Standardowa dawka i sytuacje przedawkowania
Prochlorperazyna najczęściej występuje w postaci tabletek, z typową dawką 10 mg w jednej tabletce1. Standardowa dawka ustalana jest przez lekarza, zależnie od wskazań i potrzeb pacjenta. Przedawkowanie ma miejsce, gdy przyjęta ilość substancji znacznie przekracza zalecaną dawkę terapeutyczną, co może prowadzić do wystąpienia niebezpiecznych objawów ze strony różnych układów organizmu2.
- Przedawkowanie może dotyczyć zarówno pojedynczego przyjęcia dużej dawki, jak i stopniowego nagromadzenia się substancji w organizmie.
- Ryzyko wzrasta szczególnie u osób w podeszłym wieku oraz u osób z chorobami przewlekłymi3.
- Należy zawsze stosować się do zaleceń dotyczących dawkowania i nie przekraczać zapisanej przez lekarza ilości leku.
Objawy przedawkowania prochlorperazyny
Przedawkowanie prochlorperazyny, będącej pochodną fenotiazyny, prowadzi do szeregu objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, układu krążenia oraz innych narządów2. Objawy te mogą być łagodne, umiarkowane lub ciężkie, w zależności od ilości przyjętej substancji oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.
- Układ nerwowy: senność, zaburzenia świadomości, ostra dystonia, dyskinezy (niekontrolowane ruchy), drgawki, parkinsonizm, bezsenność, pobudzenie24.
- Układ sercowo-naczyniowy: niedociśnienie (spadek ciśnienia), tachykardia (przyspieszone tętno), arytmie (zaburzenia rytmu serca), zmiany w EKG, zapaść krążeniowa25.
- Układ oddechowy: depresja oddechowa, zwłaszcza u osób predysponowanych3.
- Inne: suchość w jamie ustnej, żółtaczka (rzadko), zmiany skórne przy długotrwałym stosowaniu53.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W przypadku podejrzenia przedawkowania prochlorperazyny konieczne jest jak najszybsze działanie. W ciągu pierwszych 6 godzin po spożyciu toksycznej dawki można wykonać płukanie żołądka2. Zalecane jest podanie węgla aktywnego, który pomaga związać pozostałości leku w przewodzie pokarmowym. Nie ma specyficznej odtrutki (antidotum) na prochlorperazynę2.
- Leczenie jest objawowe i polega na monitorowaniu oraz wspieraniu podstawowych funkcji życiowych.
- W przypadku zapaści krążeniowej można podać płyny dożylne, a w razie potrzeby leki wspomagające pracę serca (np. dopamina), ale należy unikać adrenaliny i niektórych innych leków26.
- Ciężkie zaburzenia ruchowe (dystonie) można leczyć lekami takimi jak procyklidyna lub orfenadryna, a drgawki diazepamem6.
- W razie wystąpienia poważnych zaburzeń oddychania może być konieczne zastosowanie wspomagania oddechu.
- W przypadku objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego wskazane jest ochładzanie ciała i podanie dantrolenu6.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (senność, suchość w ustach, niewielkie spadki ciśnienia) | Obserwacja, podanie węgla aktywnego, monitorowanie parametrów życiowych | Może nie być konieczna, zależy od nasilenia objawów |
| Umiarkowane (dyskinezy, zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia, dystonie) | Leczenie objawowe: płukanie żołądka, podanie płynów dożylnych, procyklidyna, orfenadryna, diazepam | Zalecana hospitalizacja |
| Ciężkie (zapaść krążeniowa, ciężkie arytmie, depresja oddechowa, złośliwy zespół neuroleptyczny) | Intensywna opieka medyczna, wsparcie oddychania, leki inotropowe, ochładzanie ciała, dantrolen | Konieczna hospitalizacja, często na oddziale intensywnej terapii |
Prochlorperazyna – przedawkowanie to realne zagrożenie dla zdrowia
Prochlorperazyna, stosowana zgodnie z zaleceniami, jest skutecznym lekiem o szerokim zastosowaniu, jednak jej przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań ze strony układu nerwowego, sercowo-naczyniowego oraz innych narządów2. Brak specyficznej odtrutki sprawia, że leczenie ogranicza się do łagodzenia objawów i wspierania podstawowych funkcji organizmu. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie objawów i podjęcie odpowiednich działań, aby zminimalizować ryzyko powikłań, w tym konieczność hospitalizacji. Szczególnie narażone są osoby starsze oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania to najlepszy sposób, by uniknąć niebezpiecznych skutków przedawkowania.
- Nie istnieje specyficzna odtrutka na przedawkowanie prochlorperazyny – leczenie skupia się na łagodzeniu objawów i podtrzymaniu podstawowych funkcji życiowych.
- W przypadku podejrzenia przedawkowania liczy się czas – szybkie wdrożenie odpowiednich procedur może zapobiec poważnym powikłaniom.
- Niektóre objawy przedawkowania, jak zaburzenia ruchowe czy depresja oddechowa, mogą wymagać specjalistycznego leczenia szpitalnego.
- Najlepszą profilaktyką jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza dotyczących dawki i częstotliwości przyjmowania leku.


















