Jak działa kwas fusydowy?

Kwas fusydowy należy do grupy antybiotyków zwanych fusydanami. Jest to substancja o silnym działaniu przeciwbakteryjnym, zwłaszcza wobec bakterii Staphylococcus aureus, które często wywołują zakażenia skóry12. Działa poprzez hamowanie syntezy białek w komórkach bakteryjnych, co prowadzi do ich obumarcia3. Stosowany jest miejscowo, co pozwala osiągnąć wysokie stężenie leku bez ogólnoustrojowego obciążenia organizmu2. W przypadku preparatów łączonych z kortykosteroidami, kwas fusydowy zapewnia działanie przeciwbakteryjne, a steroid łagodzi stan zapalny i świąd43.

Wskazania do stosowania u dorosłych

Kwas fusydowy w postaci kremu jest polecany przede wszystkim do leczenia zakażeń skóry wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten antybiotyk, zwłaszcza przez gronkowce5. Zakres zastosowań zależy od konkretnej postaci leku oraz obecności dodatkowych składników.

  • Leczenie miejscowych zakażeń skóry – dotyczy infekcji wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na kwas fusydowy, zwłaszcza Staphylococcus aureus56.
  • Leczenie pierwotnych zakażeń skóry – takich jak liszajec zakaźny, powierzchowne zapalenie mieszków włosowych, figówka brody, zanokcica czy łupież rumieniowaty6.
  • Leczenie stanów zapalnych skóry z zakażeniem – w preparatach łączonych z kortykosteroidami (np. betametazonem lub hydrokortyzonem) stosowany jest w przypadkach, gdy oprócz zakażenia występuje także stan zapalny, świąd lub wyprysk, np. atopowe zapalenie skóry z nadkażeniem, wyprysk kontaktowy, łojotokowe zapalenie skóry, wyprysk pieniążkowaty czy wyprysk zastoinowy789.
  • Początkowe leczenie wyprysku lub zapalenia skóry powikłanych zakażeniem – szczególnie gdy infekcja bakteryjna współistnieje z innym stanem zapalnym skóry10.
Ważne:

  • Kwas fusydowy w połączeniu z kortykosteroidami stosuje się, gdy infekcja skóry współistnieje z silnym stanem zapalnym, świądem lub wypryskiem.
  • Nie należy stosować preparatów łączonych przez długi czas, szczególnie u dzieci, ze względu na ryzyko działań niepożądanych związanych z kortykosteroidami, takich jak ścieńczenie skóry czy zaburzenia hormonalne.
  • Leczenie tymi preparatami powinno być ograniczone do kilku dni lub maksymalnie dwóch tygodni, zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Stosowanie kwasu fusydynowego na twarz oraz w okolicach oczu wymaga szczególnej ostrożności.

Wskazania do stosowania u dzieci

Kwas fusydowy jest stosowany u dzieci w leczeniu łagodnych, powierzchownych zakażeń skóry wywołanych przez bakterie wrażliwe na tę substancję. Jednak niektóre preparaty są przeznaczone tylko dla dzieci powyżej określonego wieku lub wymagają szczególnej ostrożności przy dłuższym stosowaniu9.

  • Leczenie zakażeń skóry, takich jak liszajec zakaźny, powierzchowne zapalenie mieszków włosowych, figówka brody, zanokcica i łupież rumieniowaty – kremy z samym kwasem fusydynowym mogą być stosowane także u dzieci, ale konieczna jest modyfikacja dawkowania i ograniczenie czasu terapii6.
  • Wyprysk dziecięcy z nadkażeniem bakteryjnym – preparaty z kwasem fusydynowym i betametazonem są wskazane u dzieci powyżej 1 roku życia w leczeniu wyprysku dziecięcego z wtórną infekcją9.
  • Początkowe leczenie zapalenia skóry powikłanego zakażeniem – w preparatach łączonych (np. z betametazonem), u dzieci można stosować je przez ograniczony czas, zgodnie z zaleceniami lekarza10.
  • Niektóre preparaty przeznaczone tylko dla dorosłych – nie wszystkie połączenia z kortykosteroidami są zalecane dla dzieci, zwłaszcza u najmłodszych, ze względu na ryzyko działań niepożądanych11.

Preparaty złożone z innymi substancjami czynnymi

Kwas fusydowy jest dostępny również w połączeniu z kortykosteroidami, takimi jak betametazon lub hydrokortyzon. Takie preparaty są stosowane w leczeniu stanów zapalnych skóry z towarzyszącym zakażeniem bakteryjnym. Przykładowe wskazania to:

  • Atopowe zapalenie skóry z nadkażeniem7
  • Wyprysk alergiczny lub toksyczny powikłany zakażeniem7
  • Wyprysk dziecięcy, pieniążkowaty, zastoinowy z wtórną infekcją (u dzieci powyżej 1 roku życia)9
  • Początkowe leczenie wyprysku lub zapalenia skóry powikłanych zakażeniem10

Inne specjalne grupy pacjentów

W niektórych przypadkach konieczne jest zachowanie ostrożności podczas stosowania kwasu fusydynowego u dzieci, zwłaszcza w preparatach z kortykosteroidami. Długotrwałe stosowanie tych preparatów może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak ścieńczenie skóry czy zaburzenia hormonalne1213. W ChPL nie podano odrębnych wskazań dla osób starszych, pacjentów z niewydolnością nerek czy kobiet w ciąży.

Wskazówki dla pacjentów:

  • Kwas fusydowy jest skuteczny wobec wielu bakterii wywołujących zakażenia skóry, jednak nie działa na grzyby ani na większość bakterii Gram-ujemnych.
  • Stosowanie miejscowe pozwala na szybkie złagodzenie objawów i ograniczenie rozwoju zakażenia.
  • Nie zaleca się długotrwałego stosowania preparatów z kortykosteroidami, szczególnie u dzieci.
  • W razie braku poprawy po kilku dniach stosowania należy skonsultować się z lekarzem.
  • Preparaty należy stosować wyłącznie na nieuszkodzoną skórę i unikać kontaktu z oczami oraz błonami śluzowymi.

Możliwości stosowania kwasu fusydynowego – tabela wskazań

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Zakażenia skóry wywołane przez bakterie wrażliwe na kwas fusydynowy Tak Tak Tak (z ograniczeniami wiekowymi w preparatach złożonych) Brak danych Brak danych
Liszajec zakaźny, powierzchowne zapalenie mieszków włosowych, figówka brody, zanokcica, łupież rumieniowaty Tak Tak Tak Brak danych Brak danych
Stany zapalne skóry z zakażeniem (preparaty z kortykosteroidami) Tak Tak Tak, z modyfikacją (zwykle od 1. roku życia) Brak danych Brak danych
Wyprysk dziecięcy z nadkażeniem (preparaty z betametazonem) Tak Tak Tak, od 1. roku życia Brak danych Brak danych
Początkowe leczenie wyprysku lub zapalenia skóry powikłanych zakażeniem Tak Tak Tak Brak danych Brak danych

Kwas fusydowy – skuteczny wybór w leczeniu zakażeń skóry

Kwas fusydowy jest nowoczesnym antybiotykiem do stosowania miejscowego, który skutecznie zwalcza wiele zakażeń skóry u dorosłych i dzieci. Dzięki możliwości stosowania zarówno w czystej postaci, jak i w połączeniu z kortykosteroidami, pozwala na szybkie złagodzenie objawów oraz ograniczenie rozwoju infekcji. Jego skuteczność opiera się na działaniu przeciwko bakteriom odpowiedzialnym za najczęstsze infekcje skórne. Odpowiedni dobór preparatu i czasu terapii pozwala na bezpieczne i skuteczne leczenie różnych problemów skórnych, także u dzieci powyżej 1 roku życia w przypadku niektórych wskazań9.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie choroby skóry stosuje się kwas fusydynowy?

Kwas fusydynowy stosuje się w leczeniu zakażeń skóry wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten antybiotyk, takich jak liszajec zakaźny, powierzchowne zapalenie mieszków włosowych, figówka brody, zanokcica i łupież rumieniowaty1.

Czy kwas fusydynowy można stosować u dzieci?

Tak, kremy z kwasem fusydynowym można stosować u dzieci, ale preparaty łączone z kortykosteroidami najczęściej są zalecane od 1 roku życia i tylko przez krótki czas2.

Czy kwas fusydynowy jest skuteczny przeciwko wszystkim bakteriom?

Nie, działa głównie na bakterie Gram-dodatnie, szczególnie Staphylococcus aureus, ale nie jest skuteczny wobec większości bakterii Gram-ujemnych i grzybów3.

Jak długo można stosować kremy z kwasem fusydynowym?

Zaleca się stosowanie kremów z kwasem fusydynowym przez możliwie najkrótszy czas, zwykle nie dłużej niż 1-2 tygodnie, aby ograniczyć ryzyko rozwoju oporności4.