REKLAMA

Czym jest nirmatrelwir i kiedy należy zachować ostrożność?

Nirmatrelwir należy do grupy leków przeciwwirusowych, wykorzystywanych w leczeniu COVID-19. Jego działanie polega na blokowaniu enzymu wirusa SARS-CoV-2, co uniemożliwia namnażanie się patogenu w organizmie1. Najczęściej podaje się go razem z rytonawirem, który wzmacnia działanie nirmatrelwiru poprzez spowolnienie jego rozkładu w organizmie1.

Lek ten przeznaczony jest dla dorosłych pacjentów z COVID-19, którzy nie wymagają podawania tlenu, ale są zagrożeni ciężkim przebiegiem choroby2. Należy jednak pamiętać, że w niektórych sytuacjach nirmatrelwir jest przeciwwskazany, czyli nie wolno go stosować. W innych przypadkach jego podanie wymaga szczególnej ostrożności lub indywidualnej oceny przez lekarza, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje inne leki albo ma choroby przewlekłe3.

Przeciwwskazania bezwzględne do stosowania nirmatrelwiru

  • Nadwrażliwość na nirmatrelwir, rytonawir lub którykolwiek składnik pomocniczy – stosowanie leku u osób uczulonych może wywołać ciężką reakcję alergiczną, w tym anafilaksję, która stanowi zagrożenie życia45.
  • Stosowanie niektórych leków metabolizowanych przez enzym CYP3A – u osób przyjmujących leki, których rozkład zależy od tego enzymu, może dojść do niebezpiecznego wzrostu ich stężenia we krwi, prowadząc do ciężkich, a nawet zagrażających życiu działań niepożądanych4. Dotyczy to m.in. niektórych leków na serce, układ nerwowy, nowotwory, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, migrenę, a także niektórych leków przeciwpsychotycznych i immunosupresyjnych (szczegółowa lista poniżej).
  • Stosowanie silnych induktorów enzymu CYP3A – przyjmowanie takich leków (np. niektóre leki przeciwpadaczkowe, antybiotyki z grupy rifampicyny, ziele dziurawca zwyczajnego) może znacznie obniżyć skuteczność nirmatrelwiru, prowadząc do nieskuteczności terapii i rozwoju oporności wirusa4.
  • Ciężkie zaburzenia czynności nerek (wskaźnik filtracji poniżej 30 ml/min, w tym osoby dializowane) – brak jest danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w tej grupie, a podanie leku może prowadzić do nadmiernej kumulacji i toksyczności6.
  • Ciężkie zaburzenia czynności wątroby – brak odpowiednich badań i ryzyko ciężkich działań niepożądanych sprawiają, że lek nie powinien być stosowany w tej grupie7.
  • Dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – tabletki nirmatrelwiru zawierają laktozę, której nie mogą przyjmować osoby z tymi rzadkimi zaburzeniami7.
Ważne: Lista leków przeciwwskazanych do jednoczesnego stosowania z nirmatrelwirem obejmuje wiele popularnych środków z różnych grup terapeutycznych, m.in.:

Stosowanie tych leków z nirmatrelwirem może prowadzić do poważnych interakcji, dlatego zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach4.

Przeciwwskazania względne – kiedy można stosować tylko po dokładnej ocenie ryzyka?

W niektórych przypadkach nirmatrelwir może być zastosowany tylko po bardzo starannej analizie sytuacji klinicznej pacjenta. Dotyczy to sytuacji, gdy ryzyko związane z leczeniem jest podwyższone, ale nie wyklucza ono całkowicie możliwości terapii.

  • Jednoczesne stosowanie z inhibitorami kalcyneuryny i inhibitorami mTOR – konieczne jest ścisłe monitorowanie poziomu tych leków we krwi oraz często konsultacja ze specjalistą, ponieważ niewłaściwe dawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak odrzucenie przeszczepu lub toksyczność leków immunosupresyjnych8.
  • Przyjmowanie wielu leków jednocześnie – u pacjentów przyjmujących wiele różnych leków ryzyko interakcji wzrasta, dlatego decyzję o zastosowaniu nirmatrelwiru powinien podejmować lekarz po dokładnej analizie wszystkich możliwych interakcji3.
  • Pacjenci z istniejącymi chorobami wątroby – osoby z przewlekłymi chorobami wątroby, zapaleniem wątroby lub zaburzeniami enzymów wątrobowych wymagają szczególnej ostrożności, gdyż rytonawir może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby7.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

W niektórych przypadkach nirmatrelwir nie jest bezwzględnie przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga ścisłej kontroli i regularnego monitorowania stanu zdrowia pacjenta.

  • Pacjenci w podeszłym wieku – osoby starsze są bardziej narażone na działania niepożądane, takie jak wzrost ciśnienia tętniczego, dlatego wymagają częstszego monitorowania, zwłaszcza ciśnienia krwi9.
  • Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym – lek może powodować wzrost ciśnienia, zwykle niegroźny, ale u niektórych osób może dojść do powikłań, dlatego należy zachować ostrożność7.
  • Osoby z nierozpoznanym lub nieleczonym zakażeniem HIV-1 – istnieje ryzyko rozwoju oporności wirusa HIV na leki przeciwwirusowe, jeśli nirmatrelwir jest stosowany razem z rytonawirem9.
  • Pacjenci z chorobami wątroby – nawet przy umiarkowanych zaburzeniach funkcji wątroby konieczne jest regularne monitorowanie, ponieważ rytonawir może pogarszać funkcję tego narządu7.
Pamiętaj:

  • Przed rozpoczęciem terapii nirmatrelwirem lekarz powinien dokładnie przeanalizować wszystkie stosowane przez Ciebie leki i choroby przewlekłe.
  • Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawkowania innych leków w trakcie leczenia nirmatrelwirem.
  • W przypadku wystąpienia objawów reakcji alergicznej, takich jak wysypka, trudności w oddychaniu czy obrzęk, należy natychmiast zgłosić się po pomoc medyczną.
  • W trakcie leczenia warto regularnie monitorować ciśnienie tętnicze i zgłaszać wszelkie niepokojące objawy lekarzowi.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na nirmatrelwir, rytonawir lub składniki pomocnicze Przeciwwskazane
Stosowanie leków metabolizowanych przez CYP3A (np. wybrane leki nasercowe, przeciwarytmiczne, psychotropowe, immunosupresyjne, przeciwpadaczkowe) Przeciwwskazane
Stosowanie silnych induktorów CYP3A (np. niektóre leki przeciwpadaczkowe, antybiotyki z grupy rifampicyny, ziele dziurawca) Przeciwwskazane
Ciężkie zaburzenia czynności nerek Przeciwwskazane
Ciężkie zaburzenia czynności wątroby Przeciwwskazane
Dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy Przeciwwskazane
Jednoczesne stosowanie z inhibitorami kalcyneuryny i mTOR Należy zachować ostrożność
Stosowanie wielu leków jednocześnie Należy zachować ostrożność
Choroby wątroby (umiarkowane lub przewlekłe) Należy zachować ostrożność
Podeszły wiek Należy zachować ostrożność
Nadciśnienie tętnicze Należy zachować ostrożność
Nierozpoznane lub nieleczone zakażenie HIV-1 Należy zachować ostrożność

Nirmatrelwir – bezpieczeństwo stosowania w praktyce

Nirmatrelwir, podawany zwykle razem z rytonawirem, jest skutecznym narzędziem w leczeniu COVID-19, ale wymaga bardzo starannego doboru pacjentów i ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Największe ryzyko związane jest z interakcjami z innymi lekami oraz z niewydolnością nerek lub wątroby. Nawet jeśli nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania, leczenie powinno być prowadzone pod kontrolą lekarza, z uwzględnieniem wszystkich chorób współistniejących i stosowanych leków437.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy nie można stosować nirmatrelwiru?

Nirmatrelwir jest przeciwwskazany u osób uczulonych na substancję czynną lub rytonawir, przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek i wątroby, a także podczas stosowania określonych leków mogących powodować poważne interakcje.

Czy nirmatrelwir można stosować razem z innymi lekami?

Niektóre leki są przeciwwskazane do jednoczesnego stosowania z nirmatrelwirem. Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.

Czy osoby z chorobami wątroby mogą przyjmować nirmatrelwir?

Nirmatrelwir nie powinien być stosowany przy ciężkich zaburzeniach wątroby. W chorobach przewlekłych wątroby stosuje się go ostrożnie.

Jakie są skutki stosowania nirmatrelwiru u osób z ciężką niewydolnością nerek?

Stosowanie nirmatrelwiru jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, ponieważ może dojść do niebezpiecznej kumulacji leku.

REKLAMA