Dawkowanie tofacytynibu – podstawowe informacje
Tofacytynib to lek stosowany doustnie, dostępny w różnych postaciach: tabletki powlekane (5 mg, 10 mg), tabletki o przedłużonym uwalnianiu (11 mg) oraz roztwór doustny (1 mg/ml). Standardowe schematy dawkowania są ściśle określone i zależą od wieku pacjenta, masy ciała, choroby, a także od funkcji nerek i wątroby123.
- Dorośli: W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa zazwyczaj stosuje się 5 mg dwa razy na dobę (tabletki powlekane) lub 11 mg raz na dobę (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)13.
- Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: Leczenie rozpoczyna się dawką 10 mg dwa razy na dobę przez 8 tygodni (tzw. leczenie indukujące), a następnie przechodzi się na 5 mg dwa razy na dobę w leczeniu podtrzymującym4.
- Dzieci (od 2 lat) i młodzież: Dawka ustalana jest w zależności od masy ciała i zwykle podawana jest dwa razy na dobę w postaci roztworu doustnego lub tabletek powlekanych, jeśli masa ciała wynosi co najmniej 40 kg5.
Dawkowanie w poszczególnych wskazaniach i postaciach leku
Reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (dorośli)
- Tabletki powlekane: 5 mg dwa razy na dobę.
- Tabletki o przedłużonym uwalnianiu: 11 mg raz na dobę.
- Nie należy przekraczać tych dawek, niezależnie od tego, czy lek stosowany jest samodzielnie, czy z metotreksatem13.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (dorośli)
- Leczenie indukujące: 10 mg dwa razy na dobę przez 8 tygodni (można przedłużyć do 16 tygodni, jeśli nie uzyskano poprawy).
- Leczenie podtrzymujące: 5 mg dwa razy na dobę.
- W niektórych przypadkach, u pacjentów bez zwiększonego ryzyka zakrzepów i nowotworów, można rozważyć powrót do 10 mg dwa razy na dobę przez możliwie najkrótszy czas, jeśli dojdzie do pogorszenia objawów49.
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów i młodzieńcze łuszczycowe zapalenie stawów (dzieci od 2 lat i młodzież)
- Masa ciała 10–<20 kg: 3,2 mg (3,2 ml roztworu doustnego) dwa razy na dobę.
- Masa ciała 20–<40 kg: 4 mg (4 ml roztworu doustnego) dwa razy na dobę.
- Masa ciała ≥40 kg: 5 mg (5 ml roztworu doustnego lub 1 tabletka powlekana 5 mg) dwa razy na dobę.
- Zmiana z roztworu doustnego na tabletki jest możliwa tylko u dzieci o masie ciała ≥40 kg5.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci w wieku poniżej 2 lat
Bezpieczeństwo i skuteczność tofacytynibu u dzieci poniżej 2 lat nie zostały ustalone. Lek nie jest zalecany w tej grupie wiekowej10.
Pacjenci w podeszłym wieku
Nie ma konieczności zmiany dawki u osób powyżej 65. roku życia, jednak należy zachować ostrożność, gdyż ryzyko powikłań (np. zakażeń, powikłań sercowych, nowotworów) jest wyższe w tej grupie11.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Łagodne (klirens kreatyniny 50–80 ml/min) i umiarkowane (30–49 ml/min) zaburzenia: nie ma konieczności zmiany dawki.
- Ciężkie zaburzenia (klirens <30 ml/min): dawkę należy zmniejszyć o połowę – na przykład zamiast 5 mg dwa razy na dobę podaje się 5 mg raz na dobę12.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Łagodne zaburzenia (klasa A w skali Childa-Pugh): bez konieczności zmiany dawki.
- Umiarkowane zaburzenia (klasa B): dawka powinna być zmniejszona o połowę – na przykład 5 mg raz na dobę zamiast 5 mg dwa razy na dobę.
- Ciężkie zaburzenia (klasa C): stosowanie tofacytynibu jest przeciwwskazane13.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Tofacytynib jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią14.
Stosowanie z innymi lekami
W przypadku równoczesnego przyjmowania silnych inhibitorów enzymów CYP3A4 (np. ketokonazol) lub inhibitorów CYP2C19 (np. flukonazol), dawkę tofacytynibu należy zmniejszyć o połowę15.
- Jeśli liczba limfocytów spadnie poniżej 750 komórek/mm3, neutrofili poniżej 1000 komórek/mm3 (u dzieci poniżej 1200 komórek/mm3), a hemoglobina poniżej 9 g/dl (u dzieci poniżej 10 g/dl), nie należy rozpoczynać lub kontynuować leczenia6816.
- W razie utrzymujących się nieprawidłowości w badaniach krwi, konieczne może być czasowe przerwanie leczenia lub zmniejszenie dawki.
- W przypadku przedawkowania nie istnieje swoiste antidotum, a większość dawki zostaje wydalona w ciągu 24 godzin17.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania i postaci leku
- W przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, dawka początkowa (indukcyjna) jest wyższa niż w leczeniu innych chorób, a po uzyskaniu poprawy przechodzi się na dawkę podtrzymującą4.
- Przy zmianie z tabletek powlekanych 5 mg dwa razy na dobę na tabletki o przedłużonym uwalnianiu 11 mg raz na dobę (lub odwrotnie) można zrobić to z dnia na dzień, bez konieczności przerwy w leczeniu3.
- Nie zaleca się stosowania tabletek o przedłużonym uwalnianiu u dzieci i młodzieży – nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie18.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 10 mg dwa razy na dobę (czyli 20 mg/dobę) w okresie leczenia indukującego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
- W pozostałych wskazaniach nie należy przekraczać dawki 5 mg dwa razy na dobę lub 11 mg raz na dobę.
- W razie przedawkowania nie ma antidotum – stosuje się leczenie objawowe i monitorowanie, ponieważ większość leku zostaje wydalona w ciągu doby17.
Tabela podsumowująca dawkowanie tofacytynibu
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – RZS, ŁZS, ZZSK | 5 mg dwa razy na dobę (tabletki powlekane) lub 11 mg raz na dobę (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) |
| Dorośli – wrzodziejące zapalenie jelita grubego | Indukcja: 10 mg dwa razy na dobę do 8 tygodni (możliwe wydłużenie do 16 tygodni); podtrzymanie: 5 mg dwa razy na dobę |
| Dzieci i młodzież (2–18 lat) – MIZS, młodzieńcze ŁZS | Masa ciała 10–<20 kg: 3,2 mg dwa razy na dobę (roztwór); 20–<40 kg: 4 mg dwa razy na dobę (roztwór); ≥40 kg: 5 mg dwa razy na dobę (roztwór lub tabletka powlekana) |
| Podeszły wiek | Jak u dorosłych, ale zachować ostrożność z uwagi na większe ryzyko działań niepożądanych |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub umiarkowaną niewydolnością wątroby | Dawka zmniejszona o połowę (np. 5 mg raz na dobę zamiast 5 mg dwa razy na dobę) |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby | Przeciwwskazane |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane |
| Dzieci poniżej 2 lat | Nie zaleca się stosowania |
Tofacytynib – dawkowanie dostosowane do indywidualnych potrzeb
Tofacytynib jest lekiem o precyzyjnie określonych schematach dawkowania, które różnią się w zależności od wieku, masy ciała, wskazania, a także stanu zdrowia pacjenta. Dzięki dostępności różnych postaci i dawek, można go dopasować do potrzeb zarówno dorosłych, jak i dzieci od 2. roku życia. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń dotyczących monitorowania parametrów krwi oraz dostosowywanie dawki w przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby, a także podczas stosowania niektórych innych leków. Prawidłowe stosowanie tofacytynibu pozwala na bezpieczne i skuteczne leczenie przewlekłych chorób zapalnych stawów i jelit1451312.


















