Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci jest tak ważne?

Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich organizmy różnią się pod względem przyswajania, rozkładu i wydalania leków. W przypadku dzieci procesy metaboliczne, a także wrażliwość na substancje czynne, mogą być inne niż u dorosłych, co wpływa na bezpieczeństwo stosowania leków, takich jak izokonazol1. To dlatego przy podawaniu dzieciom jakiegokolwiek preparatu ważne jest przestrzeganie wskazówek dotyczących wieku, dawki i drogi podania.

Izokonazol – zakres stosowania u dzieci

Izokonazol jest substancją o działaniu przeciwgrzybiczym, wykorzystywaną głównie w leczeniu powierzchownych zakażeń skóry i błon śluzowych. Występuje w różnych postaciach leków, m.in. jako krem do stosowania na skórę lub krem dopochwowy23. Możliwość i bezpieczeństwo stosowania izokonazolu u dzieci zależą od konkretnej postaci leku oraz wskazania.

  • Krem do stosowania na skórę (Travogen, Travocort): W dokumentacji brak jest szczegółowych danych dotyczących stosowania izokonazolu w tej postaci u dzieci w określonym wieku. Jednak przy preparatach złożonych, takich jak krem zawierający izokonazol oraz diflukortolonu walerianian (Travocort), podkreśla się konieczność szczególnej ostrożności – zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu oraz aplikacji na większe powierzchnie skóry. U dzieci ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów (obecnych w preparacie Travocort) jest wyższe niż u dorosłych, dlatego krem ten powinien być stosowany przez krótki czas i tylko w uzasadnionych przypadkach1.
  • Krem dopochwowy (Izovag): Chociaż izokonazol w kremie dopochwowym wydaje się być bezpieczny, nie zaleca się stosowania aplikatora dopochwowego u dziewcząt poniżej 15. roku życia. Wynika to z braku wystarczających danych klinicznych oraz ryzyka związanego z użyciem aplikatora w tej grupie wiekowej4.
Ważne: Stosowanie izokonazolu u dzieci powinno odbywać się z zachowaniem szczególnej ostrożności, zwłaszcza jeśli lek zawiera dodatkowe substancje, takie jak glikokortykosteroidy. U dzieci ryzyko działań niepożądanych jest wyższe, dlatego leczenie powinno być krótkotrwałe i ograniczone do niewielkich powierzchni skóry. Należy także unikać kontaktu preparatu z oczami i błonami śluzowymi oraz pamiętać, że niektóre postacie leku nie są zalecane w młodszych grupach wiekowych.

Dawkowanie izokonazolu u dzieci

Dokładne dawkowanie izokonazolu u dzieci nie zostało określone w dokumentacji dla wszystkich postaci leku. W przypadku kremów stosowanych na skórę, zwykle zaleca się cienką warstwę preparatu na zmienione chorobowo miejsca, jednak nie ma wyraźnych zaleceń co do wieku minimalnego czy masy ciała pacjenta pediatrycznego5. W przypadku kremu dopochwowego (Izovag) nie zaleca się stosowania aplikatora u dziewcząt poniżej 15 lat, co oznacza, że ta forma leku nie jest przeznaczona dla młodszych dzieci4.

  • Krem do stosowania na skórę: Brak precyzyjnych danych dotyczących dawkowania u dzieci; stosowanie powinno być indywidualnie dostosowane, a w przypadku kremów zawierających glikokortykosteroidy – ograniczone czasowo i powierzchniowo1.
  • Krem dopochwowy: Nie zaleca się stosowania aplikatora u dzieci poniżej 15 lat; brak szczegółowych zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej4.

Bezpieczeństwo stosowania izokonazolu u dzieci

Dane przedkliniczne nie wskazują na szczególne zagrożenie dla zdrowia związane ze stosowaniem izokonazolu w dawkach terapeutycznych. W badaniach nie wykazano działania toksycznego na układ rozrodczy ani działania rakotwórczego, a izokonazol nie powoduje mutacji genetycznych67. Jednak w przypadku preparatów złożonych (np. zawierających diflukortolonu walerianian) należy pamiętać, że glikokortykosteroidy stosowane miejscowo mogą wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza u dzieci. Mogą to być np. zaburzenia widzenia czy większe ryzyko ogólnoustrojowego działania leku, szczególnie przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, przez dłuższy czas lub pod opatrunkiem okluzyjnym18.

Wszystkie postacie izokonazolu mogą powodować reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, szczególnie u osób wrażliwych na substancje pomocnicze, np. alkohol cetostearylowy59.

Przeciwwskazania i środki ostrożności u dzieci

  • Nadwrażliwość na izokonazol lub inne składniki leku104.
  • Nie stosować kremu dopochwowego z aplikatorem u dzieci poniżej 15 lat4.
  • Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku stosowania preparatów złożonych z glikokortykosteroidami (np. Travocort), zwłaszcza u dzieci – leczenie powinno być krótkotrwałe i ograniczone do małych powierzchni skóry1.
  • Unikać kontaktu preparatu z oczami i błonami śluzowymi511.
  • Ze względu na obecność substancji pomocniczych (np. parafiny ciekłej, wazeliny białej), izokonazol może uszkadzać mechaniczne środki antykoncepcyjne z lateksu511.
Warto wiedzieć: Izokonazol jest ogólnie dobrze tolerowany w dawkach terapeutycznych i nie wykazuje działania mutagennego ani rakotwórczego w badaniach przedklinicznych. Jednak bezpieczeństwo stosowania w niektórych grupach wiekowych dzieci nie zostało wystarczająco potwierdzone, dlatego decyzja o leczeniu zawsze powinna uwzględniać indywidualną sytuację dziecka oraz możliwe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu lub użyciu preparatów złożonych z innymi substancjami czynnymi.

Podsumowanie: Izokonazol u dzieci – stosowanie tylko w określonych przypadkach

Stosowanie izokonazolu u dzieci powinno być zawsze przemyślane i dostosowane do wieku, wskazania oraz postaci leku. Brak jest jednoznacznych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wszystkich postaci izokonazolu w każdej grupie wiekowej dzieci. Szczególnie ostrożnie należy stosować preparaty złożone z glikokortykosteroidami, a krem dopochwowy z aplikatorem nie jest zalecany u dziewcząt poniżej 15 lat. Poniższa tabela przedstawia przegląd możliwości stosowania izokonazolu w zależności od grupy wiekowej i postaci leku:

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Brak danych/nie zaleca się Brak zaleceń
Dzieci (1–12 lat) Brak jednoznacznych zaleceń dla kremów; szczególna ostrożność przy preparatach złożonych z glikokortykosteroidami Indywidualne dostosowanie, ograniczyć czas i powierzchnię stosowania
Młodzież (≥12 lat) Kremy na skórę: możliwe; krem dopochwowy z aplikatorem – tylko powyżej 15. roku życia Jak u dorosłych (przy kremach na skórę); nie stosować aplikatora dopochwowego poniżej 15 lat

Pytania i odpowiedzi

Czy izokonazol można stosować u niemowląt?

Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania izokonazolu u niemowląt; nie zaleca się jego użycia w tej grupie wiekowej.

Od jakiego wieku można stosować krem dopochwowy z izokonazolem?

Nie zaleca się stosowania aplikatora dopochwowego u dziewcząt poniżej 15. roku życia.

Czy krem z izokonazolem i glikokortykosteroidem jest bezpieczny dla dzieci?

Taki krem należy stosować u dzieci tylko przez krótki czas i na małe powierzchnie skóry, ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania izokonazolu u dzieci?

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na izokonazol lub inne składniki leku oraz wiek poniżej 15 lat w przypadku kremu dopochwowego z aplikatorem.