Latanoprost – ogólna charakterystyka działań niepożądanych

Latanoprost jest substancją czynną stosowaną głównie w kroplach do oczu. Działania niepożądane związane z jego stosowaniem pojawiają się u części pacjentów, jednak większość z nich jest łagodna i przemijająca12345. Najczęściej dotyczą one narządu wzroku, takie jak zmiana zabarwienia tęczówki czy podrażnienie oka, ale mogą również obejmować inne układy, zwłaszcza jeśli lek jest stosowany w połączeniu z innymi substancjami, np. tymololem678. Występowanie działań niepożądanych zależy od wielu czynników, takich jak droga podania, postać leku, dawka, długość leczenia oraz indywidualna wrażliwość pacjenta1. Dzieci i młodzież wykazują podobny profil bezpieczeństwa jak dorośli, choć niektóre objawy, takie jak zapalenie błony śluzowej nosa i gardła czy gorączka, mogą pojawiać się u nich częściej910.

Warto pamiętać, że każda decyzja o rozpoczęciu leczenia powinna uwzględniać potencjalne korzyści oraz ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Nie wszystkie osoby stosujące latanoprost doświadczą niepożądanych objawów, ale należy być świadomym możliwości ich wystąpienia i zgłaszać wszelkie niepokojące symptomy odpowiednim instytucjom1112.

Ważne: Latanoprost może wywoływać trwałe zmiany zabarwienia tęczówki, zwłaszcza u osób o mieszanym kolorze oczu. Zmiana ta następuje stopniowo i nie prowadzi do innych dolegliwości, jednak może być widoczna po dłuższym stosowaniu kropli. Dodatkowo, w przypadku stosowania preparatów złożonych z tymololem, mogą pojawić się także działania niepożądane charakterystyczne dla beta-adrenolityków, takie jak spowolnienie rytmu serca czy zaburzenia oddychania. Wszelkie nietypowe objawy należy zgłaszać lekarzowi prowadzącemu lub farmaceucie131415.

Podział działań niepożądanych według częstości występowania

Poniżej znajdziesz zestawienie działań niepożądanych według ich częstości, z uwzględnieniem różnic pomiędzy samym latanoprostem a preparatami złożonymi z tymololem26.

Bardzo często (≥1/10)

  • Zwiększenie pigmentacji tęczówki – zmiana koloru tęczówki może być trwała i występuje nawet u 33% pacjentów stosujących lek przez dłuższy czas123.
  • Łagodne lub umiarkowane przekrwienie spojówek – zaczerwienienie oczu, najczęściej przemijające23.
  • Podrażnienie oka – objawia się pieczeniem, uczuciem piasku pod powiekami, świądem, kłuciem lub uczuciem obecności ciała obcego w oku34.
  • Zmiany w wyglądzie rzęs i drobnych włosków na powiekach – rzęsy mogą być dłuższe, grubsze, ciemniejsze i bardziej liczne23.

Często (≥1/100 do <1/10)

  • Punkcikowate zapalenie rogówki (najczęściej bezobjawowe)
  • Zapalenie brzegów powiek
  • Ból oka
  • Światłowstręt
  • Zapalenie spojówek

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

  • Obrzęk powiek
  • Suchość oka
  • Zapalenie rogówki
  • Niewyraźne widzenie
  • Obrzęk plamki, w tym torbielowaty obrzęk plamki
  • Zapalenie błony naczyniowej oka
  • Bóle głowy
  • Zawroty głowy
  • Astma
  • Duszność
  • Nudności, wymioty
  • Wysypka
  • Bóle mięśni, bóle stawów
  • Ból w klatce piersiowej

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

  • Opryszczkowe zapalenie rogówki
  • Zapalenie tęczówki
  • Obrzęk rogówki
  • Erozja rogówki
  • Obrzęk okołooczodołowy
  • Zmiany kierunku wyrastania rzęs
  • Dwurzędność rzęs
  • Torbiel tęczówki
  • Miejscowe reakcje skórne na powiekach
  • Ciemnienie skóry powiek
  • Pęcherzyca rzekoma spojówki oka
  • Zaostrzenie astmy
  • Świąd

Bardzo rzadko (<1/10 000)

  • Zwapnienie rogówki (szczególnie u osób z uszkodzeniem rogówki i stosujących krople zawierające fosforany)
  • Zmiany w okolicy okołooczodołowej i powiek prowadzące do pogłębienia bruzdy powiekowej
  • Niestabilna dławica piersiowa

Częstość nieznana

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa stosowania latanoprostu u dzieci i młodzieży jest podobny jak u dorosłych. U młodszych pacjentów nie obserwowano nowych działań niepożądanych, jednak niektóre objawy, takie jak zapalenie błony śluzowej nosa i gardła oraz gorączka, pojawiały się częściej niż u dorosłych91016.

Działania niepożądane preparatów złożonych (latanoprost + tymolol)

W przypadku stosowania kropli zawierających latanoprost w połączeniu z tymololem (np. Xalacom, Latacom, Xaloptic Combi, Latanoprost + Timolol Genoptim), do typowych działań niepożądanych latanoprostu dołączają objawy charakterystyczne dla beta-adrenolityków. Należą do nich m.in.:

Ważne: W przypadku preparatów złożonych (latanoprost z tymololem), działania niepożądane mogą obejmować zarówno objawy typowe dla kropli do oczu, jak i te dotyczące całego organizmu. U osób z astmą, chorobami serca czy innymi przewlekłymi schorzeniami ryzyko wystąpienia poważniejszych działań niepożądanych może być większe. Objawy takie jak duszność, nietypowe bóle w klatce piersiowej czy nagłe osłabienie powinny skłonić do natychmiastowego kontaktu z lekarzem171819.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde działanie niepożądane po zastosowaniu latanoprostu lub preparatów złożonych należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Dzięki temu możliwe jest ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa leków i lepsza ochrona pacjentów11122021.

Podsumowanie: Latanoprost – bezpieczeństwo stosowania i działania niepożądane

Latanoprost jest skuteczną substancją czynną stosowaną w leczeniu chorób oczu, a większość jego działań niepożądanych dotyczy narządu wzroku i ma charakter łagodny oraz przemijający. Najczęściej spotyka się zmianę koloru tęczówki, podrażnienia oczu czy przejściowe zaczerwienienie. W przypadku preparatów złożonych z tymololem mogą pojawić się dodatkowe objawy ogólnoustrojowe, takie jak spowolnienie rytmu serca, reakcje alergiczne czy zaburzenia oddychania. U dzieci i młodzieży profil bezpieczeństwa jest zbliżony do dorosłych, choć pewne objawy mogą pojawiać się częściej. Ważne jest zgłaszanie wszystkich niepożądanych objawów odpowiednim instytucjom, aby zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa stosowania leków zawierających latanoprost1237.

Tabela działań niepożądanych latanoprostu (w tym preparatów złożonych)

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Oczy Zwiększenie pigmentacji tęczówki, łagodne/umiarkowane przekrwienie spojówek, podrażnienie oka, zmiany rzęs Punkcikowate zapalenie rogówki, zapalenie brzegów powiek, ból oka, światłowstręt, zapalenie spojówek Obrzęk powiek, suchość oka, zapalenie rogówki, niewyraźne widzenie, obrzęk plamki, zapalenie błony naczyniowej oka Zapalenie tęczówki, obrzęk rogówki, erozja rogówki, obrzęk okołooczodołowy, zmiany kierunku wyrastania rzęs, torbiel tęczówki, miejscowe reakcje skórne powiek, ciemnienie skóry powiek, pęcherzyca rzekoma spojówki oka Zwapnienie rogówki, zmiany powiek prowadzące do pogłębienia bruzdy powiekowej Pseudopemfigoid spojówki oka, bliznowaciejące zapalenie spojówek
Układ nerwowy Bóle głowy, zawroty głowy
Serce Dławica piersiowa, kołatanie serca Niestabilna dławica piersiowa
Układ oddechowy Astma, duszność Zaostrzenie astmy
Skóra i tkanka podskórna Wysypka Świąd
Układ mięśniowo-szkieletowy Bóle mięśni, bóle stawów
Żołądek i jelita Nudności, wymioty

2345132223

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane latanoprostu?

Najczęściej występujące działania niepożądane to zmiana zabarwienia tęczówki, podrażnienie oka, przekrwienie spojówek oraz zmiany w wyglądzie rzęs i włosków na powiekach13.

Czy zmiana koloru tęczówki po latanoproście jest trwała?

Zmiana zabarwienia tęczówki może być trwała i zwykle postępuje stopniowo podczas długotrwałego stosowania latanoprostu2.

Czy działania niepożądane latanoprostu różnią się u dzieci?

Profil działań niepożądanych u dzieci jest podobny jak u dorosłych, jednak u dzieci częściej może wystąpić zapalenie błony śluzowej nosa i gardła oraz gorączka3.

Co zrobić w przypadku wystąpienia działań niepożądanych po latanoproście?

Każde działanie niepożądane należy zgłosić lekarzowi, farmaceucie lub bezpośrednio do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych10.