Prawastatyna – porównanie substancji czynnych

Prawastatyna, atorwastatyna i simwastatyna to statyny skutecznie obniżające cholesterol, różniące się m.in. siłą działania, zakresem wskazań i bezpieczeństwem u dzieci.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i podstawowe cechy

Prawastatyna, atorwastatyna i simwastatyna to substancje czynne zaliczane do grupy statyn, czyli leków stosowanych głównie w celu obniżenia poziomu cholesterolu we krwi¹²³. Ich działanie polega na hamowaniu enzymu odpowiedzialnego za produkcję cholesterolu w wątrobie, co prowadzi do zmniejszenia stężenia tzw. “złego” cholesterolu LDL i trójglicerydów oraz podwyższenia “dobrego” cholesterolu HDL⁴⁵⁶. Statyny są powszechnie stosowane zarówno w profilaktyce chorób serca, jak i w leczeniu już istniejących schorzeń układu krążenia. Wskazania do stosowania tych leków obejmują przede wszystkim różne postacie hipercholesterolemii (czyli podwyższonego poziomu cholesterolu) oraz zapobieganie powikłaniom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca czy udar mózgu¹²³.

Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje czynne – prawastatyna, atorwastatyna i simwastatyna – stosowane są w leczeniu hipercholesterolemii, czyli podwyższonego poziomu cholesterolu, zarówno w formie pierwotnej, jak i mieszanej¹²³. Atorwastatyna i simwastatyna mają dodatkowo wskazanie do stosowania u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, co oznacza cięższą, dziedziczną postać choroby²³. Wszystkie są wykorzystywane w zapobieganiu powikłaniom sercowo-naczyniowym, zarówno u osób z już rozpoznaną miażdżycą, jak i u tych z wysokim ryzykiem takich powikłań¹⁷³.

W przypadku dzieci i młodzieży, prawastatyna jest zarejestrowana do stosowania od 8. roku życia u pacjentów z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, natomiast atorwastatyna i simwastatyna od 10. roku życia⁸⁹¹⁰. Wskazania mogą się różnić także w zależności od obecności innych czynników ryzyka, takich jak przebyty zawał serca, cukrzyca czy choroby nerek.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy leki blokują ten sam enzym w wątrobie, przez co zmniejszają produkcję cholesterolu⁴⁵⁶. Jednak różnią się one między sobą siłą działania – atorwastatyna jest uznawana za najsilniejszą, potem simwastatyna, a prawastatyna za lek o umiarkowanej sile działania⁵⁶. Różnią się także tym, jak są wchłaniane i rozkładane w organizmie – na przykład prawastatyna w mniejszym stopniu jest przetwarzana przez wątrobę, co zmniejsza ryzyko niektórych interakcji z innymi lekami¹¹.

Prawastatyna osiąga swoje maksymalne stężenie we krwi po około 1-1,5 godziny od podania i ma stosunkowo krótki czas działania (ok. 1,5-2 godziny), natomiast atorwastatyna i simwastatyna utrzymują się dłużej, co pozwala na skuteczniejsze i dłuższe obniżenie cholesterolu¹³¹⁴¹⁵.

Przeciwwskazania i szczególne środki ostrożności

Statyny nie powinny być stosowane przez osoby z czynną chorobą wątroby lub ze znacznie podwyższonymi enzymami wątrobowymi, a także przez kobiety w ciąży i karmiące piersią¹⁶¹⁷¹⁸. Wszystkie leki z tej grupy mogą powodować bóle mięśni, a w rzadkich przypadkach – groźny rozpad mięśni (rabdomiolizę), dlatego ważne jest zgłaszanie niepokojących objawów lekarzowi¹⁹²⁰²¹.

Prawastatyna wyróżnia się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa w przypadku stosowania z innymi lekami, ponieważ jest mniej podatna na interakcje – w odróżnieniu od simwastatyny i atorwastatyny, które są silnie metabolizowane przez enzymy wątrobowe (CYP3A4) i mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje z wieloma lekami, takimi jak niektóre antybiotyki, leki przeciwgrzybicze czy leki immunosupresyjne¹¹¹²²².

Niektóre leki z tej grupy mają ograniczenia dotyczące stosowania z określonymi lekami (np. fibratami, cyklosporyną, niektórymi lekami przeciwwirusowymi), a także mogą wymagać zmniejszenia dawki lub rezygnacji z leczenia, jeśli wystąpią działania niepożądane ze strony mięśni²³¹²²².

Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią²⁴²⁵²⁶. Stosowanie u dzieci i młodzieży różni się w zależności od substancji: prawastatyna może być stosowana od 8. roku życia, natomiast atorwastatyna i simwastatyna od 10. roku życia⁸⁹¹⁰. U osób starszych oraz z chorobami nerek, prawastatyna jest często lepiej tolerowana i wymaga mniej modyfikacji dawki niż pozostałe statyny²⁷²⁸²⁹.

W przypadku pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, wszystkie trzy substancje należy stosować z ostrożnością, a w ciężkich przypadkach są przeciwwskazane¹⁶¹⁷¹⁸.

Podsumowanie – różnice i podobieństwa w praktyce klinicznej

Prawastatyna, atorwastatyna i simwastatyna to skuteczne leki obniżające cholesterol, zmniejszające ryzyko chorób serca i udaru¹⁷³. Atorwastatyna jest uznawana za lek o najsilniejszym działaniu, a prawastatyna za najbezpieczniejszą pod względem interakcji z innymi lekami. Wszystkie statyny wykazują skuteczność zarówno u dorosłych, jak i dzieci (od określonego wieku), jednak różnią się zakresem wskazań, bezpieczeństwem stosowania w określonych grupach oraz potencjałem działań niepożądanych.