Lewozymendan – porównanie substancji czynnych

Lewozymendan, dobutamina i milrynon to leki stosowane w ostrych stanach niewydolności serca, różniące się mechanizmem działania, wskazaniami i bezpieczeństwem.

Porównywane substancje czynne – co je łączy?

Lewozymendan, dobutamina i milrynon to substancje należące do grupy leków o działaniu inotropowym dodatnim, co oznacza, że wzmacniają one siłę skurczu serca. Wszystkie są stosowane dożylnie w leczeniu ostrych, ciężkich stanów niewydolności serca, zwłaszcza gdy inne metody leczenia nie są wystarczające¹²³. Cechą wspólną jest ich szybkie działanie oraz stosowanie głównie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem medycznym.

• Lewozymendan – zwiększa wrażliwość mięśnia sercowego na wapń i rozszerza naczynia krwionośne⁴.
• Dobutamina – działa poprzez pobudzanie receptorów adrenergicznych w sercu, wzmacniając skurcz mięśnia⁵.
• Milrynon – hamuje enzym fosfodiesterazę typu III, co prowadzi do zwiększenia siły skurczu serca i rozszerzenia naczyń⁶.

Kiedy stosuje się lewozymendan, dobutaminę i milrynon?

Wszystkie trzy leki są wykorzystywane w sytuacjach, gdy serce nie jest w stanie skutecznie pompować krwi, a standardowe leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Główne wskazania różnią się jednak szczegółami:

• Lewozymendan – przeznaczony jest do krótkotrwałego leczenia ostrych stanów niewyrównania ciężkiej przewlekłej niewydolności serca u dorosłych, gdy inne leki zawodzą¹.
• Dobutamina – stosuje się ją zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, w ostrych stanach niewydolności krążenia, m.in. po zawale, operacjach serca, w kardiomiopatii czy wstrząsie kardiogennym i septycznym².
• Milrynon – wykorzystywany jest do krótkotrwałego leczenia niewydolności krążenia, także po operacjach kardiochirurgicznych, zarówno u dorosłych, jak i dzieci³.

Różnice dotyczą także możliwości stosowania u dzieci: dobutamina i milrynon mogą być stosowane w tej grupie, natomiast lewozymendan nie jest zalecany u dzieci i młodzieży do 18 lat⁷³².

Mechanizm działania – podobieństwa i różnice

Chociaż wszystkie te leki poprawiają kurczliwość serca, ich mechanizm działania jest odmienny:

• Lewozymendan – działa poprzez zwiększenie wrażliwości białek mięśniowych na wapń oraz otwieranie kanałów potasowych, co skutkuje nie tylko wzmocnieniem skurczu, ale też rozszerzeniem naczyń krwionośnych. Dzięki temu zmniejsza się obciążenie serca, a poprawa parametrów hemodynamicznych utrzymuje się nawet do kilku dni po zakończeniu podania⁴.
• Dobutamina – bezpośrednio pobudza receptory adrenergiczne (głównie beta-1) w sercu, co prowadzi do wzrostu siły skurczu i zwiększenia objętości wyrzutowej serca. Efekt ten pojawia się szybko po rozpoczęciu infuzji i ustępuje krótko po jej zakończeniu⁵.
• Milrynon – hamuje enzym fosfodiesterazę III, co zwiększa ilość wapnia dostępnego w komórkach serca podczas skurczu. Milrynon również rozszerza naczynia krwionośne, zmniejszając opór, na jaki napotyka serce podczas pompowania krwi⁶.

Pod względem farmakokinetyki, lewozymendan charakteryzuje się dłuższym czasem działania, nawet po zakończeniu infuzji, dzięki obecności aktywnych metabolitów⁸. Dobutamina działa bardzo krótko, dlatego wymaga stałego podawania⁹. Milrynon działa dłużej niż dobutamina, ale krócej niż lewozymendan¹⁰.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co warto wiedzieć?

Choć leki te mają podobne zastosowanie, różnią się przeciwwskazaniami i wymagają szczególnej ostrożności w różnych sytuacjach:

• Lewozymendan nie powinien być stosowany u osób z ciężkim niedociśnieniem, ciężką niewydolnością nerek lub wątroby, ani u pacjentów z niektórymi arytmiami¹¹.
• Dobutamina jest przeciwwskazana u osób z nadwrażliwością na lek, guzem chromochłonnym nadnerczy oraz podczas leczenia inhibitorami MAO¹². Może powodować lub nasilać zaburzenia rytmu serca, dlatego wymaga monitorowania¹³.
• Milrynon nie powinien być stosowany u osób z ciężką hipowolemią i nadwrażliwością na lek¹⁴. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek konieczne jest dostosowanie dawki, a u dzieci z zaburzeniami czynności nerek nie zaleca się jego stosowania¹⁵.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wybór leku zależy nie tylko od wskazań, ale także od wieku pacjenta, ciąży, karmienia piersią czy schorzeń współistniejących:

• Dzieci i młodzież: Lewozymendan nie jest zalecany u dzieci, natomiast dobutamina i milrynon mogą być stosowane także u noworodków i starszych dzieci w odpowiednich dawkach⁷²³.
• Kobiety w ciąży: Dla wszystkich trzech leków brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie w ciąży. Zastosowanie jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu¹⁶¹⁷¹⁸.
• Karmienie piersią: Lewozymendan nie powinien być stosowany u kobiet karmiących, ponieważ jego aktywne metabolity przenikają do mleka¹⁶. W przypadku dobutaminy i milrynonu zaleca się ostrożność lub przerwanie karmienia podczas leczenia¹⁷¹⁸.
• Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby: Lewozymendan nie powinien być stosowany przy ciężkiej niewydolności tych narządów, a w przypadku łagodniejszych zaburzeń wymaga ostrożności⁷. Milrynon wymaga dostosowania dawki u osób z niewydolnością nerek, a u dzieci z takimi zaburzeniami nie jest zalecany¹⁵. Dobutamina nie wymaga szczególnej ostrożności, ale należy monitorować stan pacjenta¹⁹.
• Kierowcy i obsługa maszyn: Dla wszystkich trzech leków nie przewiduje się wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów ze względu na wskazania do stosowania i podawanie w warunkach szpitalnych²⁰²¹²².

Lewozymendan, dobutamina i milrynon – kluczowe różnice i podobieństwa