Pioglitazon – działania niepożądane i skutki uboczne

Wprowadzenie do działań niepożądanych pioglitazonu

Stosowanie pioglitazonu wiąże się z możliwością wystąpienia różnych działań niepożądanych. Większość z nich jest łagodna, ale niektóre mogą być poważne i wymagają szczególnej uwagi¹². Ryzyko ich pojawienia się zależy od takich czynników, jak dawka leku, czas stosowania, obecność innych chorób, wiek pacjenta oraz czy pioglitazon stosowany jest samodzielnie czy w połączeniu z innymi lekami, np. insuliną, metforminą lub pochodnymi sulfonylomocznika¹²³. Warto pamiętać, że nie każdy pacjent doświadczy działań niepożądanych, a decyzję o leczeniu zawsze podejmuje się, rozważając korzyści i możliwe ryzyko¹.

Profil działań niepożądanych pioglitazonu może się różnić w zależności od tego, czy lek stosowany jest w monoterapii czy w leczeniu skojarzonym. U osób starszych oraz u pacjentów z chorobami serca ryzyko niektórych powikłań może być większe⁴.

Najczęstsze działania niepożądane pioglitazonu

Działania bardzo często występujące (≥1/10)

• Obrzęk – najczęściej obserwowany u osób stosujących pioglitazon w połączeniu z insuliną. Objawia się gromadzeniem płynów w organizmie, co może prowadzić do opuchlizny nóg lub innych części ciała. Obrzęki są zazwyczaj łagodne lub umiarkowane i rzadko wymagają odstawienia leku¹⁵.

Źródła: ¹⁵

Działania często występujące (≥1/100 do <1/10)

• Zakażenia górnych dróg oddechowych – mogą pojawiać się objawy takie jak katar, kaszel czy ból gardła¹⁶.
• Zapalenie oskrzeli – szczególnie u osób przyjmujących pioglitazon z insuliną¹.
• Niedokrwistość – objawia się m.in. uczuciem zmęczenia, osłabieniem¹.
• Zaburzenia czucia (hipoestezja) – mrowienie, drętwienie, obniżona wrażliwość na bodźce¹.
• Bóle głowy¹.
• Zawroty głowy¹.
• Zaburzenia widzenia – najczęściej na początku leczenia, związane ze zmianami poziomu cukru we krwi⁷.
• Niewydolność serca – ryzyko rośnie u osób leczonych pioglitazonem z insuliną, szczególnie u starszych pacjentów lub osób z chorobami serca w wywiadzie⁷⁴.
• Duszność¹.
• Złamania kości – częściej u kobiet niż u mężczyzn⁸.
• Ból stawów¹.
• Ból pleców¹.
• Krwiomocz – obecność krwi w moczu¹.
• Zaburzenia erekcji¹.
• Zwiększenie masy ciała – najczęściej 2-3 kg w pierwszym roku leczenia, przy leczeniu skojarzonym przyrost może być większy⁹.
• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (enzym mięśniowy) we krwi¹.

Źródła: ¹⁷⁸⁹

Działania niezbyt często występujące (≥1/1000 do <1/100)

• Zapalenie zatok – objawy mogą obejmować ból twarzy, katar, uczucie zatkanego nosa¹.
• Hipoglikemia (niskie stężenie cukru we krwi) – szczególnie u osób leczonych jednocześnie innymi lekami przeciwcukrzycowymi¹¹⁰.
• Wzmożone łaknienie¹.
• Bezsenność¹.
• Wzdęcia – uczucie pełności, gazy¹.
• Potliwość¹.
• Cukromocz – obecność cukru w moczu¹.
• Białkomocz – obecność białka w moczu¹.
• Znużenie – przewlekłe zmęczenie¹.
• Zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej (enzymu wątrobowego)¹.

Źródła: ¹¹⁰

Działania rzadkie, bardzo rzadkie i o nieznanej częstości

• Reakcje alergiczne – mogą obejmować wysypkę, świąd, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, a nawet ciężką reakcję anafilaktyczną. Objawy te wymagają natychmiastowej pomocy medycznej⁷.
• Obrzęk plamki – pogorszenie ostrości widzenia, zwłaszcza u pacjentów z innymi chorobami oczu⁷.
• Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) – może świadczyć o zaburzeniach funkcji wątroby¹.
• Rak pęcherza moczowego – zgłaszany niezbyt często, przy długotrwałym stosowaniu¹.

Źródła: ¹⁷

Wybrane działania niepożądane – opis i szczególne ryzyka

• Niewydolność serca: ryzyko wzrasta, gdy pioglitazon stosowany jest razem z insuliną lub u pacjentów z wcześniejszymi chorobami serca. Objawy to m.in. duszność, obrzęki, przyrost masy ciała. U osób powyżej 65 roku życia ryzyko jest wyższe⁷⁴.
• Złamania kości: szczególnie u kobiet. W długotrwałych badaniach zauważono, że kobiety stosujące pioglitazon są bardziej narażone na złamania niż mężczyźni⁸¹¹.
• Obrzęki: występują częściej niż w grupach kontrolnych, ale najczęściej nie prowadzą do konieczności odstawienia leku⁹.
• Zaburzenia widzenia: mogą pojawić się na początku leczenia i są zwykle przemijające. Są związane z nagłą zmianą poziomu cukru we krwi⁷.
• Zwiększenie masy ciała: średni przyrost w ciągu roku wynosi 2-3 kg, a przy leczeniu skojarzonym może być większy⁹¹².

Źródła: ^78941112

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenie umożliwia nieprzerwane monitorowanie bezpieczeństwa stosowania pioglitazonu i innych leków¹³¹⁴.

Podsumowanie: Pioglitazon – działania niepożądane, o których warto pamiętać

Pioglitazon, stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, może wywoływać zarówno łagodne, jak i poważniejsze działania niepożądane. Najczęściej obserwuje się obrzęki, przyrost masy ciała, bóle głowy, zaburzenia widzenia, złamania kości (szczególnie u kobiet) oraz zaburzenia pracy serca, zwłaszcza u osób starszych lub leczonych skojarzenie z insuliną. Profil działań niepożądanych zależy od dawki, długości stosowania, obecności innych chorób oraz stosowania dodatkowych leków. W razie wystąpienia niepokojących objawów, szczególnie nagłych reakcji alergicznych, pogorszenia widzenia lub duszności, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Regularne kontrole i zgłaszanie działań niepożądanych są ważne dla bezpieczeństwa terapii¹⁷⁵⁴.

Tabela – Działania niepożądane pioglitazonu według układów narządowych i częstości

Źródła: ¹⁵¹⁵