Treprostynil – przeciwwskazania

Czym jest treprostynil i kiedy należy uważać?

Treprostynil to substancja czynna należąca do grupy leków rozszerzających naczynia krwionośne oraz hamujących zlepianie się płytek krwi. Najczęściej jest stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego oraz przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego, szczególnie u pacjentów, którzy nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego lub po zabiegach chirurgicznych. Lek ten podawany jest w formie ciągłej infuzji dożylnej lub podskórnej¹². Treprostynil, choć skuteczny, nie jest odpowiedni dla wszystkich. Istnieją sytuacje, w których jego zastosowanie jest całkowicie zakazane (przeciwwskazania bezwzględne), a także takie, które wymagają szczególnej ostrożności lub indywidualnej oceny przez lekarza (przeciwwskazania względne).

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować treprostynilu?

• Nadwrażliwość na treprostynil lub jakąkolwiek substancję pomocniczą – reakcje alergiczne mogą być groźne dla życia³⁴.
• Choroba zarostowa żył płucnych – stosowanie treprostynilu może prowadzić do nasilenia obrzęku płuc i pogorszenia stanu zdrowia⁴.
• Ciężka niewyrównana lewokomorowa niewydolność serca – lek może dodatkowo obciążyć serce i prowadzić do poważnych powikłań⁴.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby (stopień C wg skali Child-Pugh) – w tej grupie pacjentów metabolizm leku jest zaburzony, co może prowadzić do nagromadzenia treprostynilu i ciężkich działań niepożądanych³⁴.
• Czynna choroba wrzodowa przewodu pokarmowego, krwawienie śródczaszkowe, zranienie lub inny rodzaj krwawienia – treprostynil zwiększa ryzyko krwawień, co może być niebezpieczne dla życia³⁴.
• Wrodzone lub nabyte wady zastawkowe serca z poważnymi zaburzeniami czynności mięśnia sercowego niezwiązanymi z nadciśnieniem płucnym – mogą prowadzić do pogorszenia pracy serca³⁴.
• Ciężka postać choroby niedokrwiennej serca lub niestabilna dławica piersiowa – lek może wywołać poważne zaburzenia pracy serca⁴.
• Zawał serca w ciągu ostatnich 6 miesięcy – istnieje ryzyko pogorszenia stanu serca³⁴.
• Ciężkie zaburzenia rytmu serca – treprostynil może nasilić te zaburzenia⁴.
• Epizody naczyniowo-mózgowe (np. przemijający atak niedokrwienny, udar mózgu) w ciągu ostatnich 3 miesięcy – lek może zwiększać ryzyko kolejnych powikłań naczyniowych³⁴.
• Jednoczesne podawanie z innymi prostanoidami – może to prowadzić do nadmiernego rozszerzenia naczyń i poważnych działań niepożądanych⁴.

Przeciwwskazania względne – kiedy można rozważyć leczenie tylko po dokładnej ocenie?

Istnieją sytuacje, w których stosowanie treprostynilu wymaga bardzo ostrożnego podejścia i szczegółowej oceny korzyści oraz ryzyka. Obejmują one:

• Niskie ciśnienie tętnicze (poniżej 85 mmHg) – u takich pacjentów lek może jeszcze bardziej obniżyć ciśnienie i prowadzić do groźnych powikłań. W takich przypadkach leczenie nie jest zalecane, a jeśli już jest stosowane, wymaga ścisłego monitorowania⁵⁶.
• Otyłość (BMI powyżej 30) – u osób z otyłością treprostynil jest wolniej usuwany z organizmu, co może prowadzić do jego kumulacji i działań niepożądanych. Dawkowanie powinno być dostosowywane indywidualnie⁷.
• Zaburzenia czynności wątroby i nerek – w tych przypadkach może być konieczne zmniejszenie dawki oraz częstsza kontrola lekarska, ponieważ lek i jego produkty przemiany są usuwane głównie przez nerki⁸⁹.
• Dieta niskosodowa – niektóre preparaty zawierają znaczne ilości sodu, co powinno być uwzględnione u pacjentów ograniczających jego spożycie¹⁰.
• Jednoczesne stosowanie niektórych leków – niektóre leki, takie jak gemfibrozyl czy ryfampicyna, mogą wpływać na działanie treprostynilu, przez co konieczne jest dostosowanie dawki¹⁰¹¹.

W jakich przypadkach należy zachować szczególną ostrożność?

Są także sytuacje, w których treprostynil nie jest przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga dokładnej obserwacji i indywidualnego podejścia. Dotyczy to zwłaszcza:

• Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek – treprostynil i jego metabolity są wydalane głównie przez nerki, dlatego konieczne jest monitorowanie stanu zdrowia i ewentualne dostosowanie dawki⁸.
• Pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby – lek należy podawać ostrożnie, a dawkę dobierać indywidualnie⁷⁸.
• Osób ze zwiększonym ryzykiem krwawień – treprostynil zmniejsza zlepianie się płytek krwi, przez co zwiększa ryzyko krwotoków, szczególnie jeśli pacjent przyjmuje inne leki przeciwzakrzepowe¹²¹¹.
• Pacjentów kontrolujących spożycie sodu – niektóre preparaty zawierają istotne ilości sodu, co jest ważne dla osób z nadciśnieniem tętniczym czy chorobami serca¹⁰.
• Osób korzystających z pompy infuzyjnej – terapia wymaga odpowiedniego przeszkolenia i motywacji, ponieważ leczenie wiąże się z koniecznością samodzielnej obsługi urządzenia przez dłuższy czas⁵.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Treprostynil – bezpieczeństwo przede wszystkim

Treprostynil jest skutecznym lekiem poprawiającym jakość życia wielu pacjentów z nadciśnieniem płucnym, jednak jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań oraz indywidualnego podejścia do każdego pacjenta. Przeciwwskazania mogą różnić się w zależności od stanu zdrowia, innych chorób czy leków przyjmowanych jednocześnie. Dlatego decyzję o leczeniu treprostynilem zawsze podejmuje lekarz na podstawie szczegółowego wywiadu i badań. Warto znać sytuacje, w których lek jest całkowicie zakazany, a także przypadki wymagające wzmożonej ostrożności, by terapia była nie tylko skuteczna, ale przede wszystkim bezpieczna³⁴⁵⁷.