Wprowadzenie do działań niepożądanych hydroksychlorochiny
Hydroksychlorochina to substancja czynna, która znajduje zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń, takich jak choroby reumatyczne czy niektóre choroby autoimmunologiczne1. Tak jak każdy lek, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić2. Zazwyczaj działania te są łagodne, jednak w niektórych przypadkach mogą być poważniejsze. Częstość i rodzaj skutków ubocznych zależy między innymi od dawki, długości stosowania, drogi podania oraz indywidualnych predyspozycji, takich jak wiek, stan zdrowia czy przyjmowanie innych leków2. Decydując się na stosowanie hydroksychlorochiny, zawsze należy rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane z jej przyjmowaniem2.
Podział działań niepożądanych według częstości występowania
Działania niepożądane zostały podzielone według częstości występowania. Poniżej przedstawiamy listę możliwych skutków ubocznych hydroksychlorochiny, pogrupowanych według tego, jak często mogą wystąpić2.
- Hydroksychlorochina może powodować zarówno łagodne, jak i poważniejsze działania niepożądane.
- Częstość i rodzaj skutków ubocznych zależą od dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych predyspozycji.
- Niektóre objawy, takie jak zaburzenia widzenia czy słuchu, wymagają natychmiastowej konsultacji ze specjalistą.
- Działania niepożądane mogą pojawić się w różnych układach organizmu, dlatego warto zwracać uwagę na nietypowe objawy.
Działania niepożądane występujące często (≥1/100 do <1/10)
- Zaburzenia krwi i układu chłonnego – mogą objawiać się np. zmianami w liczbie krwinek
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
- Zaburzenia psychiczne
- Zaburzenia układu nerwowego
- Zaburzenia oka
- Zaburzenia ucha i błędnika
- Zaburzenia serca
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – np. nudności, wymioty, biegunka
- Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej – np. wysypka, świąd
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
- Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
- Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Działania niepożądane występujące niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
- Zahamowanie czynności szpiku kostnego – może objawiać się niedokrwistością lub zwiększoną podatnością na infekcje
- Hipoglikemia – obniżenie poziomu cukru we krwi, mogą wystąpić zawroty głowy, osłabienie
- Chwiejność emocjonalna, nerwowość, senność
- Drgawki
- Retinopatia – zmiany w siatkówce oka, mogą prowadzić do zaburzeń widzenia
- Utrata słuchu
- Kardiomiopatia – schorzenie mięśnia sercowego
- Nudności
- Nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby
- Wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy
- Miopatia – osłabienie mięśni
- Odwracalna fosfolipidoza
Działania niepożądane występujące rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
- Niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, granulocytoza, leukopenia, trombocytopenia – zaburzenia krwi
- Wywołanie lub zaostrzenie porfirii
- Jadłowstręt
- Zaburzenia emocjonalne
- Ból głowy
- Objawy pozapiramidowe – np. drżenie, sztywność mięśni
- Zmiany rogówki oka
- Zawroty głowy
- Kardiomiopatia
- Wymioty
- Polekowe uszkodzenie wątroby
- Rumień wielopostaciowy – zmiany skórne
- Neuromiopatia – zaburzenia mięśni i nerwów
Działania niepożądane występujące bardzo rzadko (<1/10 000)
- Zmiany w siatkówce oka – mogą prowadzić do poważnych zaburzeń widzenia
- Zmiany w EKG – zaburzenia rytmu serca
- Zmiany w funkcji nerek
Działania niepożądane o nieznanej częstości
- Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych – niektóre skutki uboczne mogą nie być jeszcze dokładnie poznane lub opisane
Hydroksychlorochina, choć często dobrze tolerowana, może powodować działania niepożądane dotyczące wielu układów organizmu. Najczęściej występujące to zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne oraz dotyczące oczu i układu nerwowego. W rzadkich przypadkach mogą pojawić się poważne zaburzenia krwi, serca czy wątroby. Objawy ze strony oczu, takie jak zaburzenia widzenia, wymagają szczególnej uwagi, ponieważ mogą być nieodwracalne przy długotrwałym stosowaniu. Zaleca się regularną kontrolę wzroku podczas terapii hydroksychlorochiną.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane związane ze stosowaniem hydroksychlorochiny powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub producenta leku. Dzięki temu można lepiej monitorować bezpieczeństwo stosowania tej substancji i wprowadzać odpowiednie zmiany w jej stosowaniu3.
Tabela podsumowująca działania niepożądane według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Krew i układ chłonny | – | Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Zahamowanie czynności szpiku kostnego | Niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, granulocytoza, leukopenia, trombocytopenia | – | – |
| Metabolizm i odżywianie | – | Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Hipoglikemia | Jadłowstręt | – | – |
| Psychiczne | – | Zaburzenia psychiczne | Chwiejność emocjonalna, nerwowość, senność | Zaburzenia emocjonalne | – | – |
| Układ nerwowy | – | Zaburzenia układu nerwowego | Drgawki | Ból głowy, objawy pozapiramidowe, zawroty głowy, neuromiopatia | – | – |
| Oczy | – | Zaburzenia oka | Retinopatia | Zmiany rogówki | Zmiany w siatkówce | – |
| Ucho i błędnik | – | Zaburzenia ucha i błędnika | Utrata słuchu | – | – | – |
| Serce | – | Zaburzenia serca | Kardiomiopatia | Kardiomiopatia | Zmiany w EKG | – |
| Układ pokarmowy | – | Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | Nudności | Wymioty | – | – |
| Wątroba i drogi żółciowe | – | Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby | Polekowe uszkodzenie wątroby | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | – | Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy | Rumień wielopostaciowy | – | – |
| Mięśnie i tkanka łączna | – | Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Miopatia | Neuromiopatia | – | – |
| Ogólne i miejsce podania | – | Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | – | – | – | Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych |
| Nerki i drogi moczowe | – | Zaburzenia nerek i dróg moczowych | – | – | Zmiany w funkcji nerek | – |
| Inne | – | – | Odwracalna fosfolipidoza | Wywołanie lub zaostrzenie porfirii | – | – |
Hydroksychlorochina – profil działań niepożądanych w praktyce
Hydroksychlorochina może powodować zarówno łagodne, jak i poważniejsze działania niepożądane, dotyczące różnych układów organizmu23. Najczęściej występują objawy żołądkowo-jelitowe, skórne oraz dotyczące układu nerwowego i wzroku. Choć większość działań niepożądanych ma charakter przejściowy lub łagodny, należy zwracać uwagę na objawy wymagające szybkiej konsultacji, takie jak zaburzenia widzenia, słuchu czy poważne zaburzenia rytmu serca. Prawidłowa kontrola stanu zdrowia oraz zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów są kluczowe podczas terapii hydroksychlorochiną.


















