Paromomycyna

Charakterystyka paromomycyny

Paromomycyna to substancja czynna zaliczana do grupy antybiotyków aminoglikozydowych. W lecznictwie stosowana jest głównie jako lek przeciwpierwotniakowy oraz przeciwbakteryjny. Paromomycyna została wyizolowana z bakterii Streptomyces rimosus. Jej największą zaletą jest to, że po podaniu doustnym działa niemal wyłącznie miejscowo w przewodzie pokarmowym, ponieważ bardzo słabo wchłania się do organizmu. Dzięki temu jej stosowanie wiąże się z minimalnym ryzykiem działań niepożądanych, które są typowe dla innych aminoglikozydów podawanych ogólnoustrojowo (np. dożylnie).

Paromomycyna występuje najczęściej w formie doustnych kapsułek lub tabletek, rzadziej w preparatach do stosowania miejscowego na skórę lub błony śluzowe.

Właściwości lecznicze i zastosowanie paromomycyny

Paromomycyna wykazuje szerokie spektrum działania przeciwpierwotniakowego oraz ograniczone działanie przeciwbakteryjne. Najczęściej wykorzystywana jest w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez pierwotniaki:

• Ameboza jelitowa – zarówno u osób z bezobjawowym nosicielstwem, jak i w łagodnych postaciach choroby.
• Giardioza – zakażenie wywoływane przez Giardia lamblia.
• Kryptosporydioza – szczególnie u osób z obniżoną odpornością.
• Zakażenia bakteryjne przewodu pokarmowego wywołane przez wybrane, oporne szczepy bakterii.

Paromomycynę wykorzystuje się także pomocniczo w leczeniu cięższych zakażeń pasożytniczych lub bakteryjnych, ze względu na jej korzystny profil bezpieczeństwa.

W dermatologii dostępne są preparaty do stosowania miejscowego, jednak ich użycie jest znacznie rzadsze.

Mechanizm działania paromomycyny

Paromomycyna działa poprzez wiązanie się z 30S podjednostką rybosomu komórek drobnoustrojów. Powoduje to zaburzenie procesu syntezy białek w komórkach pasożytów i bakterii, co prowadzi do powstawania nieprawidłowych białek i w konsekwencji śmierci komórki patogenu.

Po podaniu doustnym lek działa głównie lokalnie, w obrębie jelit, dzięki czemu jest szczególnie skuteczny w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego. Mechanizm działania w przypadku stosowania miejscowego jest analogiczny – hamowanie syntezy białek patogenów obecnych na skórze lub błonach śluzowych.

Schematy dawkowania paromomycyny

• Dorośli: typowa dawka to około 500 mg trzy razy dziennie przez 5–10 dni (np. w leczeniu amebozy lub giardiozy). Lekarz może dostosować dawkowanie do nasilenia objawów i indywidualnych potrzeb pacjenta.
• Dzieci: dawka ustalana jest w przeliczeniu na masę ciała (najczęściej 25–35 mg/kg/dobę podzielone na kilka dawek przez 5–10 dni). Dawkowanie powinno być ściśle kontrolowane przez lekarza.
• Osoby starsze: w tej grupie wiekowej zalecana jest szczególna ostrożność, zwłaszcza przy współistniejących chorobach nerek. Może być konieczne zmniejszenie dawek lub wydłużenie odstępów między dawkami.
• Kobiety w ciąży: paromomycyna powinna być stosowana tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Decyzję o zastosowaniu podejmuje lekarz prowadzący ciążę.
• Kobiety karmiące piersią: podobnie jak w ciąży, decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta po konsultacji z lekarzem, choć niska wchłanialność z przewodu pokarmowego zmniejsza ryzyko szkodliwego wpływu na niemowlę.

Środki ostrożności i możliwe działania niepożądane

Podczas stosowania paromomycyny należy zachować szczególną ostrożność:

• U osób z chorobami nerek, ponieważ nawet niewielka ilość wchłoniętego leku może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych.
• Przy jednoczesnym stosowaniu innych leków mogących uszkadzać nerki lub słuch, choć ryzyko jest niewielkie ze względu na niską absorpcję paromomycyny.
• W przypadku uszkodzenia śluzówki przewodu pokarmowego, co może zwiększyć wchłanianie leku.

Możliwe działania niepożądane to głównie łagodne objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunka), a także reakcje alergiczne, takie jak wysypka. Działania ogólnoustrojowe są bardzo rzadkie z uwagi na niewielką biodostępność po podaniu doustnym.

Zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza, nie przedłużać kuracji na własną rękę i nie przerywać leczenia zbyt wcześnie, nawet jeśli objawy ustąpiły. Niedokończona terapia może prowadzić do nawrotu choroby i rozwoju oporności drobnoustrojów.

Podsumowanie

Paromomycyna to skuteczny i bezpieczny lek przeciwpierwotniakowy do leczenia zakażeń przewodu pokarmowego, takich jak ameboza, giardioza i kryptosporydioza. Jej zaletą jest działanie lokalne w jelitach i minimalna absorpcja do krwiobiegu, co pozwala ograniczyć ryzyko poważnych działań niepożądanych. Stosowanie leku powinno zawsze odbywać się pod kontrolą lekarza, zwłaszcza u dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży i karmiących piersią.