Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneWstęp: Działania niepożądane pyrantelu – co warto wiedzieć?
Pyrantel jest substancją czynną wykorzystywaną w leczeniu zakażeń pasożytniczych, takich jak owsica czy glistnica. Działania niepożądane po zastosowaniu pyrantelu występują stosunkowo rzadko i w większości przypadków mają łagodny przebieg, ustępując po zakończeniu leczenia12. Ryzyko pojawienia się objawów niepożądanych może być zależne od postaci leku (tabletki lub zawiesina doustna), dawki, czasu stosowania, a także od indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, stan zdrowia czy jednoczesne przyjmowanie innych leków1. Każda substancja lecznicza może wywołać działania niepożądane, jednak ich wystąpienie nie jest regułą i należy je rozpatrywać indywidualnie, zawsze biorąc pod uwagę potencjalne korzyści i ryzyko związane z leczeniem1.
Profil działań niepożądanych pyrantelu może się nieco różnić w zależności od tego, czy lek stosowany jest w formie tabletek, czy zawiesiny doustnej12.
Działania niepożądane pyrantelu – podział według częstości występowania
Działania niepożądane związane ze stosowaniem pyrantelu zostały sklasyfikowane według częstości ich występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie można jej dokładnie określić na podstawie dostępnych danych)1.
Rzadko występujące działania niepożądane
- Bóle głowy i zawroty głowy – mogą pojawić się zarówno po zastosowaniu tabletek, jak i zawiesiny doustnej. Objawy te zwykle są łagodne i przemijają po zakończeniu leczenia12.
- Senność lub bezsenność – zgłaszane głównie po tabletkach, ale mogą się pojawić również po zawiesinie12.
- Nudności, wymioty, bóle i skurcze żołądka, biegunka, brak łaknienia – najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego i mają charakter przejściowy12.
- Przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych – odnotowane głównie po tabletkach, ale również możliwe po zawiesinie doustnej12.
- Wysypka skórna o charakterze alergicznym – może wystąpić zarówno po tabletkach, jak i zawiesinie12.
- Osłabienie – obserwowane po zastosowaniu tabletek1.
Działania niepożądane o nieznanej częstości
- Omamy z dezorientacją – objawy ze strony układu nerwowego, których częstotliwości nie można dokładnie określić1.
- Parestezje (mrowienie lub drętwienie skóry) – zgłaszane sporadycznie1.
- Zaburzenia słuchu – pojedyncze przypadki, bez dokładnej informacji o częstości występowania1.
- Parcie na stolec – może się pojawić po tabletkach, ale częstotliwość tego objawu nie jest znana1.
- Gorączka – zgłaszana jako objaw o nieznanej częstości po tabletkach1.
Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci leku
Pyrantel dostępny jest zarówno w postaci tabletek, jak i zawiesiny doustnej. Działania niepożądane są podobne dla obu tych postaci, jednak niektóre objawy zostały opisane tylko dla jednej z nich12:
- Tabletki: mogą wywołać takie objawy jak omamy z dezorientacją, parestezje, zaburzenia słuchu, parcie na stolec, osłabienie czy gorączka1.
- Zawiesina doustna: najczęściej zgłaszane są bóle głowy, senność, bezsenność, nudności, wymioty, zaburzenia łaknienia, bóle brzucha, biegunka, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych oraz alergiczne wysypki skórne2.
Zgłaszanie działań niepożądanych pyrantelu
Każde podejrzewane działanie niepożądane po zastosowaniu pyrantelu powinno być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Można to zrobić za pośrednictwem strony internetowej https://smz.ezdrowie.gov.pl lub kontaktując się telefonicznie bądź faksem z urzędem34. Takie zgłoszenia pozwalają na stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leków.
Tabela: Działania niepożądane pyrantelu według układów narządowych i częstości występowania
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | – | – | – | Bóle głowy, zawroty głowy, senność, bezsenność | – | Omamy z dezorientacją, parestezje |
| Układ słuchu i równowagi | – | – | – | – | – | Zaburzenia słuchu |
| Układ pokarmowy | – | – | – | Nudności, wymioty, bóle i skurcze żołądka, biegunka, brak łaknienia | – | Parcie na stolec |
| Wątroba i drogi żółciowe | – | – | – | Przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | – | – | – | Wysypka, alergiczne wysypki skórne | – | – |
| Ogólne | – | – | – | Osłabienie | – | Gorączka |
Pyrantel – działania niepożądane są rzadkie i zazwyczaj łagodne
Stosowanie pyrantelu, zarówno w postaci tabletek, jak i zawiesiny doustnej, wiąże się z niewielkim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Zazwyczaj są to łagodne objawy ze strony przewodu pokarmowego lub układu nerwowego, które ustępują po zakończeniu terapii12. Objawy cięższe, takie jak omamy, zaburzenia słuchu czy silne reakcje alergiczne, pojawiają się bardzo rzadko lub ich częstość jest nieznana. Każdy pacjent może zareagować inaczej, dlatego warto być świadomym możliwych działań niepożądanych i wiedzieć, jak je zgłaszać. Dzięki temu możliwe jest skuteczne monitorowanie bezpieczeństwa stosowania pyrantelu i zapewnienie pacjentom najwyższego poziomu ochrony zdrowia.