Ogólne zasady dawkowania irynotekanu
Irynotekan występuje w kilku postaciach leków do podania dożylnego: jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, gotowy roztwór do infuzji oraz w postaci liposomalnej (pegylated liposomal). Sposób podawania oraz schemat dawkowania zależy od wskazania, drogi podania i rodzaju preparatu123.
Monoterapia u dorosłych
- Zalecana dawka irynotekanu w monoterapii to 350 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie raz na trzy tygodnie w czasie od 30 do 90 minut145.
Ten schemat stosuje się u pacjentów, którzy wcześniej byli leczeni innymi lekami przeciwnowotworowymi, ale leczenie okazało się nieskuteczne1.
Leczenie skojarzone u dorosłych
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem (5-FU) i kwasem folinowym (FA), zalecana dawka irynotekanu wynosi 180 mg/m² powierzchni ciała, podawana raz na dwa tygodnie w dożylnym wlewie trwającym 30-90 minut145.
Po podaniu irynotekanu, podaje się kolejno kwas folinowy i 5-fluorouracyl1. Schemat ten jest najczęściej stosowany u pacjentów, którzy nie byli wcześniej leczeni chemioterapią z powodu zaawansowanej choroby nowotworowej6.
Inne schematy dawkowania
- W niektórych przypadkach, zwłaszcza u pacjentów wymagających częstszej kontroli lub narażonych na ciężką <a href="/tag/neutropenia/” title=”neutropenia” class=”to-tag” data-termid=”20497″>neutropenię, można rozważyć tygodniowe podawanie irynotekanu w dawce 80-125 mg/m²78.
- W leczeniu raka trzustki z przerzutami stosuje się liposomalną postać irynotekanu (ONIVYDE pegylated liposomal), która ma inne dawki i nie jest zamienna z klasycznymi preparatami2. W skojarzeniu z oksaliplatyną, 5-FU i leukoworyną, zalecana dawka to 50 mg/m² raz na dwa tygodnie9. W innym schemacie z 5-FU i leukoworyną – 70 mg/m² co dwa tygodnie10.
W przypadku terapii skojarzonej z cetuksymabem, bewacyzumabem lub kapecytabiną, dawkowanie irynotekanu ustala się na podstawie ostatniego cyklu z irynotekanem lub zgodnie z osobną Charakterystyką Produktu Leczniczego dla tych leków115.
- Dawkowanie irynotekanu zawsze dobiera lekarz, uwzględniając masę ciała, powierzchnię ciała oraz stan zdrowia pacjenta.
- Lek jest podawany wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem specjalisty w zakresie chemioterapii przeciwnowotworowej.
- Przed każdym kolejnym cyklem dawka może być modyfikowana w zależności od wystąpienia działań niepożądanych, takich jak biegunka, neutropenia czy inne objawy toksyczności.
- W razie ciężkich działań niepożądanych leczenie można opóźnić lub zmniejszyć dawkę o 15-20%1213.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności irynotekanu u dzieci i młodzieży1415. Lek nie jest zalecany w tej grupie wiekowej.
Pacjenci w podeszłym wieku
- W tej grupie wiekowej dawkę należy dobierać ostrożnie, ze względu na częstsze zaburzenia funkcji narządów, zwłaszcza wątroby1615.
- Konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta podczas leczenia17.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie zaleca się stosowania irynotekanu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań klinicznych w tej populacji181415.
- Stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów poddawanych dializie18.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- W monoterapii, dawkę początkową należy ustalić na podstawie stężenia bilirubiny:
- do 1,5 x górna granica normy (GGN): 350 mg/m²
- od 1,5 do 3 x GGN: 200 mg/m²
- powyżej 3 x GGN: przeciwwskazane1819
- W przypadku hiperbilirubinemii i wydłużonego czasu protrombinowego ryzyko toksyczności hematologicznej jest większe – wymagane jest cotygodniowe monitorowanie morfologii krwi19.
- Brak danych dotyczących leczenia skojarzonego w tej grupie15.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Irynotekan jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią20.
- Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania w ciąży – stosowanie jest możliwe tylko w sytuacji, gdy korzyść przewyższa ryzyko21.
Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazania i działań niepożądanych
Dawkowanie irynotekanu może być modyfikowane w zależności od:
- wystąpienia działań niepożądanych, takich jak neutropenia, gorączka neutropeniczna, trombocytopenia czy ciężka biegunka – wówczas dawkę leku oraz leków towarzyszących (np. 5-FU) zmniejsza się o 15-20% w kolejnym cyklu2213.
- schematów leczenia skojarzonego – dawkowanie i zasady modyfikacji opisane są szczegółowo w Charakterystykach Produktów Leczniczych towarzyszących leków, takich jak cetuksymab, bewacyzumab czy kapecytabina5.
- genotypu UGT1A1*28 – u pacjentów ze zmniejszoną aktywnością tego enzymu rozważa się obniżenie dawki początkowej, zwłaszcza przy wyższych dawkach lub zwiększonej wrażliwości na lek23.
Leczenie można opóźnić o 1-2 tygodnie, by umożliwić ustąpienie działań niepożądanych13.
- Każdy cykl leczenia powinien być poprzedzony oceną morfologii krwi i funkcji wątroby.
- Leczenie należy przerwać lub zmodyfikować, jeśli wystąpią ciężkie działania niepożądane (np. biegunka, neutropenia, zaburzenia czynności wątroby).
- W przypadku preparatu ONIVYDE pegylated liposomal dawkowanie i schematy redukcji są inne niż w przypadku klasycznych preparatów irynotekanu i nie należy ich zamieniać2.
- Pacjenci powinni być poinformowani o ryzyku opóźnionej biegunki oraz konieczności natychmiastowego wdrożenia leczenia objawowego24.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- W badaniach klinicznych podawano dawki do 750 mg/m², jednak standardowa maksymalna dawka nie powinna przekraczać zaleceń dla danego schematu25.
- Przedawkowanie może prowadzić do ciężkiej neutropenii i ciężkiej biegunki, które mogą być śmiertelne26.
W razie przedawkowania stosuje się leczenie podtrzymujące i zapobiega odwodnieniu oraz zakażeniom26.
Tabela podsumowująca schematy dawkowania irynotekanu
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – monoterapia | 350 mg/m² dożylnie raz na 3 tygodnie5 |
| Dorośli – leczenie skojarzone | 180 mg/m² dożylnie raz na 2 tygodnie (z 5-FU i FA)5 |
| Inne schematy (np. XELIRI) | 200-250 mg/m² raz na 3 tygodnie w skojarzeniu z kapecytabiną27 |
| Liposomalny irynotekan (ONIVYDE) | 50 mg/m² (z oksaliplatyną, 5-FU, LV) lub 70 mg/m² (z 5-FU i LV) raz na 2 tygodnie910 |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się / brak danych15 |
| Osoby starsze | Dawka jak u dorosłych, ale ostrożność i intensywna obserwacja15 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Nie zaleca się stosowania15 |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby |
do 1,5 x GGN bilirubiny: 350 mg/m² 1,5-3 x GGN: 200 mg/m² >3 x GGN: przeciwwskazane19 |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane (karmienie piersią); stosowanie w ciąży tylko w razie bezwzględnej konieczności20 |
Irynotekan – indywidualizacja i bezpieczeństwo dawkowania
Dawkowanie irynotekanu jest zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza na podstawie stanu zdrowia pacjenta, wskazania, drogi podania oraz ewentualnych chorób współistniejących. Schematy leczenia są ściśle określone i wymagają regularnej kontroli parametrów krwi oraz czynności wątroby. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku, osoby z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz na tych, u których występują działania niepożądane. Leczenie irynotekanem wymaga ścisłego nadzoru specjalisty i nie może być modyfikowane samodzielnie przez pacjenta119.


















