Ogólne zasady dawkowania metronidazolu
Metronidazol stosuje się w różnych postaciach i drogach podania: doustnie (tabletki), dożylnie (roztwory do infuzji), miejscowo (żele, maści, pasty, globulki dopochwowe) oraz w połączeniach z innymi substancjami czynnymi. Schemat dawkowania zależy od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz jego stanu zdrowia123.
- Dorośli (tabletki doustne): typowa dawka to 250-500 mg 2-3 razy na dobę, w zależności od wskazania. Czas leczenia waha się zwykle od 5 do 10 dni12.
- Roztwór do infuzji: najczęściej podaje się 500 mg dożylnie co 8 godzin. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 4 g34.
- Globulki dopochwowe: zazwyczaj stosuje się 1 globulkę (1000 mg) jednorazowo lub przez dwa dni w cięższych przypadkach56.
- Tabletki dopochwowe: 500 mg raz dziennie wieczorem przez 10 dni lub według zaleceń lekarza7.
- Żele i maści: nakłada się cienką warstwę na zmiany skórne dwa razy dziennie przez 3-4 miesiące, nie dłużej niż 4 miesiące bez konsultacji z lekarzem89.
- Pasta stomatologiczna, maść: dawka i czas stosowania zależą od schorzenia i decyzji lekarza stomatologa, najczęściej kilka dni1011.
- Leki złożone (np. z bizmutem, tetracykliną): dawkowanie zależy od schematu leczenia i wskazania (np. eradykacja H. pylori)12.
Dawkowanie metronidazolu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dawkowanie u dzieci jest zwykle ustalane na podstawie masy ciała (mg/kg mc.) i zależy od wieku oraz rodzaju zakażenia123.
- Dzieci powyżej 8 tygodni do 12 lat: zazwyczaj 20-30 mg/kg mc. na dobę, w dawkach podzielonych co 8 godzin. W ciężkich zakażeniach dawka może być zwiększona do 40 mg/kg mc.34.
- Dzieci poniżej 8 tygodni: 15 mg/kg mc. na dobę w jednej lub dwóch dawkach1.
- Noworodki urodzone przed 40. tygodniem ciąży: szczególna ostrożność – możliwa kumulacja leku, zalecane monitorowanie stężenia3.
- Stosowanie metronidazolu w niektórych postaciach (np. globulki dopochwowe, żel do skóry) nie jest zalecane u dzieci z powodu braku danych o bezpieczeństwie813.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Zazwyczaj nie wymaga się modyfikacji dawki, ale należy zachować ostrożność, zwłaszcza przy większych dawkach lub dłuższym stosowaniu1415.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- W większości przypadków nie jest konieczna zmiana dawkowania, gdyż metronidazol jest wydalany głównie przez wątrobę1416.
- U pacjentów poddawanych hemodializie lek i jego metabolity są usuwane, dlatego należy podać kolejną dawkę po zakończeniu dializy16.
- W dializie otrzewnowej nie wymaga się zmiany dawkowania16.
- W ciężkiej niewydolności nerek (np. terapia łączona z innymi lekami) należy zachować ostrożność12.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- W ciężkiej niewydolności wątroby należy zmniejszyć całkowitą dobową dawkę do 1/3 i podawać ją w jednej dawce dobowej1415.
- Wskazana jest regularna kontrola funkcji wątroby, szczególnie przy dłuższym stosowaniu15.
- Produkt Pylera (z metronidazolem) jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby12.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Stosowanie metronidazolu jest przeciwwskazane w pierwszym trymestrze ciąży1718.
- W kolejnych trymestrach stosowanie jest możliwe tylko wtedy, gdy lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne19.
- Metronidazol przenika do mleka matki, dlatego podczas leczenia należy rozważyć czasowe przerwanie karmienia piersią19.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie metronidazolu może się różnić w zależności od leczonej choroby. Przykładowo:
- Profilaktyka zakażeń pooperacyjnych: zwykle jednorazowa dawka 1 g, a następnie 500 mg co 8 godzin przez 24 godziny przed zabiegiem1.
- Rzęsistkowica: 2000 mg jednorazowo lub 250 mg 3 razy na dobę przez 7 dni12.
- Bakteryjne zapalenie pochwy: 500 mg dwa razy dziennie przez 7 dni lub 2000 mg jednorazowo20.
- Pełzakowica: 500-750 mg 3 razy dziennie przez 5-10 dni20.
- Giardiaza: 2000 mg raz na dobę przez 3 dni lub 500 mg dwa razy dziennie przez 7-10 dni21.
- Eradykacja Helicobacter pylori: 500 mg 2-3 razy dziennie przez 7-14 dni, w połączeniu z innymi lekami2112.
- Leczenie miejscowe (żele, maści): 2 razy dziennie przez 3-4 miesiące, w razie poprawy leczenie może być przedłużone, ale nie dłużej niż 4 miesiące bez konsultacji z lekarzem89.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka dobowa (doustnie/dożylnie): zwykle nie powinna przekraczać 4 g na dobę u dorosłych34.
- Przedawkowanie: objawia się nudnościami, wymiotami, ataksją (zaburzenia koordynacji ruchów), drgawkami. W razie przyjęcia zbyt dużej dawki zaleca się leczenie objawowe i podtrzymujące22.
- Nie należy przekraczać zalecanej dawki i czasu trwania leczenia metronidazolem, ponieważ długotrwałe stosowanie może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak neuropatie, zaburzenia hematologiczne czy reakcje alergiczne.
- W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów, takich jak zaburzenia neurologiczne, należy niezwłocznie poinformować lekarza.
- Podczas terapii oraz przez co najmniej 48 godzin po jej zakończeniu nie powinno się spożywać alkoholu, aby uniknąć nieprzyjemnych reakcji z metronidazolem23.
Podsumowanie: Metronidazol – dawkowanie w pigułce
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 250-500 mg 2-3 razy dziennie (doustnie); 500 mg dożylnie co 8 godzin; miejscowo 2 razy dziennie; globulki 1 sztuka jednorazowo lub przez 2 dni15 |
| Dzieci (w zależności od wieku i masy ciała) | 20-30 mg/kg mc. na dobę w dawkach podzielonych; niektóre postacie przeciwwskazane lub niezalecane34 |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych; ostrożność przy dużych dawkach i długotrwałym leczeniu1415 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zwykle brak konieczności modyfikacji; u osób dializowanych podać kolejną dawkę po dializie16 |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | W ciężkiej niewydolności dawka dobowa zmniejszona do 1/3 i podana jednorazowo1415 |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazany w I trymestrze ciąży; ostrożność w kolejnych trymestrach; rozważyć przerwanie karmienia19 |
| Leki złożone | Według określonego schematu, np. Pylera: 3 kapsułki 4 razy na dobę przez 10 dni12 |


















