Dawkowanie tofacytynibu – podstawowe informacje

Tofacytynib to lek stosowany doustnie, dostępny w różnych postaciach: tabletki powlekane (5 mg, 10 mg), tabletki o przedłużonym uwalnianiu (11 mg) oraz roztwór doustny (1 mg/ml). Standardowe schematy dawkowania są ściśle określone i zależą od wieku pacjenta, masy ciała, choroby, a także od funkcji nerek i wątroby123.

  • Dorośli: W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa zazwyczaj stosuje się 5 mg dwa razy na dobę (tabletki powlekane) lub 11 mg raz na dobę (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)13.
  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: Leczenie rozpoczyna się dawką 10 mg dwa razy na dobę przez 8 tygodni (tzw. leczenie indukujące), a następnie przechodzi się na 5 mg dwa razy na dobę w leczeniu podtrzymującym4.
  • Dzieci (od 2 lat) i młodzież: Dawka ustalana jest w zależności od masy ciała i zwykle podawana jest dwa razy na dobę w postaci roztworu doustnego lub tabletek powlekanych, jeśli masa ciała wynosi co najmniej 40 kg5.
Ważne: Schemat dawkowania tofacytynibu może być zmieniany w przypadku pojawienia się nieprawidłowości w wynikach badań krwi (np. spadek liczby limfocytów, neutrofili lub hemoglobiny). W takich sytuacjach zalecane jest przerwanie lub czasowe zmniejszenie dawki leku aż do normalizacji parametrów. Monitorowanie krwi jest niezbędne podczas leczenia, zwłaszcza na początku terapii i w trakcie jej trwania678.

Dawkowanie w poszczególnych wskazaniach i postaciach leku

Reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (dorośli)

  • Tabletki powlekane: 5 mg dwa razy na dobę.
  • Tabletki o przedłużonym uwalnianiu: 11 mg raz na dobę.
  • Nie należy przekraczać tych dawek, niezależnie od tego, czy lek stosowany jest samodzielnie, czy z metotreksatem13.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (dorośli)

  • Leczenie indukujące: 10 mg dwa razy na dobę przez 8 tygodni (można przedłużyć do 16 tygodni, jeśli nie uzyskano poprawy).
  • Leczenie podtrzymujące: 5 mg dwa razy na dobę.
  • W niektórych przypadkach, u pacjentów bez zwiększonego ryzyka zakrzepów i nowotworów, można rozważyć powrót do 10 mg dwa razy na dobę przez możliwie najkrótszy czas, jeśli dojdzie do pogorszenia objawów49.

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów i młodzieńcze łuszczycowe zapalenie stawów (dzieci od 2 lat i młodzież)

  • Masa ciała 10–<20 kg: 3,2 mg (3,2 ml roztworu doustnego) dwa razy na dobę.
  • Masa ciała 20–<40 kg: 4 mg (4 ml roztworu doustnego) dwa razy na dobę.
  • Masa ciała ≥40 kg: 5 mg (5 ml roztworu doustnego lub 1 tabletka powlekana 5 mg) dwa razy na dobę.
  • Zmiana z roztworu doustnego na tabletki jest możliwa tylko u dzieci o masie ciała ≥40 kg5.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci w wieku poniżej 2 lat

Bezpieczeństwo i skuteczność tofacytynibu u dzieci poniżej 2 lat nie zostały ustalone. Lek nie jest zalecany w tej grupie wiekowej10.

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma konieczności zmiany dawki u osób powyżej 65. roku życia, jednak należy zachować ostrożność, gdyż ryzyko powikłań (np. zakażeń, powikłań sercowych, nowotworów) jest wyższe w tej grupie11.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Łagodne (klirens kreatyniny 50–80 ml/min) i umiarkowane (30–49 ml/min) zaburzenia: nie ma konieczności zmiany dawki.
  • Ciężkie zaburzenia (klirens <30 ml/min): dawkę należy zmniejszyć o połowę – na przykład zamiast 5 mg dwa razy na dobę podaje się 5 mg raz na dobę12.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Łagodne zaburzenia (klasa A w skali Childa-Pugh): bez konieczności zmiany dawki.
  • Umiarkowane zaburzenia (klasa B): dawka powinna być zmniejszona o połowę – na przykład 5 mg raz na dobę zamiast 5 mg dwa razy na dobę.
  • Ciężkie zaburzenia (klasa C): stosowanie tofacytynibu jest przeciwwskazane13.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Tofacytynib jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią14.

Stosowanie z innymi lekami

W przypadku równoczesnego przyjmowania silnych inhibitorów enzymów CYP3A4 (np. ketokonazol) lub inhibitorów CYP2C19 (np. flukonazol), dawkę tofacytynibu należy zmniejszyć o połowę15.

Uwaga na modyfikacje dawkowania:

  • Jeśli liczba limfocytów spadnie poniżej 750 komórek/mm3, neutrofili poniżej 1000 komórek/mm3 (u dzieci poniżej 1200 komórek/mm3), a hemoglobina poniżej 9 g/dl (u dzieci poniżej 10 g/dl), nie należy rozpoczynać lub kontynuować leczenia6816.
  • W razie utrzymujących się nieprawidłowości w badaniach krwi, konieczne może być czasowe przerwanie leczenia lub zmniejszenie dawki.
  • W przypadku przedawkowania nie istnieje swoiste antidotum, a większość dawki zostaje wydalona w ciągu 24 godzin17.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania i postaci leku

  • W przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, dawka początkowa (indukcyjna) jest wyższa niż w leczeniu innych chorób, a po uzyskaniu poprawy przechodzi się na dawkę podtrzymującą4.
  • Przy zmianie z tabletek powlekanych 5 mg dwa razy na dobę na tabletki o przedłużonym uwalnianiu 11 mg raz na dobę (lub odwrotnie) można zrobić to z dnia na dzień, bez konieczności przerwy w leczeniu3.
  • Nie zaleca się stosowania tabletek o przedłużonym uwalnianiu u dzieci i młodzieży – nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie18.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 10 mg dwa razy na dobę (czyli 20 mg/dobę) w okresie leczenia indukującego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
  • W pozostałych wskazaniach nie należy przekraczać dawki 5 mg dwa razy na dobę lub 11 mg raz na dobę.
  • W razie przedawkowania nie ma antidotum – stosuje się leczenie objawowe i monitorowanie, ponieważ większość leku zostaje wydalona w ciągu doby17.

Tabela podsumowująca dawkowanie tofacytynibu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – RZS, ŁZS, ZZSK 5 mg dwa razy na dobę (tabletki powlekane) lub 11 mg raz na dobę (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)
Dorośli – wrzodziejące zapalenie jelita grubego Indukcja: 10 mg dwa razy na dobę do 8 tygodni (możliwe wydłużenie do 16 tygodni); podtrzymanie: 5 mg dwa razy na dobę
Dzieci i młodzież (2–18 lat) – MIZS, młodzieńcze ŁZS Masa ciała 10–<20 kg: 3,2 mg dwa razy na dobę (roztwór); 20–<40 kg: 4 mg dwa razy na dobę (roztwór); ≥40 kg: 5 mg dwa razy na dobę (roztwór lub tabletka powlekana)
Podeszły wiek Jak u dorosłych, ale zachować ostrożność z uwagi na większe ryzyko działań niepożądanych
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub umiarkowaną niewydolnością wątroby Dawka zmniejszona o połowę (np. 5 mg raz na dobę zamiast 5 mg dwa razy na dobę)
Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby Przeciwwskazane
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane
Dzieci poniżej 2 lat Nie zaleca się stosowania

Tofacytynib – dawkowanie dostosowane do indywidualnych potrzeb

Tofacytynib jest lekiem o precyzyjnie określonych schematach dawkowania, które różnią się w zależności od wieku, masy ciała, wskazania, a także stanu zdrowia pacjenta. Dzięki dostępności różnych postaci i dawek, można go dopasować do potrzeb zarówno dorosłych, jak i dzieci od 2. roku życia. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń dotyczących monitorowania parametrów krwi oraz dostosowywanie dawki w przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby, a także podczas stosowania niektórych innych leków. Prawidłowe stosowanie tofacytynibu pozwala na bezpieczne i skuteczne leczenie przewlekłych chorób zapalnych stawów i jelit1451312.

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie tofacytynibu u dorosłych?

Standardowa dawka dla dorosłych to 5 mg dwa razy na dobę (tabletki powlekane) lub 11 mg raz na dobę (tabletki o przedłużonym uwalnianiu).

Jak długo trwa leczenie indukujące tofacytynibem przy wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego?

Leczenie indukujące trwa 8 tygodni; jeśli nie uzyskano poprawy, można przedłużyć do 16 tygodni.

Czy dawkę tofacytynibu trzeba modyfikować u osób z niewydolnością nerek?

W ciężkiej niewydolności nerek dawkę należy zmniejszyć o połowę, np. do 5 mg raz na dobę.

Jak dawkować tofacytynib u dzieci?

Dawkowanie zależy od masy ciała: 3,2 mg dwa razy na dobę (10–<20 kg), 4 mg dwa razy na dobę (20–<40 kg), 5 mg dwa razy na dobę (≥40 kg).

Czy tofacytynib można stosować w ciąży?

Nie, stosowanie tofacytynibu jest przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią.