REKLAMA

Worykonazol, amfoterycyna B i flukonazol to leki przeciwgrzybicze o szerokim zastosowaniu. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem i zastosowaniem u dzieci, kobiet w ciąży oraz osób z chorobami wątroby i nerek.

Przegląd porównywanych substancji czynnych

W tym opisie porównujemy trzy ważne leki przeciwgrzybicze:

  • Worykonazol – nowoczesny lek z grupy triazoli, stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych, szczególnie gdy inne leki okazują się nieskuteczne lub pacjent jest w grupie wysokiego ryzyka1.
  • Amfoterycyna B – antybiotyk polienowy dostępny w różnych formach (np. liposomalnej, kompleksach lipidowych), od lat wykorzystywany w leczeniu poważnych zakażeń grzybiczych, w tym u osób z obniżoną odpornością2.
  • Flukonazol – triazolowy lek przeciwgrzybiczy o szerokim zastosowaniu, skuteczny w leczeniu i profilaktyce zakażeń Candida oraz niektórych innych grzybów3.

Wszystkie te leki należą do grupy leków przeciwgrzybiczych działających ogólnoustrojowo, jednak różnią się mechanizmem działania, spektrum aktywności, a także bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach pacjentów453.

Kiedy stosuje się worykonazol, amfoterycynę B i flukonazol?

Choć te trzy leki mają wspólny cel – zwalczanie zakażeń grzybiczych – ich zastosowanie może się różnić w zależności od rodzaju infekcji, wieku pacjenta czy innych chorób towarzyszących.

  • Worykonazol jest wskazany w leczeniu:
    • <a href="/tag/inwazyjna-aspergiloza/” title=”inwazyjna aspergiloza” class=”to-tag” data-termid=”47018″>inwazyjnej aspergilozy,
    • ciężkich, opornych na flukonazol zakażeń Candida (w tym C. krusei),
    • ciężkich zakażeń grzybiczych wywołanych przez Scedosporium spp. i Fusarium spp.,
    • profilaktyce inwazyjnych zakażeń grzybiczych u osób po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych1.
  • Amfoterycyna B jest stosowana w:
    • ciężkich układowych i głębokich zakażeniach grzybiczych (np. kandydoza, aspergiloza, mukormikoza, kryptokokoza),
    • empirycznym leczeniu gorączki u pacjentów z neutropenią,
    • leczeniu zakażeń grzybiczych u pacjentów z obniżoną odpornością2.
  • Flukonazol znajduje zastosowanie w:

Wskazania mogą się częściowo pokrywać, jednak worykonazol i amfoterycyna B są zarezerwowane przede wszystkim do cięższych, zagrażających życiu infekcji lub przypadków, gdy inne leki nie przynoszą efektu12. Flukonazol jest częściej stosowany w profilaktyce oraz w mniej skomplikowanych zakażeniach3.

Ważne informacje dla pacjentów z chorobami nerek i wątroby

  • W przypadku niewydolności nerek stosowanie niektórych postaci worykonazolu (np. dożylnych z cyklodekstrynami) oraz amfoterycyny B wymaga ostrożności lub wyboru alternatywnych form podania, aby uniknąć kumulacji substancji pomocniczych67.
  • Flukonazol może być stosowany u pacjentów z zaburzeniami nerek, jednak przy długotrwałym leczeniu konieczne jest dostosowanie dawki do stopnia niewydolności8.
  • W przypadku zaburzeń wątroby wszystkie te leki mogą wymagać zmiany dawkowania lub szczególnego monitorowania, ponieważ mogą wpływać na funkcjonowanie tego narządu69.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Leki te działają na różne sposoby, choć wszystkie prowadzą do zniszczenia komórek grzybów:

  • Worykonazol i flukonazol to triazole – hamują enzym odpowiedzialny za syntezę ergosterolu, który jest niezbędny dla błony komórkowej grzyba. Utrata ergosterolu prowadzi do śmierci komórki grzybiczej43.
  • Amfoterycyna B działa przez wiązanie się bezpośrednio ze sterolami w błonie komórkowej grzyba, powodując powstawanie „dziur” w tej błonie i wyciek zawartości komórki5.

Właściwości farmakokinetyczne:

  • Worykonazol cechuje się bardzo wysoką biodostępnością po podaniu doustnym (około 96%), szybko się wchłania i dobrze przenika do tkanek, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego10.
  • Flukonazol również bardzo dobrze się wchłania, osiągając podobne stężenia we krwi po podaniu doustnym i dożylnym. Długo utrzymuje się w organizmie, co pozwala na wygodne dawkowanie11.
  • Amfoterycyna B w formie liposomalnej i innych nowoczesnych postaciach jest lepiej tolerowana niż jej starsze wersje, jednak wchłania się wyłącznie po podaniu dożylnym i gromadzi w tkankach12.

Worykonazol i flukonazol są metabolizowane głównie w wątrobie, przy czym worykonazol wykazuje dużą zmienność indywidualną ze względu na różnice genetyczne w metabolizmie13. Amfoterycyna B jest eliminowana głównie przez układ siateczkowo-śródbłonkowy i w niewielkim stopniu przez nerki14.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co warto wiedzieć?

Każdy z tych leków ma określone przeciwwskazania oraz wymaga szczególnej ostrożności u niektórych pacjentów.

  • Worykonazol:
    • Nie stosować w przypadku uczulenia na worykonazol lub inne azole15.
    • Nie wolno łączyć z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak niektóre leki przeciwarytmiczne czy przeciwhistaminowe15.
    • Nie zaleca się stosowania z ryfampicyną, karbamazepiną, fenobarbitalem, dziurawcem czy dużymi dawkami rytonawiru15.
    • Ostrożność przy zaburzeniach wątroby i nerek, a także u dzieci poniżej 2. roku życia16.
  • Amfoterycyna B:
    • Nie stosować w razie nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze, chyba że nie ma innej opcji terapeutycznej17.
    • Szczególna ostrożność w przypadku chorób nerek, regularna kontrola elektrolitów i czynności nerek7.
    • Możliwe reakcje alergiczne podczas infuzji – wskazana dawka próbna przed pierwszym podaniem18.
  • Flukonazol:
    • Przeciwwskazany przy uczuleniu na flukonazol lub inne azole19.
    • Nie wolno stosować z niektórymi lekami wydłużającymi odstęp QT (np. cyzapryd, astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna)19.
    • Ostrożność przy chorobach wątroby i nerek – w długotrwałym leczeniu konieczna jest modyfikacja dawki8.

Różnice szczególne: Amfoterycyna B i worykonazol są zarezerwowane dla cięższych zakażeń lub przypadków oporności na inne leki, natomiast flukonazol częściej wybierany jest w leczeniu łagodniejszych lub mniej zaawansowanych infekcji grzybiczych123.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wybór odpowiedniego leku przeciwgrzybiczego wymaga uwzględnienia wieku pacjenta, stanu zdrowia oraz ewentualnych przeciwwskazań.

  • Stosowanie u dzieci:
    • Worykonazol – wskazany od 2. roku życia, z dostosowaniem dawkowania do masy ciała i drogi podania20. U młodszych dzieci bezpieczeństwo i skuteczność nie są potwierdzone.
    • Amfoterycyna B – stosowana u dzieci i młodzieży, również u noworodków, z indywidualnym doborem dawki21.
    • Flukonazol – można stosować od okresu noworodkowego, dawki ustala się w zależności od masy ciała i rodzaju zakażenia22.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią:
    • Worykonazol – nie zaleca się stosowania w ciąży, chyba że potencjalna korzyść przeważa nad ryzykiem dla płodu. Karmienie piersią powinno być przerwane23.
    • Amfoterycyna B – może być stosowana w ciąży tylko w sytuacji zagrożenia życia, brak potwierdzonego bezpieczeństwa. W razie konieczności podania w okresie karmienia piersią należy rozważyć ryzyko dla dziecka24.
    • Flukonazol – nie jest zalecany w ciąży (szczególnie w dużych dawkach i długotrwale), ponieważ może zwiększać ryzyko wad rozwojowych i poronienia25. W przypadku pojedynczej dawki można kontynuować karmienie piersią, ale przy dłuższym leczeniu należy je przerwać.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny:
    • Worykonazol i flukonazol mogą powodować przejściowe zaburzenia widzenia lub zawroty głowy – w takim przypadku należy unikać prowadzenia pojazdów2627.
    • Amfoterycyna B może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów, jeśli wystąpią działania niepożądane (np. reakcje alergiczne, zaburzenia elektrolitowe)28.

Podsumowanie: worykonazol, amfoterycyna B i flukonazol – najważniejsze różnice

Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące wskazań, bezpieczeństwa i zastosowania worykonazolu, amfoterycyny B i flukonazolu:

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Worykonazol Inwazyjna aspergiloza, ciężkie kandydozy, zakażenia Scedosporium i Fusarium, profilaktyka u biorców przeszczepów Od 2 lat, indywidualne dawkowanie, ostrożność u młodszych Nie zaleca się, tylko gdy korzyść przeważa nad ryzykiem Możliwe zaburzenia widzenia – zachować ostrożność
Amfoterycyna B Ciężkie zakażenia grzybicze (kandydoza, aspergiloza, mukormikoza, kryptokokoza), empiryczne leczenie w neutropenii Możliwe stosowanie u noworodków, dzieci i młodzieży Tylko w stanach zagrożenia życia Możliwe działania niepożądane – zachować ostrożność
Flukonazol Kandydoza inwazyjna, kryptokokoza, profilaktyka w neutropenii, zakażenia błon śluzowych i skóry Od okresu noworodkowego, dawki zależne od masy ciała Nie zaleca się, zwłaszcza w dużych dawkach i długotrwale Możliwe zawroty głowy – zachować ostrożność
Kluczowe różnice i podobieństwa – na co zwrócić uwagę?

  • Worykonazol jest lekiem nowoczesnym, stosowanym w leczeniu ciężkich i opornych zakażeń grzybiczych, szczególnie tam, gdzie flukonazol jest nieskuteczny1.
  • Amfoterycyna B to lek „ostatniej szansy”, używany w najcięższych przypadkach, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością2.
  • Flukonazol jest najczęściej wybierany do leczenia lżejszych zakażeń Candida, profilaktyki oraz u dzieci3.
  • Każdy z tych leków wymaga dostosowania dawkowania lub szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami nerek i wątroby678.
  • Worykonazol i flukonazol mogą powodować przejściowe zaburzenia widzenia lub zawroty głowy – należy o tym pamiętać przy prowadzeniu pojazdów2627.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się worykonazol od amfoterycyny B i flukonazolu?

Worykonazol to nowoczesny triazol stosowany w ciężkich zakażeniach grzybiczych, szczególnie opornych na flukonazol. Amfoterycyna B jest lekiem starszym, używanym w ciężkich, zagrażających życiu infekcjach. Flukonazol to triazol o szerokim zastosowaniu, głównie w leczeniu zakażeń Candida i profilaktyce123.

Który lek przeciwgrzybiczy jest bezpieczny dla dzieci?

Flukonazol może być stosowany od okresu noworodkowego, worykonazol od 2 lat, a amfoterycyna B jest możliwa do stosowania także u najmłodszych, w tym noworodków, z indywidualnym doborem dawki212223.

Czy worykonazol lub flukonazol można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania worykonazolu ani flukonazolu w ciąży, chyba że potencjalna korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu. Amfoterycyna B stosowana jest tylko w sytuacji zagrożenia życia242526.

Jak leki przeciwgrzybicze wpływają na osoby z chorobami nerek?

W przypadku zaburzeń czynności nerek worykonazol (niektóre postaci dożylne) i amfoterycyna B wymagają ostrożności lub zmiany sposobu podania. Flukonazol wymaga dostosowania dawki w przewlekłym leczeniu789.

REKLAMA