Jak dawkować papawerynę? Przegląd najważniejszych informacji

Papaweryna (Papaverini hydrochloridum) jest substancją o działaniu rozkurczającym mięśnie gładkie, stosowaną najczęściej w przypadku bolesnych skurczów przewodu pokarmowego lub dróg moczowych1. Występuje w różnych postaciach – najczęściej jako roztwór do wstrzykiwań oraz jako składnik kropli doustnych23. Schemat dawkowania papaweryny różni się w zależności od wybranej postaci leku, drogi podania i wskazania terapeutycznego45.

Standardowe dawkowanie u dorosłych

  • Roztwór do wstrzykiwań: Papaweryna podawana jest domięśniowo lub podskórnie w dawce od 40 mg do 120 mg (co odpowiada 2–6 ml roztworu), bez rozcieńczania4.
  • W razie potrzeby dawkę można powtórzyć po 3 godzinach, jednak nie więcej niż 4 razy w ciągu doby4.
  • Krople doustne: W niestrawności zaleca się jednorazowo około 2,5 ml (1/2 łyżeczki preparatu) rozpuszczone w 1/4 szklanki wody lub na cukier – stosować w razie wystąpienia dolegliwości5.
  • W przypadku braku łaknienia stosuje się także 2,5 ml (1/2 łyżeczki) na 1/4 szklanki wody lub na cukier, 30 minut przed jedzeniem, 3–4 razy dziennie5.

Dostępne postacie i drogi podania

  • Roztwór do wstrzykiwań: podawany domięśniowo lub podskórnie2.
  • Krople doustne: przyjmowane doustnie, jako składnik preparatów złożonych3.
Ważne:

  • Papaweryna w postaci roztworu do wstrzykiwań nie powinna być stosowana u dzieci z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej4.
  • Krople doustne zawierające papawerynę nie są zalecane dzieciom i młodzieży poniżej 18 lat6.
  • Preparaty z papaweryną mogą zawierać dodatkowe substancje, takie jak alkohol benzylowy lub etanol, które mogą być szkodliwe dla określonych grup pacjentów78.

Dawkowanie papaweryny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Roztwór do wstrzykiwań: Nie należy stosować u dzieci ze względu na brak odpowiednich danych klinicznych4.
  • Krople doustne: Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat6.

Pacjenci w podeszłym wieku

Dawkowanie papaweryny dla osób starszych nie różni się od schematu dla dorosłych, jednak u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza w przypadku współistniejących chorób, takich jak zaburzenia czynności wątroby, nerek, jaskra czy dławica piersiowa9. W przypadku kropli doustnych należy pamiętać o ryzyku związanym z wysoką zawartością alkoholu etylowego8.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Duże objętości alkoholu benzylowego (obecnego w roztworze do wstrzykiwań) powinny być podawane z ostrożnością i tylko w razie konieczności u osób z zaburzeniami czynności nerek, z uwagi na ryzyko kumulacji i toksyczności7. W przypadku kropli doustnych należy zwrócić uwagę na wysoką zawartość etanolu, która może być szkodliwa u pacjentów z chorobami nerek8.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Podobnie jak w przypadku nerek, u osób z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność przy stosowaniu papaweryny, zwłaszcza w postaci roztworu do wstrzykiwań zawierającego alkohol benzylowy7. Krople doustne z wysoką zawartością etanolu również mogą stanowić zagrożenie dla tej grupy pacjentów8.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Roztwór do wstrzykiwań: Stosowanie papaweryny u kobiet w ciąży i karmiących piersią powinno odbywać się ze szczególną ostrożnością, z uwagi na ryzyko kumulacji alkoholu benzylowego i jego toksyczności. Badania na zwierzętach wskazują na możliwe zagrożenie dla płodu, brak jest natomiast odpowiednich badań u ludzi710.
  • Krople doustne: Ze względu na dużą zawartość etanolu, nie zaleca się stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią8.
Informacje o ryzyku przedawkowania i szczególne ostrzeżenia

  • Przedawkowanie papaweryny może prowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego, zaburzeń widzenia oraz zaburzeń rytmu serca11.
  • W przypadku kropli doustnych nie zgłaszano przypadków przedawkowania, jednak ze względu na zawartość innych składników, po przedawkowaniu należy unikać ekspozycji na słońce i promieniowanie UV12.
  • Wysoka zawartość alkoholu w kroplach doustnych może powodować niepożądane skutki, zwłaszcza u osób z chorobami wątroby, nerek, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią8.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

  • Roztwór do wstrzykiwań: Maksymalna liczba podań to 4 razy na dobę. Jednorazowa dawka nie powinna przekraczać 120 mg, a łączna dawka dobowa – 480 mg4.
  • Przedawkowanie może prowadzić do poważnych objawów, takich jak znaczny spadek ciśnienia, zaburzenia widzenia i rytmu serca11.

Papaweryna – przegląd dawkowania w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (roztwór do wstrzykiwań) 40–120 mg domięśniowo lub podskórnie, w razie potrzeby powtórzyć po 3 godzinach, maksymalnie 4 razy na dobę
Dorośli (krople doustne) 2,5 ml jednorazowo w niestrawności; 2,5 ml 30 minut przed posiłkiem, 3–4 razy dziennie w braku łaknienia
Dzieci i młodzież Nie stosować/nie zaleca się
Osoby starsze Dawkowanie jak u dorosłych, zachować ostrożność przy chorobach współistniejących
Pacjenci z zaburzeniami nerek/wątroby Zachować ostrożność, możliwa kumulacja alkoholu benzylowego lub etanolu
Kobiety w ciąży/karmiące piersią Nie zaleca się stosowania, zwłaszcza kropli doustnych

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest zalecane dawkowanie papaweryny u dorosłych?

W postaci roztworu do wstrzykiwań: 40–120 mg domięśniowo lub podskórnie, w razie potrzeby powtarzać co 3 godziny, maksymalnie 4 razy na dobę. Krople doustne: 2,5 ml jednorazowo w niestrawności lub 2,5 ml 3–4 razy dziennie w braku łaknienia.

Czy papawerynę można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania papaweryny u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa.

Jak długo można stosować krople żołądkowe z papaweryną?

Nie dłużej niż 2 tygodnie. Jeśli objawy utrzymują się powyżej tego czasu, należy skonsultować się z lekarzem.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania papaweryny?

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na papawerynę lub inne składniki leku, zaburzenia przewodnictwa w mięśniu sercowym, a także nie zaleca się stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i osób z ciężkimi chorobami wątroby lub nerek.