Solifenacyna – dawki standardowe i ryzyko przedawkowania

Solifenacyna to substancja czynna stosowana najczęściej w leczeniu objawów nadreaktywnego pęcherza moczowego. Standardowe dawki solifenacyny to 5 mg lub 10 mg na dobę, przyjmowane doustnie w postaci tabletek powlekanych lub zawiesiny doustnej1234. Dawka 5 mg odpowiada około 3,8 mg samej solifenacyny, a 10 mg – 7,5 mg solifenacyny4. Przedawkowanie to sytuacja, w której pacjent przyjmuje większą ilość leku niż zalecana przez lekarza lub wynikającą z ulotki – przypadkowo lub celowo56.

W literaturze medycznej opisano przypadek przyjęcia aż 280 mg solifenacyny w ciągu 5 godzin, co spowodowało zmiany stanu psychicznego, ale nie wymagało hospitalizacji78. Jednak nawet mniejsze dawki, przekraczające zalecane wartości, mogą prowadzić do poważnych skutków zdrowotnych, szczególnie u osób z dodatkowymi schorzeniami.

Objawy przedawkowania solifenacyny

Solifenacyna działa poprzez blokowanie receptorów muskarynowych w organizmie, co wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego oraz innych narządów9. Przedawkowanie może prowadzić do tak zwanych ciężkich objawów cholinolitycznych, które są związane z zaburzeniem równowagi w działaniu układu nerwowego. Objawy mogą być łagodne, umiarkowane lub zagrażające życiu, w zależności od przyjętej dawki oraz indywidualnych cech pacjenta10.

Ważne: Przedawkowanie solifenacyny jest szczególnie niebezpieczne dla osób z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi (np. hipokaliemią), bradykardią lub przyjmujących inne leki wydłużające odstęp QT. U takich osób ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca jest wyższe, dlatego wymagają one szczególnej obserwacji w przypadku podejrzenia przedawkowania111415.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania solifenacyny najważniejsze jest szybkie podjęcie odpowiednich kroków13. W pierwszej kolejności należy zastosować leczenie węglem aktywowanym, który może ograniczyć wchłanianie substancji czynnej z przewodu pokarmowego10. Płukanie żołądka jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostanie wykonane w ciągu jednej godziny od przyjęcia leku – nie należy natomiast prowokować wymiotów7.

Leczenie objawowe zależy od rodzaju występujących objawów:

  • W przypadku omamów lub nadmiernego pobudzenia – stosuje się fizostygminę lub karbachol9.
  • Przy drgawkach lub pobudzeniu – zaleca się podanie benzodiazepin13.
  • W razie niewydolności oddechowej – konieczna jest sztuczna wentylacja12.
  • Tachykardię (przyspieszone bicie serca) – można leczyć lekami blokującymi receptory beta-adrenergiczne8.
  • Zatrzymanie moczu – wymaga założenia cewnika do pęcherza6.
  • Rozszerzenie źrenic – stosuje się pilokarpinę w kroplach lub umieszcza pacjenta w ciemnym pomieszczeniu7.

Nie ma jednej uniwersalnej odtrutki na przedawkowanie solifenacyny, ale niektóre leki (np. fizostygmina, karbachol, benzodiazepiny) mogą być pomocne w łagodzeniu poszczególnych objawów7. Osoby z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak choroby serca lub zaburzenia elektrolitowe, powinny być szczególnie monitorowane11.

Tabela – objawy przedawkowania, postępowanie i konieczność hospitalizacji

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (suchość w ustach, łagodne pobudzenie, lekkie zaburzenia widzenia) Leczenie objawowe, obserwacja, podanie węgla aktywowanego Nie zawsze, zależy od stanu ogólnego i współistniejących chorób
Umiarkowane (omamy, umiarkowane pobudzenie, tachykardia, zatrzymanie moczu) Węgiel aktywowany, płukanie żołądka (do 1 godz.), leki objawowe (np. fizostygmina, karbachol, benzodiazepiny, beta-blokery, cewnikowanie pęcherza) Zalecana hospitalizacja, szczególnie u osób z chorobami serca lub ryzykiem wydłużenia odstępu QT
Ciężkie (drgawki, ciężkie pobudzenie, niewydolność oddechowa, groźne zaburzenia rytmu serca) Sztuczna wentylacja, intensywne leczenie objawowe, pilokarpina, leczenie na oddziale intensywnej terapii Wymagana hospitalizacja, często oddział intensywnej terapii

13101617

Warto wiedzieć:

  • Nie należy prowokować wymiotów po przedawkowaniu solifenacyny, ponieważ nie przynosi to korzyści, a może być niebezpieczne7.
  • Płukanie żołądka jest skuteczne tylko do 1 godziny od przyjęcia leku6.
  • Węgiel aktywowany może być podany nawet wtedy, gdy objawy jeszcze nie wystąpiły9.
  • Leczenie objawowe powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i występujących objawów18.

Przedawkowanie solifenacyny – zagrożenia i kluczowe zasady postępowania

Przedawkowanie solifenacyny może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania wielu narządów, a nawet stanów zagrażających życiu. Szczególnie niebezpieczne jest u osób z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi lub przyjmujących inne leki wpływające na serce. Najważniejsze zasady to szybka reakcja, niepodejmowanie prób samodzielnego wywoływania wymiotów oraz natychmiastowe zgłoszenie się do placówki medycznej w przypadku wystąpienia niepokojących objawów. Leczenie polega głównie na ograniczaniu wchłaniania leku i łagodzeniu objawów – nie istnieje jedna uniwersalna odtrutka, ale niektóre leki mogą pomóc w przypadku konkretnych symptomów. Hospitalizacja może być konieczna w umiarkowanych i ciężkich przypadkach, a u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka – nawet przy objawach o mniejszym nasileniu11715.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania solifenacyny?

Objawy obejmują halucynacje, pobudzenie, drgawki, przyspieszone bicie serca, zatrzymanie moczu, rozszerzone źrenice oraz trudności z oddychaniem.7

Co robić w przypadku przedawkowania solifenacyny?

Należy natychmiast zgłosić się do lekarza. Stosuje się węgiel aktywowany, płukanie żołądka (do 1 godziny od przyjęcia), leczenie objawowe.13

Czy istnieje odtrutka na przedawkowanie solifenacyny?

Nie ma jednej odtrutki, ale w niektórych przypadkach stosuje się fizostygminę, karbachol, benzodiazepiny lub inne leki łagodzące objawy.7

Kto jest szczególnie narażony na powikłania po przedawkowaniu solifenacyny?

Osoby z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi lub przyjmujące leki wydłużające odstęp QT są bardziej narażone na powikłania.11