Jak działa pemetreksed?
Pemetreksed należy do grupy leków przeciwnowotworowych zwanych analogami kwasu foliowego. Jego działanie polega na hamowaniu ważnych procesów w komórkach nowotworowych, co utrudnia im podział i wzrost123456. Lek ten działa wielokierunkowo, zakłócając procesy metaboliczne w komórkach nowotworowych, co prowadzi do ich obumierania lub zatrzymania rozwoju. Z tego powodu pemetreksed jest wykorzystywany w leczeniu wybranych rodzajów nowotworów, szczególnie płuc i opłucnej.
Wskazania do stosowania pemetreksedu u dorosłych
Pemetreksed jest dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji i podawany jest wyłącznie dożylnie. Zakres jego zastosowania jest jasno określony i zależy od rodzaju nowotworu oraz stopnia jego zaawansowania. W zależności od przypadku, pemetreksed może być stosowany samodzielnie (monoterapia) lub w połączeniu z innymi lekami, głównie z cisplatyną7891011.
- Złośliwy międzybłoniak opłucnej: Pemetreksed w połączeniu z cisplatyną jest wskazany u pacjentów, którzy nie byli wcześniej leczeni chemioterapią, a ich choroba jest nieoperacyjna. Lek stosuje się, gdy nie można wykonać zabiegu chirurgicznego i konieczne jest leczenie systemowe7891011.
-
Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP): Pemetreksed jest stosowany u dorosłych w kilku sytuacjach:
- Leczenie pierwszego rzutu: W połączeniu z cisplatyną, gdy choroba jest miejscowo zaawansowana lub z przerzutami i nie ma przewagi komórek płaskonabłonkowych w obrazie histologicznym7891011.
- Leczenie podtrzymujące: W monoterapii, u pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (bez przewagi komórek płaskonabłonkowych), u których choroba nie postępuje po zakończeniu wcześniejszej chemioterapii opartej na platynie7891011.
- Leczenie drugiego rzutu: Również w monoterapii, u osób z zaawansowanym lub przerzutowym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (bez przewagi komórek płaskonabłonkowych), u których doszło do wznowy lub progresji choroby po wcześniejszej chemioterapii1213141516.
Wskazania u dzieci i młodzieży
Pemetreksed nie jest wskazany do stosowania u dzieci i młodzieży. Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przeprowadzania badań tej substancji w tej grupie wiekowej w zatwierdzonych wskazaniach. Oznacza to, że nie ma wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania pemetreksedu u osób poniżej 18. roku życia11718.
Wskazania w szczególnych grupach pacjentów
Chociaż pemetreksed stosowany jest głównie u dorosłych, istnieją pewne szczególne sytuacje, które należy brać pod uwagę:
- Osoby starsze: Nie podano szczególnych ograniczeń wiekowych, ale leczenie powinno być prowadzone z ostrożnością, dostosowując dawkę do stanu ogólnego pacjenta i ewentualnych chorób współistniejących192021.
- Pacjenci z niewydolnością nerek: Pemetreksed nie powinien być stosowany u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 45 ml/min). U osób z łagodniejszą niewydolnością nerek zaleca się unikanie niektórych leków oraz szczególną ostrożność podczas terapii222324.
- Kobiety w ciąży: Brak jest szczegółowych danych dotyczących stosowania pemetreksedu w ciąży w kontekście wskazań, dlatego decyzja o leczeniu zawsze musi być indywidualnie oceniona przez lekarza252627.
Tabela: Zastosowanie pemetreksedu w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Złośliwy międzybłoniak opłucnej (w skojarzeniu z cisplatyną) | Tak | Nie | Nie | Tak | Nie, jeśli klirens kreatyniny < 45 ml/min |
| Niedrobnokomórkowy rak płuca (w skojarzeniu z cisplatyną, leczenie I rzutu) | Tak | Nie | Nie | Tak | Nie, jeśli klirens kreatyniny < 45 ml/min |
| Niedrobnokomórkowy rak płuca (monoterapia, leczenie podtrzymujące lub II rzutu) | Tak | Nie | Nie | Tak | Nie, jeśli klirens kreatyniny < 45 ml/min |
- Pemetreksed jest lekiem stosowanym wyłącznie pod nadzorem lekarza specjalisty, najczęściej w warunkach szpitalnych.
- Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań krwi i ocenienie czynności nerek.
- Podczas leczenia pemetreksedem zaleca się stosowanie suplementacji kwasu foliowego i witaminy B12, aby zmniejszyć ryzyko powikłań.
- Lek nie jest odpowiedni dla wszystkich pacjentów – lekarz zawsze indywidualnie ocenia, czy można go zastosować.
Pemetreksed – skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu raka płuca i międzybłoniaka opłucnej
Pemetreksed jest obecnie jednym z ważniejszych leków stosowanych u dorosłych w leczeniu złośliwych nowotworów płuc oraz międzybłoniaka opłucnej. Jego zastosowanie ogranicza się do ściśle określonych wskazań, głównie ze względu na potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo w tych właśnie przypadkach7891011. Lek nie jest stosowany u dzieci i młodzieży, a także u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Przed włączeniem do terapii, zawsze należy dokładnie rozważyć korzyści i możliwe ryzyko, biorąc pod uwagę stan zdrowia pacjenta oraz rodzaj nowotworu.


















