Jak działa rysperydon?

Rysperydon należy do grupy tzw. atypowych leków przeciwpsychotycznych. Jego działanie polega na wpływie na określone substancje chemiczne w mózgu, zwane neuroprzekaźnikami. Dzięki temu rysperydon pomaga w łagodzeniu objawów takich jak omamy, urojenia, zaburzenia nastroju czy agresja. W odróżnieniu od starszych leków tej grupy, rysperydon rzadziej powoduje sztywność mięśni czy niekontrolowane ruchy, co zwiększa komfort leczenia123.

Wskazania do stosowania rysperydonu

Stosowanie u dorosłych

Rysperydon jest wykorzystywany w leczeniu kilku poważnych zaburzeń psychicznych i zachowania u osób dorosłych. W zależności od postaci i dawki leku, może być stosowany w poniższych przypadkach:

  • Schizofrenia: rysperydon pomaga w kontrolowaniu objawów takich jak omamy, urojenia, zaburzenia myślenia czy niepokój. Może być stosowany zarówno w początkowym leczeniu, jak i długoterminowo, aby zapobiegać nawrotom choroby4567.
  • Epizody maniakalne w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej: rysperydon stosuje się u dorosłych z objawami manii o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu, aby złagodzić nadmierną aktywność, pobudzenie, drażliwość czy podwyższony nastrój45.
  • Krótkotrwałe leczenie uporczywej agresji: u osób starszych z umiarkowanym lub ciężkim otępieniem w chorobie Alzheimera, które nie reagują na inne metody leczenia, rysperydon może być stosowany przez krótki czas (do 6 tygodni), gdy istnieje ryzyko, że pacjent może wyrządzić krzywdę sobie lub innym45.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Rysperydon może być podawany dzieciom i młodzieży od 5. roku życia, jednak tylko w określonych sytuacjach i pod ścisłą kontrolą specjalisty. Stosuje się go w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji i poważnych zaburzeń zachowania u dzieci z upośledzeniem umysłowym lub niższą sprawnością intelektualną, gdy inne metody leczenia nie przyniosły efektów45.

  • Uporczywa agresja i zaburzenia zachowania: rysperydon jest wskazany w krótkotrwałym (do 6 tygodni) leczeniu objawowym uporczywej agresji u dzieci od 5. roku życia i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną lub upośledzeniem umysłowym, gdy nasilenie agresji i innych trudnych zachowań wymaga leczenia farmakologicznego45.
  • Wskazania wyłącznie dla dorosłych: leczenie podtrzymujące schizofrenii oraz epizodów maniakalnych nie jest przeznaczone dla dzieci i młodzieży67.
Ważne: Rysperydon występuje w różnych postaciach – jako tabletki, roztwór doustny oraz wstrzyknięcia o przedłużonym działaniu. Wstrzyknięcia (np. Rispolept Consta, Risperidone Teva, OKEDI) są przeznaczone tylko dla dorosłych pacjentów i stosuje się je wyłącznie w leczeniu podtrzymującym schizofrenii u osób, które wcześniej dobrze tolerowały doustny rysperydon. Nie są one przeznaczone do leczenia epizodów maniakalnych, agresji u osób z otępieniem, ani do stosowania u dzieci i młodzieży67.

Wskazania w zależności od postaci i drogi podania

Dostępne postaci rysperydonu pozwalają na indywidualne dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta:

  • Tabletki i roztwór doustny: szerokie zastosowanie u dorosłych (schizofrenia, epizody maniakalne, agresja w otępieniu) oraz u dzieci i młodzieży (uporczywa agresja przy zaburzeniach zachowania)48.
  • Wstrzyknięcia o przedłużonym działaniu (domięśniowe): wyłącznie leczenie podtrzymujące schizofrenii u dorosłych, po wcześniejszym sprawdzeniu tolerancji na doustny rysperydon. Ta postać nie jest przeznaczona do leczenia innych wskazań ani do stosowania u dzieci697.

Stosowanie u osób starszych i w szczególnych grupach pacjentów

Rysperydon może być stosowany u osób starszych, zwłaszcza w krótkotrwałym leczeniu agresji w otępieniu związanym z chorobą Alzheimera. Jednak u tych pacjentów konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko powikłań, takich jak zaburzenia krążenia mózgowego czy większa śmiertelność. Wstrzyknięcia o przedłużonym działaniu nie są wskazane dla tej grupy101112.

Niektóre postaci rysperydonu mogą wymagać dostosowania dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. Zawsze należy to skonsultować z lekarzem13.

Tabela: Zastosowanie rysperydonu w zależności od wskazania i grupy pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Schizofrenia (tabletki/roztwór doustny) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Schizofrenia (wstrzyknięcia o przedłużonym działaniu) Tak Nie Nie Nie Tak, z ostrożnością
Epizody maniakalne Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Agresja w otępieniu (choroba Alzheimera) Tak (krótkotrwale) Nie Nie Tak (krótkotrwale) Tak, z modyfikacją
Agresja i zaburzenia zachowania u dzieci z upośledzeniem umysłowym Nie Tak (od 5 lat) Tak (od 5 lat) Nie Tak, z modyfikacją
Informacje, o których warto pamiętać:

  • Rysperydon powinien być elementem szerszego programu terapeutycznego, obejmującego także wsparcie psychologiczne i edukacyjne.
  • Wskazania mogą się różnić w zależności od postaci leku oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta.
  • U dzieci i młodzieży stosowanie rysperydonu wymaga szczególnej ostrożności i kontroli wzrostu oraz dojrzewania.
  • Niektóre postaci leku (np. zastrzyki o przedłużonym działaniu) przeznaczone są tylko dla dorosłych.
  • Rysperydon może powodować działania niepożądane – o szczegóły zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Rysperydon – skuteczny wybór w leczeniu schizofrenii i zaburzeń zachowania

Rysperydon to nowoczesna substancja czynna o szerokim zastosowaniu w psychiatrii. Skuteczność tej substancji została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych zarówno u dorosłych, jak i w określonych wskazaniach u dzieci. Dzięki różnorodnym postaciom i możliwości dostosowania dawki, rysperydon może być stosowany w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych oraz uporczywej agresji związanej z otępieniem czy zaburzeniami zachowania. Pamiętaj jednak, że wybór odpowiedniej postaci leku oraz dawkowania powinien zawsze należeć do lekarza, który uwzględni Twój wiek, ogólny stan zdrowia i indywidualne potrzeby456.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się rysperydon?

Rysperydon jest stosowany w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej oraz w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji u osób starszych z otępieniem oraz u dzieci i młodzieży z zaburzeniami zachowania12.

Czy rysperydon można podawać dzieciom?

Tak, ale tylko dzieciom od 5 lat i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji, pod ścisłą kontrolą lekarza34.

Czy rysperydon w zastrzykach można stosować u osób starszych?

Nie, wstrzyknięcia o przedłużonym działaniu są przeznaczone tylko dla dorosłych z schizofrenią. U osób starszych nie stosuje się tej postaci leku56.

Jakie są ograniczenia stosowania rysperydonu u osób z niewydolnością nerek?

W przypadku niewydolności nerek może być konieczne dostosowanie dawki rysperydonu. O szczegóły należy zapytać lekarza7.