Bezpieczeństwo stosowania kwasu borowego – najważniejsze informacje
Kwas borowy, stosowany miejscowo na skórę, uznawany jest za bezpieczny dla dorosłych, jeśli używany jest zgodnie z zaleceniami i wyłącznie na nieuszkodzoną skórę. Wymaga jednak zachowania szczególnej ostrożności u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz osób z uszkodzoną lub zmienioną chorobowo skórą1234.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
Stosowanie kwasu borowego w ciąży oraz w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane lub niewskazane w większości preparatów. Wynika to z braku danych potwierdzających bezpieczeństwo oraz z ryzyka szkodliwego działania na płód lub niemowlę. W niektórych przypadkach, np. w przypadku maści bornej, produkt może być używany jedynie wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka5. W przypadku maści Gemiderma stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią powinno odbywać się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza, przy czym należy unikać kontaktu leku ze skórą piersi i niemowlęcia6. Dla innych preparatów, takich jak płyny czy pudry, stosowanie jest wyraźnie przeciwwskazane w tych grupach17.
Kwas borowy może przenikać przez uszkodzoną skórę i teoretycznie dostać się do organizmu matki, co może być niebezpieczne dla dziecka8.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Stosowanie kwasu borowego miejscowo na skórę nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn. Nie stwierdzono działań niepożądanych w tym zakresie w żadnym z opisanych preparatów910111213.
- Kwas borowy można stosować wyłącznie na nieuszkodzoną skórę i przez krótki czas.
- Nie wolno aplikować go na otwarte rany, błony śluzowe, duże powierzchnie skóry ani u dzieci (w zależności od preparatu, przeciwwskazania dotyczą dzieci poniżej 3, 11 lub 12 lat).
- Długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym <a href="/tag/uszkodzenie-nerki/” title=”uszkodzenie nerki” class=”to-tag” data-termid=”35488″>uszkodzenia nerek, wątroby, zaburzeń żołądkowo-jelitowych, drgawek czy nawet zgonu.
- W razie pojawienia się zaczerwienienia, podrażnienia lub innych objawów niepożądanych, należy przerwać stosowanie.
Interakcje z alkoholem
W dostępnych dokumentach nie opisano bezpośrednich interakcji kwasu borowego z alkoholem14151617. Niemniej jednak, przy stosowaniu preparatów na skórę, szczególnie uszkodzoną, należy zachować ostrożność, ponieważ ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych może się zwiększyć.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
Kwas borowy wydalany jest głównie przez nerki. U osób z niewydolnością nerek istnieje ryzyko kumulacji substancji i wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza w przypadku stosowania na dużą powierzchnię skóry lub na uszkodzoną skórę818. Preparaty zawierające kwas borowy należy stosować u tych pacjentów z dużą ostrożnością lub unikać ich stosowania.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Brak jest jednoznacznych danych dotyczących stosowania kwasu borowego u pacjentów z niewydolnością wątroby. Jednak przy ogólnoustrojowym narażeniu (np. po wchłonięciu przez uszkodzoną skórę) może dojść do uszkodzenia wątroby19. Z tego względu osoby z zaburzeniami czynności wątroby powinny unikać stosowania preparatów z kwasem borowym na dużą powierzchnię skóry lub na rany.
Stosowanie substancji czynnej u seniorów
W dokumentacji nie wykazano konieczności szczególnej modyfikacji dawkowania kwasu borowego u osób starszych, ale należy stosować go ostrożnie, zwłaszcza ze względu na większe ryzyko uszkodzenia skóry oraz potencjalne choroby współistniejące (np. niewydolność nerek)2021.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
Szczególna ostrożność zalecana jest u pacjentów z:
- Uszkodzoną, podrażnioną lub zmienioną zapalnie skórą – zwiększone ryzyko wchłaniania i działań ogólnoustrojowych222324.
- Uczuleniem na kwas borowy lub inne składniki preparatu – mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym zaczerwienienie, świąd, wysypka25.
- Dzieci – większość preparatów nie powinna być stosowana u dzieci poniżej określonego wieku (3, 11 lub 12 lat w zależności od produktu)2634.
- W przypadku aplikacji na uszkodzoną skórę lub długotrwałego stosowania może dojść do objawów zatrucia, takich jak nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, wysypka, zaburzenia miesiączkowania, drgawki, zaburzenia pracy nerek i wątroby, a nawet zgon.
- Nie należy przekraczać zalecanej częstotliwości i czasu stosowania.
- W razie wystąpienia objawów niepożądanych, należy natychmiast przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem.
Kwas borowy – zasady bezpiecznego stosowania w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Dorośli | Można stosować | Wyłącznie na nieuszkodzoną skórę, przez krótki czas |
| Kobiety w ciąży | Nie zaleca się / przeciwwskazane | Ryzyko toksycznego działania na płód |
| Karmiące piersią | Nie zaleca się / przeciwwskazane | Możliwość przenikania przez skórę, ryzyko dla dziecka |
| Dzieci | Nie zaleca się / przeciwwskazane | Nie stosować u dzieci poniżej 3, 11 lub 12 lat (w zależności od produktu) |
| Seniorzy | Można stosować | Stosować ostrożnie, unikać stosowania na uszkodzoną skórę |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zachować ostrożność | Ryzyko kumulacji i działań niepożądanych |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Zachować ostrożność | Możliwe uszkodzenie wątroby przy ogólnoustrojowym narażeniu |
| Prowadzenie pojazdów | Można stosować | Brak wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów |
| Alkohol | Brak danych | Brak opisanych interakcji |
| Uszkodzona skóra, rany, błony śluzowe | Nie stosować | Zwiększone ryzyko wchłaniania i zatrucia |


















