Jak działa proksymetakaina?
Proksymetakaina należy do grupy leków miejscowo znieczulających, zwanych estrami1. Jej głównym zadaniem jest blokowanie przewodnictwa w nerwach na powierzchni oka, co prowadzi do miejscowego zniesienia czucia bólu1. Działa bardzo szybko – efekt znieczulający pojawia się już po około 30 sekundach od podania i utrzymuje się przez krótki czas, zwykle do 15 minut1. Dzięki temu proksymetakaina jest szczególnie przydatna podczas krótkich zabiegów okulistycznych, gdzie konieczne jest szybkie i skuteczne znieczulenie powierzchni oka1.
Wskazania do stosowania proksymetakainy
Proksymetakaina w postaci kropli do oczu znajduje zastosowanie głównie w okulistyce. Wskazania do jej użycia mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta oraz rodzaju wykonywanego zabiegu. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zastosowania tej substancji czynnej.
Wskazania u dorosłych
U dorosłych proksymetakaina jest wykorzystywana do znieczulenia powierzchniowego oka przed krótkimi zabiegami i procedurami okulistycznymi. Służy ona do zapewnienia komfortu pacjentowi oraz umożliwienia przeprowadzenia zabiegów bez odczuwania bólu. Poniżej znajduje się lista najczęstszych wskazań:
- Przygotowanie do usunięcia zmętniałej soczewki – zabieg ten wymaga bezbolesnego dostępu do struktur oka2.
- Usuwanie szwów z rogówki – proksymetakaina pozwala na bezbolesne przeprowadzenie tego zabiegu2.
- Pomiar ciśnienia śródgałkowego (tonometria) – jest to badanie diagnostyczne wymagające chwilowego znieczulenia oka2.
- Badanie gonioskopowe – procedura diagnostyczna oceniająca kąt przesączania w oku2.
- Usuwanie ciał obcych z oka – proksymetakaina ułatwia bezbolesne usunięcie drobnych przedmiotów z powierzchni oka2.
- Pobieranie wyskrobin ze spojówki do celów diagnostycznych – znieczulenie pozwala na pobranie materiału bez dyskomfortu2.
- Inne krótkie zabiegi okulistyczne wymagające powierzchniowego znieczulenia oka2.
- Proksymetakaina działa tylko powierzchniowo i przez krótki czas – nie nadaje się do znieczuleń długotrwałych ani głębokich.
- Po zastosowaniu tego leku oko przez pewien czas jest niewrażliwe na ból, dlatego należy unikać dotykania, pocierania lub narażania go na zanieczyszczenia, aby nie doszło do urazu lub zakażenia.
- Nie wolno stosować soczewek kontaktowych do czasu całkowitego ustąpienia działania znieczulającego.
- Proksymetakaina nie jest przeznaczona do samodzielnego stosowania – podaje ją wyłącznie personel medyczny.
Wskazania u dzieci
Proksymetakaina może być stosowana u dzieci, jednak wskazania i sposób użycia są podobne jak u dorosłych, z zachowaniem szczególnej ostrożności. Lekarz indywidualnie decyduje o zastosowaniu i dawkowaniu, uwzględniając wiek i stan zdrowia dziecka2. Przykładowe zastosowania:
- Pomiar ciśnienia śródgałkowego – znieczulenie pozwala na bezbolesne wykonanie badania także u dzieci2.
- Usuwanie ciał obcych z powierzchni oka – proksymetakaina zapewnia komfort podczas zabiegu2.
- Pobieranie wyskrobin do celów diagnostycznych – umożliwia pobranie materiału bez bólu2.
W przypadku dzieci dawka oraz częstotliwość podania mogą być dostosowywane przez lekarza, a niektóre wskazania mogą być ograniczone ze względu na wiek lub szczególne potrzeby pacjenta2. Należy pamiętać, że niektóre zabiegi okulistyczne wykonywane są wyłącznie u dorosłych i w takich przypadkach proksymetakaina nie jest zalecana dla dzieci.
Stosowanie proksymetakainy w wybranych grupach pacjentów
W przypadku pacjentów z miastenią (osłabienie mięśni), padaczką, chorobami serca, zaburzeniami oddychania lub nadczynnością tarczycy, stosowanie proksymetakainy wymaga szczególnej ostrożności, gdyż mogą być oni bardziej narażeni na działania niepożądane34. U pacjentów z niską aktywnością acetylocholinoesterazy lub leczonych inhibitorami cholinoesterazy również występuje zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych4.
- Po zastosowaniu proksymetakainy oko jest przez pewien czas niewrażliwe – łatwo wtedy o uraz lub zanieczyszczenie, dlatego należy unikać dotykania i pocierania oka.
- Nie należy stosować proksymetakainy samodzielnie w domu – jest to lek do stosowania wyłącznie przez personel medyczny.
- Proksymetakaina może powodować reakcje alergiczne i podrażnienie, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu.
- Produkt zawiera benzalkoniowy chlorek, który może wywoływać podrażnienie oka oraz odbarwienie miękkich soczewek kontaktowych.
Proksymetakaina – porównanie wskazań w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Znieczulenie przed usunięciem zmętniałej soczewki | Tak | Tak, indywidualnie | Tak, indywidualnie | Tak | Tak |
| Usuwanie szwów z rogówki | Tak | Tak, indywidualnie | Tak, indywidualnie | Tak | Tak |
| Pomiar ciśnienia śródgałkowego | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Badanie gonioskopowe | Tak | Tak, indywidualnie | Tak, indywidualnie | Tak | Tak |
| Usuwanie ciał obcych | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Pobieranie wyskrobin ze spojówki | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Inne krótkie zabiegi okulistyczne | Tak | Tak, indywidualnie | Tak, indywidualnie | Tak | Tak |
Proksymetakaina – skuteczne i szybkie znieczulenie w okulistyce
Proksymetakaina jest cenionym lekiem do krótkotrwałego znieczulenia powierzchniowego oka, wykorzystywanym zarówno u dorosłych, jak i u dzieci podczas różnych zabiegów i badań okulistycznych2. Jej szybkie działanie i bezpieczeństwo stosowania, pod warunkiem przestrzegania zasad, sprawiają, że jest niezastąpiona w praktyce gabinetów okulistycznych1. Zawsze należy jednak pamiętać o ochronie oka po zabiegu oraz o stosowaniu leku wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny3.


















