Bezpieczeństwo kabotegrawiru – dla kogo szczególna ostrożność?

Kabotegrawir, stosowany zarówno w leczeniu zakażenia HIV-1, jak i w profilaktyce przedekspozycyjnej (PrEP), jest na ogół dobrze tolerowany, jednak jego stosowanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności u osób z zaburzeniami czynności wątroby, nerek oraz u pacjentów z wysokim wskaźnikiem masy ciała (BMI), a także u osób, które mogły mieć kontakt z wirusem HIV w niedalekiej przeszłości12.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

  • Stosowanie kabotegrawiru w czasie ciąży nie jest zalecane, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu34.
  • Dane dotyczące stosowania kabotegrawiru u kobiet w ciąży są ograniczone, a wpływ na ciążę u ludzi pozostaje nieznany3.
  • Badania na zwierzętach wykazały, że substancja może przenikać przez łożysko, ale nie wykazano działania uszkadzającego płód w dawkach terapeutycznych3.
  • Kabotegrawir może być obecny w mleku matki nawet do 12 miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu lub dłużej. Zaleca się, aby kobiety zakażone HIV nie karmiły piersią, aby uniknąć przeniesienia wirusa na dziecko35.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

  • Podczas stosowania kabotegrawiru zgłaszano zawroty głowy, senność i zmęczenie, które mogą mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn67.
  • Zaleca się indywidualną ocenę stanu pacjenta przed podjęciem takich czynności6.
Ważne: Kabotegrawir, zwłaszcza w postaci długo działających wstrzyknięć, pozostaje w organizmie nawet do 12 miesięcy po ostatniej dawce. Oznacza to, że jego działanie oraz ryzyko działań niepożądanych mogą utrzymywać się przez dłuższy czas. Przed planowaną ciążą, karmieniem piersią lub zmianą terapii warto omówić tę kwestię z lekarzem. Szczególna ostrożność zalecana jest także u osób, które planują zaprzestać stosowania kabotegrawiru, ponieważ w tym okresie istnieje ryzyko rozwoju oporności wirusa HIV w przypadku zakażenia89.

Interakcje z alkoholem

  • Brak jest jednoznacznych danych dotyczących interakcji kabotegrawiru z alkoholem, jednak zarówno w leczeniu HIV, jak i w profilaktyce PrEP, należy zachować ostrożność przy spożywaniu alkoholu, zwłaszcza u osób z chorobami wątroby10.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

  • Nie ma konieczności dostosowania dawki kabotegrawiru u osób z łagodnymi, umiarkowanymi ani ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, które nie są dializowane12.
  • U osób otrzymujących leczenie nerkozastępcze (dializowanych) brak jest danych, dlatego zaleca się ostrożność1.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

  • Nie jest konieczne dostosowanie dawki u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa A lub B w skali Childa-Pugha)12.
  • U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C) kabotegrawir należy stosować z dużą ostrożnością, ponieważ nie badano jego bezpieczeństwa w tej grupie112.
  • Osoby z rozpoznaną chorobą wątroby lub współistniejącym zakażeniem HBV/HCV powinny być szczególnie monitorowane pod kątem toksycznego wpływu na wątrobę10.

Stosowanie kabotegrawiru u seniorów

  • Nie ma konieczności dostosowania dawki kabotegrawiru u osób w podeszłym wieku12.
  • Dane dotyczące osób powyżej 65. roku życia są jednak ograniczone1.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Dzieci i młodzież poniżej 18 lat (lub 12 lat i masy ciała poniżej 35 kg w PrEP) – brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności1112.
  • Osoby z nadwrażliwością na kabotegrawir lub inne składniki preparatu nie powinny go stosować13.
  • Kabotegrawir jest przeciwwskazany w przypadku jednoczesnego stosowania niektórych leków, takich jak ryfampicyna, ryfapentyna, karbamazepina, okskarbazepina, fenytoina czy fenobarbital13.
  • W przypadku podejrzenia reakcji nadwrażliwości (np. wysypka, gorączka, złe samopoczucie, obrzęk, ból mięśni lub stawów, objawy ze strony wątroby) lek należy natychmiast odstawić14.
  • Osoby z wysokim BMI (≥30 kg/m²), z podtypem wirusa HIV-1 A6/A1 lub z mutacjami oporności na rylpiwirynę mają zwiększone ryzyko niepowodzenia terapii, szczególnie w schemacie wstrzyknięć raz na dwa miesiące15.
  • U młodzieży przyjmującej kabotegrawir zgłaszano przypadki myśli samobójczych i prób samobójczych, szczególnie u osób z chorobami psychicznymi w wywiadzie16.
Ważne dla pacjentów z chorobami współistniejącymi:

  • Przed rozpoczęciem terapii kabotegrawirem należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym o lekach dostępnych bez recepty oraz suplementach.
  • Kabotegrawir może wchodzić w interakcje z innymi lekami, zwłaszcza z lekami przeciwpadaczkowymi i przeciwgruźliczymi – ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane.
  • Lek może powodować reakcje alergiczne, które mogą wymagać natychmiastowego przerwania terapii.
  • Pacjenci z przewlekłymi chorobami wątroby lub nerek powinni być szczególnie monitorowani podczas leczenia.

Podsumowanie bezpieczeństwa stosowania kabotegrawiru

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Dane powyżej 65 r.ż. są ograniczone
Pacjenci z zaburzeniami nerek Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki; ostrożność przy dializie
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Można stosować (łagodne/umiarkowane) W ciężkich zaburzeniach – stosować z ostrożnością
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może powodować zawroty głowy, senność
Kobiety w ciąży Zalecana ostrożność Stosować tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko
Kobiety karmiące piersią Nie zalecane przy zakażeniu HIV Kabotegrawir przenika do mleka matki
Dzieci i młodzież <18 lat (lub <12 lat i <35 kg w PrEP) Nie zalecane Brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności
Jednoczesne stosowanie z alkoholem Zachować ostrożność Brak jednoznacznych danych, szczególna ostrożność przy chorobach wątroby
Jednoczesne stosowanie z lekami przeciwpadaczkowymi, ryfampicyną, ryfapentyną Przeciwwskazane Ryzyko znacznego zmniejszenia skuteczności
Pacjenci z wysokim BMI, podtypem HIV-1 A6/A1, mutacjami oporności na rylpiwirynę Zachować szczególną ostrożność Większe ryzyko niepowodzenia terapii

Pytania i odpowiedzi

Czy kabotegrawir można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania kabotegrawiru w ciąży, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko dla płodu1.

Czy kabotegrawir przenika do mleka matki?

Tak, kabotegrawir może być obecny w mleku matki do 12 miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu. Kobietom zakażonym HIV nie zaleca się karmienia piersią2.

Czy podczas przyjmowania kabotegrawiru można prowadzić samochód?

Kabotegrawir może powodować senność i zawroty głowy, dlatego należy zachować ostrożność przy prowadzeniu pojazdów3.

Czy kabotegrawir jest bezpieczny dla osób z chorobami nerek?

Tak, nie jest konieczna modyfikacja dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek, z wyjątkiem osób dializowanych, u których należy zachować ostrożność4.

Jakie leki są przeciwwskazane podczas stosowania kabotegrawiru?

Nie należy łączyć kabotegrawiru z ryfampicyną, ryfapentyną, karbamazepiną, okskarbazepiną, fenytoiną lub fenobarbitalem5.