Czym jest pilokarpina i jakie jest jej standardowe dawkowanie?
Pilokarpina to substancja czynna stosowana głównie w postaci kropli do oczu w leczeniu niektórych chorób oczu, takich jak jaskra1. Standardowa postać leku zawiera 20 mg pilokarpiny chlorowodorku w 1 ml roztworu, co odpowiada stężeniu 2%1. Krople podaje się bezpośrednio do worka spojówkowego, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Przedawkowanie pilokarpiny najczęściej zdarza się przypadkowo, na przykład po połknięciu kropli do oczu lub zastosowaniu zbyt dużej ilości bezpośrednio do oka2. Warto pamiętać, że ryzyko działań niepożądanych wzrasta wraz z ilością przyjętej substancji, a niepożądane efekty mogą pojawić się zarówno po zastosowaniu miejscowym, jak i ogólnym (przez przypadkowe spożycie).
Kiedy mówimy o przedawkowaniu pilokarpiny?
O przedawkowaniu pilokarpiny mówimy wtedy, gdy przekroczona zostaje zalecana dawka, co może prowadzić do nadmiernej aktywacji układu przywspółczulnego. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy do oka zakroplona zostaje zbyt duża ilość preparatu, jak i przypadków, gdy krople zostaną połknięte2.
- Przedawkowanie miejscowe: zwykle dotyczy zbyt dużej ilości kropli do oczu.
- Przedawkowanie ogólnoustrojowe: zazwyczaj wynika z przypadkowego połknięcia preparatu.
Objawy przedawkowania pilokarpiny
Objawy przedawkowania pilokarpiny mogą mieć różny charakter – od łagodnych do poważnych. Są one związane z jej działaniem na układ nerwowy i wydzielniczy organizmu. W przypadku przekroczenia zalecanej dawki, zwłaszcza po przypadkowym połknięciu leku, mogą pojawić się objawy dotyczące wielu układów narządowych2.
- Układ wydzielniczy: nadmierne wydzielanie łez, śliny, potu oraz soku żołądkowego.
- Układ sercowo-naczyniowy: spowolnienie akcji serca (bradykardia), obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.
Objawy te mogą być łagodne, umiarkowane lub ciężkie, w zależności od ilości przyjętej substancji i drogi jej podania.
Postępowanie w przypadku przedawkowania pilokarpiny
W przypadku przedawkowania pilokarpiny, sposób postępowania zależy od drogi podania i ilości przyjętej substancji2:
- Zakroplenie zbyt dużej ilości leku do oka: należy przepłukać worek spojówkowy przegotowaną wodą o temperaturze pokojowej, aby usunąć nadmiar substancji.
- Przypadkowe połknięcie leku: należy podać do wypicia 150-200 ml wody i wywołać wymioty. W razie potrzeby rozważa się także płukanie żołądka.
- Objawy ogólnoustrojowe: w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak spowolnienie akcji serca czy obniżenie ciśnienia, stosuje się leki antycholinergiczne, np. atropinę.
W ciężkich przypadkach, zwłaszcza jeśli występują objawy zagrażające życiu, konieczna jest szybka pomoc medyczna i hospitalizacja.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie w przypadku przedawkowania pilokarpiny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. nadmierne łzawienie, ślinienie) | Płukanie worka spojówkowego przegotowaną wodą (w przypadku zakroplenia do oka) | Nie zawsze konieczna, obserwacja objawów |
| Umiarkowane (potliwość, spowolnienie akcji serca) | Podanie płynów, wywołanie wymiotów (w przypadku połknięcia); rozważenie płukania żołądka | Może być konieczna, zależnie od stanu pacjenta |
| Ciężkie (znaczne obniżenie ciśnienia, poważna bradykardia) | Podanie leków antycholinergicznych (np. atropiny), hospitalizacja | Konieczna hospitalizacja |
Pilokarpina – bezpieczeństwo stosowania a ryzyko przedawkowania
Pilokarpina, stosowana zgodnie z zaleceniami, jest substancją skuteczną i bezpieczną, szczególnie w leczeniu chorób oczu. Jednak nawet miejscowe przedawkowanie może powodować nieprzyjemne objawy, a przypadkowe połknięcie wymaga natychmiastowego działania. Każde podejrzenie przekroczenia dawki powinno być traktowane poważnie, a w przypadku nasilonych objawów – konsultowane z personelem medycznym2.


















