REKLAMA

Dawkowanie metadonu – ogólne zasady

Metadon dostępny jest w różnych postaciach do podania doustnego: syropach o stężeniu 1 mg/ml lub 5 mg/ml, koncentratach do sporządzania roztworu doustnego 10 mg/ml, a także roztworach doustnych1234. Dawkowanie metadonu zawsze ustala lekarz i jest ono ściśle indywidualizowane, zależnie od celu leczenia – czy jest to leczenie uzależnienia od opioidów, czy zwalczanie bólu567.

Leczenie uzależnienia od opioidów

  • Dawka początkowa: Zwykle wynosi 10–30 mg na dobę, przy czym w przypadku wysokiej tolerancji na opioidy może być to 25–40 mg89. Syropy 1 mg/ml i 5 mg/ml stosuje się zazwyczaj w dawkach początkowych 15–20 mg na dobę510.
  • Dawka podtrzymująca: Po ustaleniu dawki i stabilizacji pacjenta, większość osób wymaga dawki 60–120 mg na dobę. U niektórych pacjentów konieczne mogą być wyższe dawki, choć nie powinny one przekraczać 150 mg na dobę, chyba że zalecenia krajowe stanowią inaczej1112.
  • Częstotliwość podawania: Metadon podaje się zazwyczaj raz na dobę813.
  • Zmiana dawki: Zwiększanie dawki powinno następować stopniowo – nie więcej niż o 10 mg na dobę, a tygodniowo nie więcej niż o 20 mg13.
  • Kończenie leczenia: Zmniejszanie dawki należy prowadzić powoli, zwykle o 5–10 mg tygodniowo przez kilka tygodni lub miesięcy1415.

Zastosowanie w leczeniu bólu

  • Dawka początkowa: U dorosłych zwykle 2,5–10 mg, powtarzana w razie potrzeby co 3–8 godzin5.
  • Indywidualizacja dawki: Dawkę należy dostosować do nasilenia bólu oraz reakcji organizmu na leczenie5.
Ważne dla bezpieczeństwa:

  • Metadon należy przyjmować wyłącznie doustnie i pod ścisłym nadzorem lekarza. Nie wolno go stosować w formie iniekcji!
  • Samodzielne odmierzanie dawki przez pacjenta jest niedozwolone – odpowiednią ilość zawsze wydaje lekarz lub osoba przez niego wyznaczona.
  • Przedawkowanie metadonu może prowadzić do ciężkiej depresji oddechowej, śpiączki, a nawet śmierci.
  • Zmiana postaci leku (np. z syropu na roztwór) powinna odbywać się pod kontrolą lekarską, ze względu na możliwe różnice w wchłanianiu substancji.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Nie zaleca się stosowania metadonu u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, z powodu braku wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności16141718.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • U osób powyżej 65 roku życia zaleca się stosowanie zmniejszonych dawek początkowych i szczególną ostrożność, ponieważ są oni bardziej narażeni na działania niepożądane, w tym splątanie141519.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • W przypadku łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek – zaleca się zmniejszenie dawki oraz wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami.
  • Przy GFR (szybkość przesączania kłębuszkowego) 10–50 ml/min: odstępy między dawkami powinny wynosić co najmniej 32 godziny.
  • Przy GFR poniżej 10 ml/min: odstępy powinny wynosić co najmniej 36 godzin141718.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • W przypadku łagodnych lub umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby – zaleca się zmniejszenie dawki oraz ścisłe monitorowanie pacjenta.
  • W ciężkiej niewydolności wątroby – metadon jest przeciwwskazany141718.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Stosowanie metadonu w ciąży jest możliwe tylko, gdy jest to konieczne i pod ścisłym nadzorem, najlepiej w specjalistycznym ośrodku20.
  • Może być konieczne zwiększenie dawki w okresie ciąży z powodu przyspieszonego metabolizmu leku21.
  • W okresie karmienia piersią metadon przenika do mleka, a u niemowląt zgłaszano przypadki depresji oddechowej – należy zachować szczególną ostrożność i obserwować dziecko pod kątem działań niepożądanych2223.
Najważniejsze informacje dotyczące dawkowania metadonu:

  • Każdy pacjent powinien mieć indywidualnie dobraną dawkę – lekarz bierze pod uwagę stan zdrowia, wiek, choroby towarzyszące i inne leki przyjmowane przez pacjenta.
  • W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących dawkowania lub pojawienia się działań niepożądanych należy niezwłocznie poinformować lekarza.
  • Nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem.
  • Podczas leczenia metadonem konieczna jest regularna kontrola lekarska i monitorowanie stanu zdrowia.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Maksymalna zalecana dawka dobowa metadonu wynosi 150 mg i powinna być stosowana wyjątkowo rzadko1112.
  • Przekroczenie tej dawki zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT (zmiany w pracy serca), groźnych zaburzeń rytmu serca i zatrzymania krążenia.
  • Objawy przedawkowania obejmują głęboką senność, zaburzenia oddychania, zwężenie źrenic, zwiotczenie mięśni, zimną i wilgotną skórę, bradykardię i niedociśnienie. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki, zatrzymania oddechu, zapaści krążeniowej i śmierci24252627.

Tabela podsumowująca dawkowanie metadonu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (uzależnienie) Dawka początkowa 10–30 mg na dobę; w wysokiej tolerancji 25–40 mg. Dawka podtrzymująca 60–120 mg na dobę, zwykle raz dziennie.
Dorośli (ból) 2,5–10 mg co 3–8 godzin w zależności od nasilenia bólu.
Osoby starsze (powyżej 65 lat) Zalecane zmniejszenie dawki początkowej, ostrożność i ścisłe monitorowanie.
Dzieci i młodzież <18 lat Nie zaleca się stosowania / przeciwwskazane.
Pacjenci z niewydolnością nerek Zmniejszenie dawki i wydłużenie odstępów (GFR 10–50 ml/min – co najmniej 32 godziny, GFR <10 ml/min – co najmniej 36 godzin).
Pacjenci z niewydolnością wątroby Zmniejszenie dawki przy łagodnej/umiarkowanej niewydolności; przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności.
Kobiety w ciąży Stosować wyłącznie, jeśli konieczne, pod ścisłym nadzorem. Możliwa konieczność zwiększenia dawki w ciąży.
Karmiące piersią Zachować ostrożność, monitorować dziecko pod kątem depresji oddechowej.

Metadon – bezpieczne i skuteczne dawkowanie pod nadzorem

Metadon jest skuteczną substancją w leczeniu uzależnienia od opioidów i w łagodzeniu bólu, ale wymaga bardzo indywidualnego podejścia do dawkowania. Schemat leczenia zależy od wielu czynników, w tym drogi podania, stanu zdrowia, wieku oraz funkcji nerek i wątroby. Bardzo ważne jest, by leczenie odbywało się pod ścisłym nadzorem lekarskim, a każda zmiana dawki była konsultowana z lekarzem. Nieprawidłowe stosowanie metadonu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, dlatego nie należy go stosować samodzielnie ani bez kontroli specjalisty.

Pytania i odpowiedzi

Jak często należy przyjmować metadon?

Najczęściej metadon podaje się raz na dobę, ale schemat ustala lekarz w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta.

Czy dzieci mogą przyjmować metadon?

Nie zaleca się stosowania metadonu u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.

Jakie są zalecenia dotyczące dawkowania metadonu u osób z niewydolnością nerek?

Wymaga się zmniejszenia dawki oraz wydłużenia odstępów między kolejnymi dawkami – nawet do 32–36 godzin, w zależności od stopnia niewydolności nerek.

Czy można samodzielnie zmieniać dawkę metadonu?

Nie, każda zmiana dawki powinna być ustalana przez lekarza, aby uniknąć ryzyka przedawkowania lub objawów odstawienia.

Jakie jest ryzyko przedawkowania metadonu?

Przedawkowanie może prowadzić do groźnych zaburzeń oddychania, śpiączki, a nawet śmierci. W razie podejrzenia przedawkowania należy natychmiast szukać pomocy medycznej.

REKLAMA