenia²². Konieczne są także dalsze badania epidemiologiczne, szczególnie w krajach rozwijających się, aby lepiej zrozumieć i zmniejszyć obciążenie tymi chorobami alergicznymi²².