Jak działa nitrogliceryna?

Nitrogliceryna (łac. Glyceroli trinitras) należy do grupy leków nazywanych azotanami organicznymi. Jej główne działanie polega na rozszerzaniu naczyń krwionośnych, co prowadzi do zmniejszenia obciążenia serca i obniżenia zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen123. W praktyce oznacza to, że serce pracuje wydajniej i jest lepiej zaopatrywane w tlen. Działanie to jest wykorzystywane w leczeniu różnych postaci chorób serca, głównie dławicy piersiowej, zarówno w zapobieganiu napadom bólu, jak i w sytuacjach nagłych4. Mechanizm polega na uwalnianiu tlenku azotu, który rozluźnia mięśnie gładkie ścian naczyń i innych narządów, poprawiając przepływ krwi13.

Wskazania do stosowania u dorosłych

Wskazania do stosowania nitrogliceryny różnią się w zależności od postaci leku oraz drogi podania. Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie wskazań w poszczególnych formach:

Ważne:

  • Wskazania do stosowania nitrogliceryny mogą się różnić w zależności od postaci leku oraz drogi podania.
  • Niektóre postacie, jak aerozol podjęzykowy czy roztwór do infuzji, są przeznaczone do szybkiego działania w sytuacjach nagłych, inne – jak tabletki o przedłużonym uwalnianiu czy maść – do długotrwałego zapobiegania objawom.
  • W przypadku połączenia nitrogliceryny z innymi substancjami czynnymi, zakres wskazań może się poszerzać.
  • Nitrogliceryna nie jest odpowiednia do każdego rodzaju bólu w klatce piersiowej – niektóre postacie nie są przeznaczone do przerywania ostrego napadu bólu, a tylko do zapobiegania.

Wskazania do stosowania u dzieci

Na podstawie dostępnych danych, nitrogliceryna nie jest zalecana do stosowania u dzieci. W przypadku niektórych postaci i połączeń z innymi substancjami czynnymi (np. pentaerytrytylu tetraazotanem) wyraźnie podkreśla się brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania u dzieci, a jej stosowanie jest przeciwwskazane w tej grupie wiekowej9.

  • Brak wskazań pediatrycznych: Nie zaleca się stosowania nitrogliceryny u dzieci, ponieważ nie określono skuteczności ani bezpieczeństwa jej stosowania w tej grupie9.
  • Niektóre postacie dopuszczone wyłącznie u dorosłych: Dotyczy to zwłaszcza tabletek o przedłużonym uwalnianiu, aerozolu podjęzykowego oraz połączeń z innymi substancjami czynnymi69.

Specjalne grupy pacjentów

W niektórych przypadkach należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu nitrogliceryny, zwłaszcza u osób starszych, pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby lub u kobiet w ciąży. Oto najważniejsze informacje na ten temat:

  • Osoby starsze: Azotany, w tym nitrogliceryna, mogą powodować niedociśnienie ortostatyczne, dlatego dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie10.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek: Zalecana jest ostrożność oraz ewentualna modyfikacja dawkowania, szczególnie w przypadku dożylnej postaci leku119.
  • Kobiety w ciąży: W materiałach źródłowych nie znajdują się jednoznaczne wskazania dotyczące stosowania nitrogliceryny w ciąży. Jeśli taka informacja nie jest dostępna w ulotce, należy unikać jej stosowania lub używać tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko.

Tabela: Wskazania do stosowania nitrogliceryny w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Zapobieganie bólom w dławicy piersiowej (maść, tabletki o przedłużonym uwalnianiu) Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Leczenie ostrych napadów dławicy piersiowej (aerozol podjęzykowy) Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Leczenie wspomagające w nagłych przypadkach niewydolności lewej komory serca (aerozol, roztwór do infuzji) Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Świeży zawał mięśnia sercowego (roztwór do infuzji) Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z modyfikacją
Zaostrzenie choroby niedokrwiennej serca (połączenie z pentaerytrytylu tetraazotanem) Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Wskazówki praktyczne dotyczące stosowania nitrogliceryny:

  • Wybór postaci leku powinien być dostosowany do sytuacji klinicznej oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
  • Niektóre postacie, jak maść czy tabletki o przedłużonym uwalnianiu, służą głównie do długotrwałego zapobiegania bólom wieńcowym, podczas gdy inne (aerozol, infuzja) są stosowane w sytuacjach nagłych.
  • U osób starszych oraz pacjentów z chorobami nerek lub wątroby może być konieczne dostosowanie dawkowania i szczególna ostrożność podczas leczenia.
  • W przypadku braku efektu po zastosowaniu aerozolu podjęzykowego, należy szybko zasięgnąć pomocy medycznej.

Nitrogliceryna jako skuteczny lek przeciwdławicowy

Nitrogliceryna, stosowana w różnych postaciach i drogach podania, jest jednym z najważniejszych leków w terapii dławicy piersiowej i innych poważnych schorzeń serca u dorosłych547. Jej skuteczność i szybkie działanie w sytuacjach nagłych, a także możliwość przewlekłego stosowania w celu zapobiegania objawom, sprawiają, że jest szeroko wykorzystywana w praktyce klinicznej. Ważne jest jednak, aby stosować ją zgodnie z zaleceniami lekarza, uwzględniając wskazania i przeciwwskazania dla danej postaci leku oraz indywidualne potrzeby pacjenta. W przypadku dzieci, nitrogliceryna nie powinna być stosowana, ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej9.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się nitroglicerynę?

Nitrogliceryna jest stosowana głównie w leczeniu i zapobieganiu bólom dławicowym w chorobie niedokrwiennej serca, a także w ostrych stanach, takich jak świeży zawał serca czy niewydolność lewej komory serca123.

Czy nitroglicerynę można stosować u dzieci?

Nie, nitrogliceryna nie jest zalecana do stosowania u dzieci, ponieważ brak jest danych dotyczących jej bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej4.

Jakie są główne postacie nitrogliceryny i ich wskazania?

Nitrogliceryna występuje w postaci maści, tabletek o przedłużonym uwalnianiu, aerozolu podjęzykowego i roztworu do infuzji. Każda z nich ma inne wskazania – od zapobiegania napadom bólu wieńcowego po leczenie ostrych napadów dławicy i stany nagłe sercowe123.

Czy osoby starsze mogą stosować nitroglicerynę?

Tak, osoby starsze mogą stosować nitroglicerynę, jednak należy zachować ostrożność, ponieważ lek może powodować niedociśnienie ortostatyczne i wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania5.