Ogólne zasady dawkowania irynotekanu

Irynotekan występuje w kilku postaciach leków do podania dożylnego: jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, gotowy roztwór do infuzji oraz w postaci liposomalnej (pegylated liposomal). Sposób podawania oraz schemat dawkowania zależy od wskazania, drogi podania i rodzaju preparatu123.

Monoterapia u dorosłych

  • Zalecana dawka irynotekanu w monoterapii to 350 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie raz na trzy tygodnie w czasie od 30 do 90 minut145.

Ten schemat stosuje się u pacjentów, którzy wcześniej byli leczeni innymi lekami przeciwnowotworowymi, ale leczenie okazało się nieskuteczne1.

Leczenie skojarzone u dorosłych

  • W skojarzeniu z 5-fluorouracylem (5-FU) i kwasem folinowym (FA), zalecana dawka irynotekanu wynosi 180 mg/m² powierzchni ciała, podawana raz na dwa tygodnie w dożylnym wlewie trwającym 30-90 minut145.

Po podaniu irynotekanu, podaje się kolejno kwas folinowy i 5-fluorouracyl1. Schemat ten jest najczęściej stosowany u pacjentów, którzy nie byli wcześniej leczeni chemioterapią z powodu zaawansowanej choroby nowotworowej6.

Inne schematy dawkowania

  • W niektórych przypadkach, zwłaszcza u pacjentów wymagających częstszej kontroli lub narażonych na ciężką <a href="/tag/neutropenia/” title=”neutropenia” class=”to-tag” data-termid=”20497″>neutropenię, można rozważyć tygodniowe podawanie irynotekanu w dawce 80-125 mg/m²78.
  • W leczeniu raka trzustki z przerzutami stosuje się liposomalną postać irynotekanu (ONIVYDE pegylated liposomal), która ma inne dawki i nie jest zamienna z klasycznymi preparatami2. W skojarzeniu z oksaliplatyną, 5-FU i leukoworyną, zalecana dawka to 50 mg/m² raz na dwa tygodnie9. W innym schemacie z 5-FU i leukoworyną – 70 mg/m² co dwa tygodnie10.

W przypadku terapii skojarzonej z cetuksymabem, bewacyzumabem lub kapecytabiną, dawkowanie irynotekanu ustala się na podstawie ostatniego cyklu z irynotekanem lub zgodnie z osobną Charakterystyką Produktu Leczniczego dla tych leków115.

Ważne dla pacjenta:

  • Dawkowanie irynotekanu zawsze dobiera lekarz, uwzględniając masę ciała, powierzchnię ciała oraz stan zdrowia pacjenta.
  • Lek jest podawany wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem specjalisty w zakresie chemioterapii przeciwnowotworowej.
  • Przed każdym kolejnym cyklem dawka może być modyfikowana w zależności od wystąpienia działań niepożądanych, takich jak biegunka, neutropenia czy inne objawy toksyczności.
  • W razie ciężkich działań niepożądanych leczenie można opóźnić lub zmniejszyć dawkę o 15-20%1213.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności irynotekanu u dzieci i młodzieży1415. Lek nie jest zalecany w tej grupie wiekowej.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • W tej grupie wiekowej dawkę należy dobierać ostrożnie, ze względu na częstsze zaburzenia funkcji narządów, zwłaszcza wątroby1615.
  • Konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta podczas leczenia17.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Nie zaleca się stosowania irynotekanu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań klinicznych w tej populacji181415.
  • Stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów poddawanych dializie18.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • W monoterapii, dawkę początkową należy ustalić na podstawie stężenia bilirubiny:
  • W przypadku hiperbilirubinemii i wydłużonego czasu protrombinowego ryzyko toksyczności hematologicznej jest większe – wymagane jest cotygodniowe monitorowanie morfologii krwi19.
  • Brak danych dotyczących leczenia skojarzonego w tej grupie15.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

  • Irynotekan jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią20.
  • Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania w ciąży – stosowanie jest możliwe tylko w sytuacji, gdy korzyść przewyższa ryzyko21.

Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazania i działań niepożądanych

Dawkowanie irynotekanu może być modyfikowane w zależności od:

  • wystąpienia działań niepożądanych, takich jak neutropenia, gorączka neutropeniczna, trombocytopenia czy ciężka biegunka – wówczas dawkę leku oraz leków towarzyszących (np. 5-FU) zmniejsza się o 15-20% w kolejnym cyklu2213.
  • schematów leczenia skojarzonego – dawkowanie i zasady modyfikacji opisane są szczegółowo w Charakterystykach Produktów Leczniczych towarzyszących leków, takich jak cetuksymab, bewacyzumab czy kapecytabina5.
  • genotypu UGT1A1*28 – u pacjentów ze zmniejszoną aktywnością tego enzymu rozważa się obniżenie dawki początkowej, zwłaszcza przy wyższych dawkach lub zwiększonej wrażliwości na lek23.

Leczenie można opóźnić o 1-2 tygodnie, by umożliwić ustąpienie działań niepożądanych13.

O czym warto pamiętać podczas leczenia irynotekanem?

  • Każdy cykl leczenia powinien być poprzedzony oceną morfologii krwi i funkcji wątroby.
  • Leczenie należy przerwać lub zmodyfikować, jeśli wystąpią ciężkie działania niepożądane (np. biegunka, neutropenia, zaburzenia czynności wątroby).
  • W przypadku preparatu ONIVYDE pegylated liposomal dawkowanie i schematy redukcji są inne niż w przypadku klasycznych preparatów irynotekanu i nie należy ich zamieniać2.
  • Pacjenci powinni być poinformowani o ryzyku opóźnionej biegunki oraz konieczności natychmiastowego wdrożenia leczenia objawowego24.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • W badaniach klinicznych podawano dawki do 750 mg/m², jednak standardowa maksymalna dawka nie powinna przekraczać zaleceń dla danego schematu25.
  • Przedawkowanie może prowadzić do ciężkiej neutropenii i ciężkiej biegunki, które mogą być śmiertelne26.

W razie przedawkowania stosuje się leczenie podtrzymujące i zapobiega odwodnieniu oraz zakażeniom26.

Tabela podsumowująca schematy dawkowania irynotekanu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – monoterapia 350 mg/m² dożylnie raz na 3 tygodnie5
Dorośli – leczenie skojarzone 180 mg/m² dożylnie raz na 2 tygodnie (z 5-FU i FA)5
Inne schematy (np. XELIRI) 200-250 mg/m² raz na 3 tygodnie w skojarzeniu z kapecytabiną27
Liposomalny irynotekan (ONIVYDE) 50 mg/m² (z oksaliplatyną, 5-FU, LV) lub 70 mg/m² (z 5-FU i LV) raz na 2 tygodnie910
Dzieci i młodzież Nie zaleca się / brak danych15
Osoby starsze Dawka jak u dorosłych, ale ostrożność i intensywna obserwacja15
Pacjenci z niewydolnością nerek Nie zaleca się stosowania15
Pacjenci z niewydolnością wątroby do 1,5 x GGN bilirubiny: 350 mg/m²
1,5-3 x GGN: 200 mg/m²
>3 x GGN: przeciwwskazane19
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane (karmienie piersią); stosowanie w ciąży tylko w razie bezwzględnej konieczności20

Irynotekan – indywidualizacja i bezpieczeństwo dawkowania

Dawkowanie irynotekanu jest zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza na podstawie stanu zdrowia pacjenta, wskazania, drogi podania oraz ewentualnych chorób współistniejących. Schematy leczenia są ściśle określone i wymagają regularnej kontroli parametrów krwi oraz czynności wątroby. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku, osoby z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz na tych, u których występują działania niepożądane. Leczenie irynotekanem wymaga ścisłego nadzoru specjalisty i nie może być modyfikowane samodzielnie przez pacjenta119.

Pytania i odpowiedzi

Jak często podaje się irynotekan?

W monoterapii najczęściej raz na 3 tygodnie, w leczeniu skojarzonym co 2 tygodnie lub zgodnie ze schematem ustalonym przez lekarza.1

Czy irynotekan można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania irynotekanu u dzieci i młodzieży – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności.15

Jak postępować w przypadku wystąpienia biegunki podczas leczenia irynotekanem?

Należy natychmiast rozpocząć leczenie przeciwbiegunkowe zgodnie z zaleceniami lekarza i przyjmować dużo płynów. W razie ciężkiej biegunki konieczna jest konsultacja lekarska.24

Czy dawkę irynotekanu można samodzielnie zmieniać?

Nie. Dawkę zawsze ustala lekarz na podstawie stanu zdrowia pacjenta, tolerancji leku i wyników badań laboratoryjnych.13

Czy irynotekan można stosować w niewydolności nerek?

Nie zaleca się stosowania irynotekanu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.15