Bezpieczeństwo stosowania trastuzumabu – co warto wiedzieć?

Stosowanie trastuzumabu oraz jego połączeń, takich jak trastuzumab emtanzyna czy preparaty złożone z pertuzumabem, wymaga szczególnej uwagi w zakresie bezpieczeństwa, zwłaszcza u osób z chorobami serca, zaburzeniami czynności wątroby lub nerek oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią123. Profil bezpieczeństwa może się różnić w zależności od drogi podania, dawki oraz obecności innych substancji czynnych w leku.

Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią

  • Ciąża: Stosowanie trastuzumabu, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniach, jest niezalecane w okresie ciąży, chyba że korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu456. Opisywano przypadki uszkodzenia płodu, takie jak małowodzie, niedorozwój płuc i zaburzenia funkcji nerek u dzieci matek leczonych trastuzumabem.
  • Karmienie piersią: Nie zaleca się karmienia piersią w trakcie leczenia oraz przez 7 miesięcy po zakończeniu terapii, ponieważ trastuzumab może przenikać do mleka i jego wpływ na niemowlę nie jest w pełni poznany789.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

  • Trastuzumab oraz jego połączenia mogą powodować zawroty głowy i senność, zwłaszcza w okresie reakcji związanych z podaniem leku (np. gorączka, dreszcze)101112.
  • W przypadku wystąpienia takich objawów należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn do czasu ich ustąpienia1012.
Ważne: Stosowanie trastuzumabu i jego połączeń wymaga regularnego monitorowania pracy serca. Szczególnie narażeni na powikłania kardiologiczne są pacjenci z wcześniejszymi chorobami serca, po chemioterapii antracyklinami, osoby starsze oraz osoby z innymi czynnikami ryzyka, jak nadciśnienie tętnicze czy podwyższone BMI. U tych pacjentów konieczna jest częstsza kontrola kardiologiczna podczas i po zakończeniu leczenia1314153.

Interakcje z alkoholem

  • W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych nie opisano bezpośrednich interakcji trastuzumabu z alkoholem161718.
  • Zaleca się jednak ostrożność, ponieważ alkohol może nasilać działania niepożądane leków przeciwnowotworowych lub wpływać na ogólne samopoczucie pacjenta w trakcie leczenia16.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

  • Nie ma konieczności zmiany dawki trastuzumabu u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek192021.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności nerek dane są ograniczone – zaleca się ostrożność i ścisłe monitorowanie stanu pacjenta2021.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

  • U pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością wątroby nie jest wymagane rutynowe dostosowanie dawki, jednak zaleca się ostrożność, zwłaszcza przy stosowaniu trastuzumab emtanzyny, ze względu na ryzyko hepatotoksyczności2022.
  • Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciężkiej niewydolności wątroby – w takich przypadkach należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć indywidualnie ryzyko i korzyści2022.

Bezpieczeństwo stosowania u osób starszych

  • Nie ma konieczności rutynowej zmiany dawkowania u pacjentów w wieku powyżej 65 lat192321.
  • U pacjentów w wieku powyżej 75 lat dane są ograniczone, jednak obserwuje się większą częstość działań niepożądanych, w tym biegunek, powikłań kardiologicznych i neutropenii, zwłaszcza przy stosowaniu preparatów złożonych2324.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Choroby serca: Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobami serca, po zawałach, z niewydolnością serca, zaburzeniami rytmu czy nadciśnieniem13153. Przed leczeniem i w trakcie terapii konieczne są regularne kontrole kardiologiczne.
  • Pacjenci z wcześniejszym leczeniem antracyklinami: Ryzyko powikłań kardiologicznych jest u nich większe, dlatego konieczna jest częsta ocena czynności serca1315.
  • Reakcje związane z podaniem leku: U niektórych pacjentów mogą wystąpić reakcje alergiczne, duszność, gorączka, dreszcze lub inne powikłania w czasie lub po infuzji/wstrzyknięciu leku2526. W przypadku ciężkich reakcji należy przerwać leczenie.
  • Pacjenci z dusznością spoczynkową: Ze względu na ryzyko powikłań oddechowych, u takich osób nie zaleca się stosowania trastuzumabu2728.
  • Połączenia z innymi lekami: W przypadku preparatów złożonych, np. z pertuzumabem, mogą występować dodatkowe działania niepożądane, takie jak gorączka neutropeniczna czy biegunka2924.
Uwaga: W przypadku stosowania trastuzumabu i jego połączeń z innymi lekami przeciwnowotworowymi, należy zawsze sprawdzić, czy nie występują dodatkowe przeciwwskazania lub zalecenia dotyczące bezpieczeństwa, które mogą dotyczyć konkretnego schematu leczenia. Niektóre połączenia, jak z antracyklinami, mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych (np. uszkodzenia serca lub wątroby), dlatego decyzje dotyczące leczenia powinny być podejmowane indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich czynników ryzyka30231.

Podsumowanie – bezpieczeństwo stosowania trastuzumabu i jego połączeń w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Nie zaleca się Możliwe poważne uszkodzenie płodu, stosować tylko w wyjątkowych przypadkach
Karmienie piersią Nie zaleca się Nie karmić piersią podczas leczenia i przez 7 miesięcy po zakończeniu
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Bez rutynowej modyfikacji dawki, ale zwiększone ryzyko powikłań, zwłaszcza powyżej 75 lat
Pacjenci z zaburzeniami nerek Można stosować Bez modyfikacji dawki w łagodnych/umiarkowanych zaburzeniach, ostrożność w ciężkiej niewydolności
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Ostrożnie Bez rutynowej modyfikacji dawki w łagodnych/umiarkowanych zaburzeniach; brak danych dla ciężkich
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może powodować zawroty głowy, senność, szczególnie podczas reakcji na podanie leku
Alkohol Zachować ostrożność Brak danych o interakcjach, ale ogólnie niezalecane łączenie z alkoholem
Choroby serca, przebyte leczenie antracyklinami Ostrożnie Wymagana regularna kontrola kardiologiczna i ocena ryzyka
Połączenia z innymi lekami Ostrożnie Sprawdź indywidualne zalecenia dla każdego schematu leczenia

Pytania i odpowiedzi

Czy trastuzumab można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania trastuzumabu w ciąży, ponieważ może powodować poważne uszkodzenie płodu, np. małowodzie czy niedorozwój płuc u dziecka. Lek można podać tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla płodu123.

Czy podczas leczenia trastuzumabem można prowadzić samochód?

Podczas leczenia mogą wystąpić zawroty głowy lub senność, zwłaszcza po podaniu leku. Jeśli wystąpią takie objawy, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn123.

Czy trastuzumab można stosować u osób z niewydolnością nerek?

W łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek nie ma potrzeby zmiany dawki. W ciężkiej niewydolności nerek należy zachować ostrożność i ścisłe monitorowanie stanu zdrowia123.

Czy trastuzumab można łączyć z alkoholem?

Brak jest danych o bezpośrednich interakcjach trastuzumabu z alkoholem, ale zaleca się ostrożność i unikanie alkoholu podczas leczenia12.

Jakie badania są wymagane podczas leczenia trastuzumabem?

Podczas leczenia konieczne są regularne badania kardiologiczne (np. echo serca), a także monitorowanie stanu zdrowia w kierunku możliwych działań niepożądanych, zwłaszcza jeśli występują choroby serca lub pacjent był leczony antracyklinami12.