Ofatumumab – kiedy zachować szczególną ostrożność?

Stosowanie ofatumumabu wymaga zachowania ostrożności przede wszystkim u osób z obniżoną odpornością, pacjentów z aktywnymi infekcjami oraz w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub inne składniki preparatu12. Szczególna uwaga dotyczy również osób, które w przeszłości przebyły zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B lub są w grupie ryzyka ciężkich infekcji34.

Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Aktualnie dostępne dane na temat bezpieczeństwa stosowania ofatumumabu w ciąży są ograniczone. Badania na zwierzętach wykazały, że substancja ta może przenikać przez łożysko i powodować przejściowe obniżenie liczby limfocytów B u płodu56. Nie zaobserwowano działania uszkadzającego płód, jednak ze względu na możliwe ryzyko dla dziecka, stosowanie ofatumumabu w okresie ciąży nie jest zalecane, chyba że korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu78.

W przypadku karmienia piersią nie wiadomo, czy ofatumumab przenika do mleka kobiecego, choć teoretycznie jest to możliwe głównie w pierwszych dniach po porodzie. W tym okresie nie można wykluczyć ryzyka dla noworodka, dlatego zaleca się ostrożność. Po upływie kilku dni od porodu, jeśli jest to uzasadnione klinicznie, lek może być stosowany podczas karmienia piersią910.

Warto podkreślić, że niemowlęta matek leczonych ofatumumabem w ciąży mogą mieć obniżoną liczbę limfocytów B, co wpływa na bezpieczeństwo szczepień – nie powinno się podawać im szczepionek żywych do czasu potwierdzenia powrotu liczby limfocytów B do normy1112.

Ważne: Ofatumumab może powodować reakcje związane ze wstrzyknięciem, zwłaszcza po pierwszej dawce. Najczęściej są to łagodne lub umiarkowane objawy, takie jak gorączka, ból głowy, ból mięśni, dreszcze, uczucie zmęczenia, nudności i wymioty. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważniejsze reakcje, np. anafilaksja czy obrzęk naczynioruchowy. Jeżeli pojawią się nowe, ciężkie objawy po kolejnych wstrzyknięciach, należy natychmiast zgłosić się do lekarza13141516.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Ofatumumab nie wpływa lub ma nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Oznacza to, że w większości przypadków pacjenci mogą prowadzić samochód i wykonywać codzienne czynności wymagające koncentracji1718.

Interakcje z alkoholem

W dostępnych źródłach nie opisano szczególnych interakcji między ofatumumabem a alkoholem. Jednak ze względu na wpływ leku na układ odpornościowy oraz ryzyko infekcji, zaleca się zachowanie ostrożności podczas spożywania alkoholu w trakcie leczenia1920.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

Nie ma konieczności modyfikowania dawki ofatumumabu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Lek nie jest wydalany z moczem, a dane kliniczne nie wykazały wpływu łagodnych zaburzeń nerek na bezpieczeństwo stosowania tej substancji. Brak jednak doświadczenia u osób z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek, dlatego w takich przypadkach wskazana jest ostrożność21222324.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Ofatumumab nie wymaga modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ jego metabolizm nie zależy od pracy wątroby. Nie przeprowadzono jednak badań u osób z ciężką niewydolnością tego narządu, dlatego zaleca się indywidualną ocenę ryzyka25222624.

Stosowanie u osób starszych

Brakuje badań dotyczących stosowania ofatumumabu u pacjentów powyżej 55. roku życia z rzutową postacią stwardnienia rozsianego. Jednak dostępne, ograniczone dane wskazują, że nie ma konieczności zmiany dawkowania u tej grupy wiekowej2123.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Osoby z aktywnymi zakażeniami – leczenie należy odroczyć do czasu ich ustąpienia2728.
  • Pacjenci z silnie obniżoną odpornością – stosowanie ofatumumabu jest przeciwwskazane12.
  • Osoby z aktywnym zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B – lek nie powinien być stosowany, a wszyscy pacjenci powinni mieć wykonane badania przesiewowe przed rozpoczęciem terapii2930.
  • Pacjenci przyjmujący inne leki immunosupresyjne – należy rozważyć ryzyko zwiększonego działania immunosupresyjnego3132.
  • Szczepienia – przed rozpoczęciem leczenia należy zakończyć wszystkie szczepienia, zwłaszcza szczepionkami żywymi; po leczeniu należy odczekać, aż liczba limfocytów B wróci do normy1112.
Ważne: Przed rozpoczęciem terapii ofatumumabem należy przeprowadzić badania przesiewowe w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B. Osoby, które miały kontakt z tym wirusem, powinny być monitorowane przez specjalistę podczas leczenia. U osób, które przyjmują inne leki wpływające na odporność, konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych związanych z obniżeniem odporności29303132.

Ofatumumab – profil bezpieczeństwa w pigułce

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Nie zalecane Możliwe ryzyko dla płodu, stosować tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko
Karmiące piersią Można rozważyć Stosować ostrożnie, szczególnie w pierwszych dniach po porodzie
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki
Pacjenci z zaburzeniami nerek Można stosować Bez konieczności modyfikacji dawki, brak danych dla ciężkich zaburzeń
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Można stosować Bez konieczności modyfikacji dawki, brak danych dla ciężkich zaburzeń
Prowadzenie pojazdów Można prowadzić Brak istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów
Alkohol Zachować ostrożność Brak szczególnych danych o interakcjach, unikać nadużywania alkoholu
Pacjenci z silnie obniżoną odpornością Przeciwwskazane Ryzyko ciężkich zakażeń
Pacjenci z aktywną infekcją Przeciwwskazane Leczenie należy rozpocząć po ustąpieniu infekcji
Pacjenci z zakażeniem WZW B Przeciwwskazane Konieczne badania przesiewowe przed rozpoczęciem leczenia
Dzieci i młodzież Brak danych Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności

Pytania i odpowiedzi

Czy ofatumumab jest bezpieczny dla kobiet w ciąży?

Nie zaleca się stosowania ofatumumabu w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Lek może przechodzić przez łożysko i wpływać na układ odpornościowy dziecka.12

Czy podczas leczenia ofatumumabem można prowadzić samochód?

Ofatumumab nie wpływa znacząco na zdolność prowadzenia pojazdów. Pacjenci mogą prowadzić samochód podczas terapii.34

Czy konieczna jest zmiana dawki ofatumumabu u osób z chorobami nerek lub wątroby?

Nie ma potrzeby zmiany dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.5678

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić podczas stosowania ofatumumabu?

Najczęściej są to reakcje związane ze wstrzyknięciem, np. gorączka, ból głowy, bóle mięśni, nudności oraz reakcje w miejscu podania.910

Czy ofatumumab można stosować u dzieci?

Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania ofatumumabu u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.1112