REKLAMA

Mometazon, beklometazon i budezonid to silne glikokortykosteroidy wziewne i donosowe stosowane w leczeniu astmy, POChP i alergii.

Podstawowe informacje o porównywanych substancjach czynnych

Mometazon, beklometazon i budezonid to substancje czynne należące do grupy glikokortykosteroidów, czyli leków o silnym działaniu przeciwzapalnym. Wszystkie są stosowane przede wszystkim miejscowo – w postaci wziewnej, donosowej, a także jako leki do stosowania na skórę czy w niektórych chorobach układu pokarmowego123. Ich wspólną cechą jest skuteczne łagodzenie objawów zapalnych oraz zmniejszanie obrzęku błon śluzowych, przez co są szeroko wykorzystywane w leczeniu astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), alergicznego nieżytu nosa, polipów nosa czy atopowego zapalenia skóry435.

Wszystkie te leki są dostępne w różnych postaciach – jako aerozole do nosa, proszki i roztwory do inhalacji, a także kremy, maści czy pianki do stosowania na skórę i błony śluzowe. Ich działanie polega na miejscowym tłumieniu stanu zapalnego, co pozwala ograniczyć objawy chorób bez wywoływania tak licznych skutków ubocznych, jak w przypadku doustnych sterydów12.

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się poszczególne substancje?

Podstawowe wskazania dla wszystkich trzech substancji to:

  • przewlekła astma oskrzelowa – leczenie podtrzymujące u dzieci i dorosłych53
  • POChP – łagodzenie objawów i zapobieganie zaostrzeniom u dorosłych5
  • alergiczny nieżyt nosa i polipy nosa – leczenie objawowe, zwłaszcza przy uporczywym lub sezonowym charakterze dolegliwości46
  • atopowe zapalenie skóry i inne stany zapalne skóry – miejscowo w postaci kremów lub maści (głównie mometazon i budezonid)4

Różnice dotyczą jednak szczegółowych wskazań i dostępnych form:

  • Mometazon jest często wybierany w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, polipów nosa, a także jako wziewny steryd w leczeniu astmy i POChP. Stosuje się go również miejscowo na skórę w atopowym zapaleniu skóry i łuszczycy4.
  • Beklometazon jest szeroko wykorzystywany jako lek wziewny w astmie oraz POChP (często w połączeniu z innymi lekami), a także jako aerozol do nosa w leczeniu kataru alergicznego57.
  • Budezonid jest lekiem o bardzo szerokim zastosowaniu – poza leczeniem astmy i POChP, jest stosowany w terapii alergicznego nieżytu nosa, a także w leczeniu chorób zapalnych jelit (np. choroby Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego) oraz w formie zawiesiny do nebulizacji u małych dzieci z astmą38.

Wszystkie trzy substancje mogą być stosowane u dorosłych i dzieci, ale minimalny wiek rozpoczęcia leczenia i wskazania różnią się w zależności od postaci leku oraz konkretnej choroby91011.

Ważne: Dobór odpowiedniej substancji i formy leku zależy od wieku pacjenta, charakteru i nasilenia objawów oraz chorób współistniejących. Na przykład, niektóre formy będzie można stosować już u niemowląt (np. budezonid w nebulizacji), podczas gdy inne są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych. Zawsze należy przestrzegać zaleceń dotyczących wieku oraz dawkowania podanych w ulotce i przez lekarza91011.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Mometazon, beklometazon i budezonid wykazują silne miejscowe działanie przeciwzapalne, które polega na hamowaniu uwalniania substancji wywołujących stan zapalny w organizmie. Dzięki temu zmniejszają obrzęk, przekrwienie i produkcję śluzu, co ułatwia oddychanie i łagodzi objawy alergii lub astmy1122.

Wszystkie trzy substancje mają podobny mechanizm działania, jednak różnią się:

  • Siłą działania – mometazon jest uznawany za jeden z najsilniejszych glikokortykosteroidów stosowanych miejscowo1.
  • Szybkością i czasem działania – budezonid i mometazon mają szybki początek działania (poprawa objawów nawet w ciągu kilku godzin), ale pełny efekt terapeutyczny pojawia się po kilku dniach do kilku tygodni regularnego stosowania1314.
  • Wchłanianiem i metabolizmem – budezonid i mometazon są szybko metabolizowane w wątrobie, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Beklometazon również ulega szybkiemu rozkładowi, jednak niektóre jego formy mogą się różnić dostępnością biologiczną1516.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Przeciwwskazania dla wszystkich trzech substancji są bardzo zbliżone:

  • nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze leku171819
  • ostre zakażenia bakteryjne, grzybicze lub wirusowe w miejscu podania (np. opryszczka w nosie, gruźlica płuc, nieleczone zakażenia w jamie ustnej)1719
  • niektóre postaci leku nie są przeznaczone dla dzieci (szczególnie wziewne i donosowe formy o wyższych dawkach)1110

Specjalne środki ostrożności obejmują:

  • unikać stosowania na uszkodzoną skórę lub błony śluzowe, w przypadku niektórych chorób zakaźnych
  • unikać długotrwałego stosowania dużych dawek, które może prowadzić do działań ogólnoustrojowych (np. zahamowanie czynności nadnerczy, zaćma, jaskra, opóźnienie wzrostu u dzieci)202112
  • ostrożność u osób z ciężkimi chorobami wątroby (szczególnie budezonid i mometazon)
  • ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów enzymu CYP3A4 (np. ketokonazol, rytonawir), które mogą zwiększać stężenie leku we krwi2216

Warto podkreślić, że mometazon, beklometazon i budezonid są zwykle dobrze tolerowane, a większość działań niepożądanych ogranicza się do miejsca podania (np. podrażnienie, suchość, krwawienia z nosa, kaszel po inhalacji, kandydoza jamy ustnej)202312.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie trzy substancje mają zbliżony profil bezpieczeństwa, jednak istnieją pewne różnice:

  • Dzieci – budezonid jest dostępny w postaci nebulizacji już od 6. miesiąca życia, co jest szczególnie ważne w leczeniu astmy u najmłodszych dzieci10. Beklometazon i mometazon najczęściej stosuje się u dzieci powyżej 6 lat (a niektóre formy – dopiero od 12 lat lub dorosłych)911.
  • Kobiety w ciąży – budezonid jest najlepiej przebadany w tej grupie i uznawany za najbezpieczniejszy wziewny steryd w okresie ciąży, jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza14. Mometazon i beklometazon również mogą być stosowane, jeśli korzyści przewyższają ryzyko2425.
  • Karmienie piersią – budezonid, mometazon i beklometazon przenikają do mleka matki w niewielkich ilościach, ale nie przewiduje się istotnego ryzyka dla dziecka przy stosowaniu dawek terapeutycznych262714.
  • Kierowcy i obsługa maszyn – leki te nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn282914.
  • Pacjenci z zaburzeniami nerek i wątroby – u osób z ciężkimi chorobami wątroby zaleca się ostrożność, gdyż leki te są metabolizowane głównie w wątrobie, co może prowadzić do zwiększenia ich stężenia we krwi3015.
Ważne:
Należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących wieku, dawkowania i sposobu stosowania, zwłaszcza u dzieci, kobiet w ciąży oraz osób z chorobami wątroby i nerek. Każda zmiana leku lub dawki powinna być zawsze konsultowana z lekarzem91110.

Tabela porównawcza – najważniejsze cechy substancji czynnych

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Mometazon Astma, POChP, alergiczny nieżyt nosa, polipy nosa, AZS, łuszczyca Najczęściej od 6. roku życia (niektóre postacie od 2 lat) Można stosować, jeśli korzyść przewyższa ryzyko Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów
Beklometazon Astma, POChP, alergiczny nieżyt nosa Najczęściej od 6. roku życia (wziewnie od 5 lat) Można stosować, jeśli korzyść przewyższa ryzyko Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów
Budezonid Astma, POChP, alergiczny nieżyt nosa, polipy nosa, choroby zapalne jelit, AZS Można stosować już od 6. miesiąca życia (nebulizacja) Najlepiej przebadany w ciąży, zalecany Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów

Mometazon, beklometazon i budezonid – podsumowanie podobieństw i różnic

Mometazon, beklometazon i budezonid są nowoczesnymi glikokortykosteroidami o szerokim zastosowaniu w leczeniu astmy, POChP, alergii i chorób skóry. Łączy je silne działanie przeciwzapalne i bezpieczeństwo przy miejscowym stosowaniu. Różnią się jednak siłą działania, wskazaniami szczegółowymi, dostępnością różnych form i bezpieczeństwem u szczególnych grup pacjentów. Budezonid wyróżnia się możliwością stosowania już u najmłodszych dzieci i najlepszym profilem bezpieczeństwa w ciąży. Mometazon uznawany jest za lek o bardzo silnym działaniu miejscowym i często jest wybierany w leczeniu przewlekłych chorób nosa i skóry. Beklometazon z kolei jest szeroko stosowany jako lek wziewny i donosowy w astmie i alergiach. Wybór odpowiedniej substancji powinien być zawsze dopasowany do wieku, choroby i indywidualnych potrzeb pacjenta1212.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się mometazon od budezonidu i beklometazonu?

Mometazon, budezonid i beklometazon należą do tej samej grupy leków (glikokortykosteroidy), ale różnią się siłą działania, dostępnością form i wskazaniami. Budezonid jest najlepiej przebadany w ciąży i dostępny w nebulizacji dla najmłodszych dzieci123.

Który lek wziewny jest najbezpieczniejszy w ciąży?

Budezonid uznaje się za najbezpieczniejszy w leczeniu astmy u kobiet w ciąży, jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza1.

Czy można stosować te leki u dzieci?

Tak, ale minimalny wiek i postać leku różnią się. Budezonid w nebulizacji można stosować już od 6. miesiąca życia, inne formy zwykle od 6. roku życia12.

Jakie są najczęstsze działania niepożądane tych leków?

Najczęściej występują: podrażnienie błon śluzowych, suchość, kaszel po inhalacji, krwawienia z nosa, chrypka, kandydoza jamy ustnej. Działania ogólne są rzadkie przy prawidłowym stosowaniu123.

REKLAMA