REKLAMA

Jak dawkować somatostatynę?

Somatostatyna (Somatostatinum) to substancja czynna podawana głównie w warunkach szpitalnych. Wykorzystywana jest w formie proszku do sporządzania roztworu, który podaje się dożylnie, najczęściej w postaci ciągłego wlewu. Taka forma podania wynika z bardzo krótkiego czasu działania somatostatyny w organizmie – jej okres półtrwania wynosi zaledwie 1–2 minuty, dlatego dla uzyskania skuteczności konieczne jest podawanie leku w sposób nieprzerwany12.

Standardowe dawkowanie u dorosłych

  • Zalecana dawka wynosi 3,5 mikrograma (μg) na każdy kilogram masy ciała na godzinę.
  • Przykładowo, dla osoby ważącej 75 kg dawka dobowa wynosi zazwyczaj 6 mg (czyli 250 μg na godzinę)
  • Podanie odbywa się w postaci ciągłego wlewu dożylnego
  • Czas trwania wlewu zależy od wskazania – zazwyczaj podaje się lek przez 12 do 24 godzin, ale w niektórych sytuacjach, np. przy ostrych krwotokach z przewodu pokarmowego, zaleca się kontynuację przez 5 dni, z minimalnym okresem 48 godzin12.

Dostępne postacie i drogi podania

  • Somatostatyna występuje jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.
  • Podawana jest wyłącznie dożylnie – w formie wlewu lub powolnego wstrzyknięcia (bolusa).
  • Stężenie końcowe po rozpuszczeniu wynosi 0,25 mg/ml lub 3 mg/ml, w zależności od wariantu opakowania34.
Ważne dla pacjenta:

  • Somatostatyna jest przeznaczona do stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłą kontrolą personelu medycznego.
  • W trakcie leczenia konieczna jest regularna kontrola poziomu glukozy we krwi oraz czynności nerek i serca, ponieważ substancja ta może wpływać na te parametry.
  • Dawkowanie zawsze ustala lekarz na podstawie masy ciała, stanu zdrowia i wyników badań.
  • Lek nie jest przeznaczony do samodzielnego stosowania ani do użycia poza szpitalem567.

Dawkowanie somatostatyny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Somatostatyna nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży.
  • Brak odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej, dlatego lek jest przeciwwskazany u osób poniżej 18 roku życia12.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • W przypadku osób starszych zwykle stosuje się takie samo dawkowanie jak u dorosłych.
  • Jeśli jednak u pacjenta występuje ciężka niewydolność nerek, dawkę należy odpowiednio zmniejszyć (patrz sekcja o niewydolności nerek)12.

Pacjenci z niewydolnością nerek

  • U osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤ 30 ml/min) zaleca się zmniejszenie dawki do połowy standardowej, czyli do 1,75 μg/kg masy ciała na godzinę.
  • Zmniejszenie dawki dotyczy zarówno wlewu ciągłego, jak i podania bolusa (bezpośredniego wstrzyknięcia dożylnego).
  • W trakcie leczenia zaleca się regularną kontrolę czynności nerek oraz poziomu elektrolitów we krwi8597.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie ma konieczności modyfikacji dawki u osób z zaburzeniami czynności wątroby.
  • Po zakończeniu leczenia zaleca się ścisłą obserwację pacjenta89.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

O czym warto pamiętać podczas stosowania somatostatyny?

  • W trakcie terapii konieczna jest kontrola stężenia glukozy we krwi, ponieważ lek może powodować zarówno spadki, jak i wzrosty poziomu cukru.
  • Przerwanie wlewu może wywołać tzw. efekt odbicia, zwłaszcza u osób leczonych z powodu przetok – dlatego po zakończeniu terapii zaleca się podawanie połowy dawki przez kolejne 48 godzin.
  • U pacjentów z chorobami serca lub zaburzeniami rytmu serca konieczna jest szczególna ostrożność i monitoring parametrów życiowych56712.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

  • W przypadku ostrych krwotoków z przewodu pokarmowego leczenie powinno rozpocząć się jak najszybciej, jeszcze przed wykonaniem endoskopii, i kontynuować przez 5 dni (minimalnie 48 godzin).
  • Na początku leczenia podaje się bolus (jednorazowe wstrzyknięcie dożylne) w dawce 3,5 μg/kg masy ciała, a następnie rozpoczyna się wlew ciągły.
  • Przed zabiegiem endoskopowym podaje się dodatkową dawkę bolusa, a po zabiegu można podać kolejne dawki, jeśli występują objawy krwawienia.
  • W przypadku leczenia przetok lub nadmiernej sekrecji przez guzy endokrynne bolus nie jest wymagany, a czas leczenia wynosi zwykle 7–14 dni.
  • Po wygojeniu przetoki zaleca się przez 48 godzin podawanie połowy dawki, aby zapobiec efektowi odbicia913.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Somatostatyna – dawkowanie w praktyce klinicznej

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 3,5 μg/kg mc./godzinę (zazwyczaj 6 mg/24 h dla 75 kg), wlew ciągły dożylny, czas trwania zależny od wskazania (12–24 h lub do 5 dni)12
Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania; brak danych o bezpieczeństwie12
Pacjenci w podeszłym wieku Jak u dorosłych; w przypadku ciężkiej niewydolności nerek dawka zmniejszona o połowę12
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek 1,75 μg/kg mc./godzinę (połowa dawki standardowej)89
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Bez konieczności modyfikacji dawki89
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Nie zaleca się stosowania1011

Pytania i odpowiedzi

Jak długo trwa leczenie somatostatyną?

Czas leczenia zależy od wskazania – zwykle od 12 do 24 godzin, ale w przypadku ostrych krwotoków leczenie może trwać do 5 dni, z minimalnym okresem 48 godzin9.

Czy dzieci mogą otrzymywać somatostatynę?

Nie. Somatostatyna nie jest zalecana dla dzieci i młodzieży z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności1.

Czy dawkowanie somatostatyny trzeba zmieniać przy niewydolności nerek?

Tak. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek dawka powinna być zmniejszona o połowę8.

Czy somatostatynę można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Nie zaleca się stosowania somatostatyny u kobiet w ciąży ani karmiących piersią10.

Jakie są skutki przedawkowania somatostatyny?

Najczęściej obserwuje się nasilenie działań niepożądanych. Zalecane jest monitorowanie glukozy, funkcji nerek i serca14.

REKLAMA