REKLAMA

Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dana substancja wpływa na organizm, aby osiągnąć swój efekt leczniczy. W przypadku leków przeciwnowotworowych, takich jak selperkatynib, oznacza to przede wszystkim blokowanie procesów, które pozwalają komórkom nowotworowym rosnąć i dzielić się12. Zrozumienie mechanizmu działania jest kluczowe, by wiedzieć, jak lek pomaga pacjentowi i kiedy może być skuteczny12.

Często pojawiają się dwa pojęcia: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika tłumaczy, jak lek działa na organizm – czyli na jakie struktury oddziałuje i jak to przekłada się na efekt terapeutyczny. Farmakokinetyka natomiast wyjaśnia, co dzieje się z lekiem po jego podaniu – jak jest wchłaniany, rozprowadzany, przekształcany i wydalany z organizmu34.

Ważne: Selperkatynib działa w sposób ukierunkowany, czyli celuje w konkretne zmiany genetyczne występujące w niektórych typach nowotworów. To sprawia, że leczenie może być skuteczniejsze i mniej obciążać zdrowe komórki, w porównaniu do klasycznej chemioterapii. Jednak skuteczność zależy od obecności zmian w genie RET w komórkach nowotworowych, dlatego przed rozpoczęciem leczenia niezbędna jest dokładna diagnostyka genetyczna12.

Jak działa selperkatynib na poziomie komórkowym?

Selperkatynib to tzw. inhibitor kinazy RET – oznacza to, że blokuje on działanie specjalnego białka (RET), które u części osób z nowotworami zostało zmienione w wyniku mutacji lub połączenia z innym genem. Takie zmienione białko pobudza komórki nowotworowe do niekontrolowanego wzrostu12.

  • Selperkatynib blokuje sygnały przekazywane przez białko RET, co hamuje rozwój i podział komórek nowotworowych12.
  • Jest skuteczny wobec różnych typów zmian w genie RET – zarówno tych powstałych przez mutację, jak i przez połączenie z innym genem (tzw. fuzje)12.
  • Może również w pewnym stopniu blokować inne białka (np. VEGFR1, VEGFR3, FGFR1, 2, 3), ale w praktyce jego działanie skupia się na RET12.
  • W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach wykazano, że selperkatynib hamuje wzrost nowotworów z aktywacją genu RET56.

Dzięki temu mechanizmowi selperkatynib jest stosowany w leczeniu nowotworów, w których wykryto aktywność genu RET, takich jak niektóre przypadki raka płuca, tarczycy oraz inne rzadkie guzy lity78.

Co dzieje się z selperkatynibem w organizmie? (losy leku w organizmie)

Po połknięciu kapsułki selperkatynibu lek szybko się wchłania – jego najwyższe stężenie we krwi pojawia się średnio po około 2 godzinach34. Biodostępność, czyli ilość leku, która trafia do krwiobiegu, wynosi około 73% – to oznacza, że większość przyjętej dawki działa w organizmie34.

  • Selperkatynib jest silnie związany z białkami krwi (aż w 96%)910.
  • Najwięcej leku we krwi jest po około 2 godzinach od podania34.
  • Jest rozkładany głównie w wątrobie przez specjalny enzym (CYP3A4)910.
  • Okres półtrwania, czyli czas po którym ilość leku we krwi spada o połowę, wynosi około 22 godziny910.
  • Selperkatynib jest usuwany z organizmu głównie z kałem (69%) oraz z moczem (24%)1112.

Dawkowanie leku może być dostosowywane w zależności od masy ciała pacjenta, a u osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek farmakokinetyka leku może się zmieniać. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lek utrzymuje się dłużej w organizmie i może wymagać zmniejszenia dawki1314.

Warto wiedzieć:

  • Selperkatynib można przyjmować zarówno z posiłkiem, jak i niezależnie od niego – jedzenie nie wpływa istotnie na działanie leku910.
  • U osób starszych oraz u młodzieży w wieku 12-18 lat lek zachowuje podobne właściwości jak u dorosłych1516.
  • Nie zaleca się stosowania selperkatynibu u dzieci poniżej 12 roku życia, ponieważ nie ma wystarczających danych na temat bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej1718.

Co wykazały badania przedkliniczne?

W badaniach na zwierzętach selperkatynib wykazał działanie toksyczne wobec różnych narządów, takich jak układ krwiotwórczy, trzustka czy przewód pokarmowy. Większość tych zmian była odwracalna po zakończeniu podawania leku, jednak w niektórych przypadkach (np. w jądrach lub płytkach wzrostowych kości u młodych zwierząt) stwierdzono zmiany nieodwracalne1920.

  • U młodych szczurów i świnek miniaturowych lek powodował zmiany w kościach i narządach rozrodczych, a przy bardzo dużych dawkach także śmiertelność2122.
  • Stwierdzono możliwość uszkodzenia płodności zarówno u samców, jak i samic, co może być istotne dla osób planujących potomstwo2324.
  • Selperkatynib nie powodował mutacji genetycznych ani nie wykazywał działania rakotwórczego w dostępnych badaniach, jednak nie prowadzono długoterminowych obserwacji pod tym kątem2526.
  • Podawanie selperkatynibu ciężarnym zwierzętom prowadziło do obumarcia zarodków i wad rozwojowych, dlatego nie zaleca się jego stosowania w ciąży2526.

Podsumowanie: Selperkatynib – nowoczesny i celowany mechanizm działania

Selperkatynib to lek, który działa bardzo precyzyjnie, blokując aktywność zmienionego białka RET odpowiedzialnego za wzrost niektórych nowotworów. Po podaniu doustnym lek szybko się wchłania, działa długo i jest rozkładany głównie w wątrobie, a następnie wydalany z organizmu z kałem i moczem. Dzięki swojemu ukierunkowanemu mechanizmowi działania selperkatynib stanowi ważną opcję terapeutyczną dla pacjentów z nowotworami wykazującymi zmiany w genie RET. Badania przedkliniczne wykazały zarówno skuteczność, jak i potencjalne ryzyko związane z płodnością i rozwojem płodu, dlatego lek ten wymaga ostrożnego stosowania u osób w wieku rozrodczym i kobiet w ciąży12341920.

Parametr Opis
Cel działania Białko RET (zmienione przez mutację lub fuzję)
Mechanizm Blokowanie sygnałów wzrostu komórek nowotworowych
Początek działania Szybkie wchłanianie, max. stężenie po ok. 2h
Okres półtrwania Ok. 22 godziny
Metabolizm Wątroba (enzym CYP3A4)
Wydalanie Głównie z kałem (69%), częściowo z moczem (24%)
Wybrane ryzyka Możliwe zaburzenia płodności, nie zaleca się w ciąży

Pytania i odpowiedzi

Jak działa selperkatynib?

Selperkatynib blokuje działanie zmienionego białka RET, które pobudza wzrost komórek nowotworowych12.

Jak szybko selperkatynib zaczyna działać w organizmie?

Po podaniu doustnym najwyższe stężenie selperkatynibu we krwi osiągane jest po około 2 godzinach34.

Jak selperkatynib jest wydalany z organizmu?

Selperkatynib jest wydalany głównie z kałem (69%) oraz z moczem (24%)1112.

Czy selperkatynib wpływa na płodność?

W badaniach na zwierzętach selperkatynib zmniejszał płodność samców i samic oraz powodował uszkodzenia narządów rozrodczych2324.

REKLAMA