Jak działa pomalidomid?

Pomalidomid należy do grupy leków immunomodulujących, które wpływają na układ odpornościowy oraz bezpośrednio na komórki nowotworowe. Substancja ta hamuje wzrost komórek szpiczaka mnogiego, pobudza komórki układu odpornościowego do walki z chorobą i ogranicza procesy zapalne w organizmie123. Współdziałanie z innymi lekami, takimi jak deksametazon i bortezomib, zwiększa jej skuteczność, szczególnie u pacjentów, u których wcześniejsze terapie nie przyniosły oczekiwanych rezultatów4.

Ważne: Pomalidomid wykazuje działanie teratogenne, co oznacza, że może powodować ciężkie wady wrodzone u płodu. Dlatego jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz kobiet mogących zajść w ciążę, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. Przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie terapii i po jej zakończeniu konieczne jest regularne wykonywanie testów ciążowych oraz stosowanie skutecznych metod zapobiegania ciąży56.

Wskazania do stosowania pomalidomidu

Wskazania u dorosłych

Pomalidomid jest przeznaczony do leczenia określonych postaci szpiczaka mnogiego u dorosłych pacjentów. Zakres wskazań zależy od schematu leczenia oraz od tego, czy lek stosowany jest samodzielnie, czy w połączeniu z innymi substancjami czynnymi. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania w zależności od kombinacji leków:

  • Pomalidomid w połączeniu z deksametazonem:

    • Leczenie dorosłych pacjentów z nawrotowym i opornym szpiczakiem mnogim, u których wcześniej zastosowano co najmniej dwa schematy leczenia, w tym lenalidomid i bortezomib, a choroba postępowała podczas ostatniej terapii789.
  • Pomalidomid w połączeniu z bortezomibem i deksametazonem:

    • Leczenie dorosłych pacjentów ze szpiczakiem mnogim, u których wcześniej zastosowano co najmniej jeden schemat leczenia zawierający lenalidomid89.

Wskazania te dotyczą wyłącznie dorosłych pacjentów, którzy już byli leczeni innymi lekami przeciw szpiczakowi, a mimo to doszło do progresji choroby lub jej nawrotu. W praktyce oznacza to, że pomalidomid jest stosowany głównie wtedy, gdy inne opcje leczenia nie były skuteczne lub przestały działać8.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Pomalidomid nie jest obecnie zalecany do leczenia szpiczaka mnogiego u dzieci i młodzieży. Badania kliniczne prowadzone w tej grupie wiekowej nie wykazały skuteczności leczenia, dlatego nie przewiduje się jego stosowania w tych wskazaniach1011. W przypadku innych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego u dzieci, również nie osiągnięto oczekiwanych efektów terapeutycznych12.

  • Pomalidomid nie jest dopuszczony do stosowania w leczeniu szpiczaka mnogiego u dzieci i młodzieży1011.
  • Nie zaleca się jego stosowania w żadnych innych wskazaniach pediatrycznych13.

Stosowanie pomalidomidu w szczególnych grupach pacjentów

Wskazania do stosowania pomalidomidu dotyczą wyłącznie dorosłych. W przypadku osób starszych, dawkowanie może być dostosowywane przez lekarza, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami, takimi jak deksametazon14. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek lub innymi poważnymi chorobami, decyzję o zastosowaniu pomalidomidu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny stanu zdrowia14.

Pomalidomid jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i kobiet mogących zajść w ciążę, jeśli nie stosują skutecznej antykoncepcji5.

Podsumowanie: Pomalidomid w leczeniu szpiczaka mnogiego u dorosłych

Pomalidomid to lek zarezerwowany dla dorosłych pacjentów ze szpiczakiem mnogim, szczególnie tych, u których wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne. Najczęściej stosuje się go w połączeniu z deksametazonem lub w schemacie trójlekowym z bortezomibem i deksametazonem. Nie jest przewidziany do leczenia dzieci i młodzieży. Stosowanie pomalidomidu wymaga ścisłej kontroli lekarskiej, szczególnie ze względu na potencjalne działania niepożądane i konieczność zachowania ostrożności w przypadku kobiet w wieku rozrodczym. Skuteczność tej substancji czynnej została potwierdzona w badaniach klinicznych, co czyni ją ważną opcją terapeutyczną dla osób z zaawansowanym szpiczakiem mnogim89.

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Szpiczak mnogi – pomalidomid + deksametazon Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Szpiczak mnogi – pomalidomid + bortezomib + deksametazon Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Warto wiedzieć:

  • Pomalidomid jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów dorosłych z określonymi typami szpiczaka mnogiego.
  • Nie jest stosowany u dzieci i młodzieży, ze względu na brak potwierdzonej skuteczności w tej grupie wiekowej.
  • Stosowanie pomalidomidu wymaga przestrzegania ścisłych zasad bezpieczeństwa, zwłaszcza dotyczących antykoncepcji i regularnych testów ciążowych u kobiet w wieku rozrodczym.
  • Wskazania do stosowania zawsze określa lekarz na podstawie wcześniejszego przebiegu leczenia i indywidualnych potrzeb pacjenta.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się pomalidomid?

Pomalidomid stosuje się u dorosłych w leczeniu szpiczaka mnogiego, gdy wcześniejsze terapie były nieskuteczne lub nastąpił nawrót choroby1.

Czy pomalidomid może być stosowany u dzieci?

Nie, pomalidomid nie jest zalecany do leczenia dzieci i młodzieży ze względu na brak potwierdzonej skuteczności w tej grupie wiekowej2.

W jakich kombinacjach leków podaje się pomalidomid?

Pomalidomid podaje się w połączeniu z deksametazonem lub z bortezomibem i deksametazonem u dorosłych pacjentów ze szpiczakiem mnogim3.

Czy pomalidomid jest bezpieczny w ciąży?

Nie, pomalidomid jest przeciwwskazany w ciąży ze względu na ryzyko poważnych wad wrodzonych u płodu4.