Gonadotropina końska

Charakterystyka gonadotropiny końskiej

Gonadotropina końska, znana również jako equine chorionic gonadotropin (eCG) lub pregnant mare serum gonadotropin (PMSG), to naturalny hormon glikoproteinowy produkowany przez łożysko ciężarnej klaczy. W lecznictwie substancja ta jest wykorzystywana głównie w weterynarii, choć sporadycznie stosuje się ją również u ludzi, szczególnie w terapii niepłodności. Pozyskiwana jest z surowicy krwi ciężarnych klaczy i wyróżnia się unikalnym profilem działania, łączącym właściwości obu podstawowych gonadotropin – FSH (folikulotropiny) i LH (lutropiny).

Dzięki swoim cechom, gonadotropina końska wspiera rozwój i dojrzewanie komórek jajowych oraz reguluje procesy owulacyjne. Jest to substancja o znaczącym wpływie na układ rozrodczy zarówno zwierząt, jak i – w niektórych przypadkach – ludzi.

Właściwości lecznicze i zastosowanie gonadotropiny końskiej

Gonadotropina końska wykazuje silne działanie stymulujące na jajniki, co czyni ją cennym narzędziem w leczeniu zaburzeń rozrodczych. Jej główne zastosowania to:

• Synchronizacja rui i indukcja owulacji u zwierząt gospodarskich (konie, krowy, świnie) – poprawia skuteczność programów hodowlanych.
• Leczenie niepłodności u ludzi – jako składnik terapii wspomaganego rozrodu (np. in vitro, inseminacja domaciczna), szczególnie u kobiet z zaburzeniami owulacji, takimi jak zespół policystycznych jajników.
• Stymulacja spermatogenezy i produkcji testosteronu u mężczyzn z hipogonadyzmem hipogonadalnym.

W weterynarii gonadotropina końska pozwala także na regulację cyklu płciowego u zwierząt, a jej zastosowanie zwiększa szanse na skuteczne zapłodnienie.

Mechanizm działania gonadotropiny końskiej

Substancja ta wykazuje aktywność zarówno FSH-podobną, jak i LH-podobną:

• FSH-podobna aktywność – stymuluje wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych poprzez pobudzenie komórek ziarnistych, prowadząc do produkcji estrogenów i przygotowania oocytów do owulacji.
• LH-podobna aktywność – wywołuje owulację (uwolnienie dojrzałej komórki jajowej) oraz wspiera powstawanie ciałka żółtego, które produkuje progesteron niezbędny do utrzymania wczesnej ciąży.
• U mężczyzn pobudza komórki Leydiga w jądrach do syntezy testosteronu, co może pozytywnie wpływać na produkcję plemników.

Dzięki dłuższemu czasowi półtrwania niż inne gonadotropiny, efekty działania eCG utrzymują się dłużej, co jest istotne w leczeniu i programach rozrodu.

Schematy dawkowania

Dawkowanie gonadotropiny końskiej jest ściśle uzależnione od:

• gatunku pacjenta,
• celu terapeutycznego,
• indywidualnych parametrów klinicznych (wiek, masa ciała, stan zdrowia).

W weterynarii

• Dawki obliczane są na podstawie masy ciała zwierzęcia; najczęściej stosuje się jednorazowe iniekcje domięśniowe lub podskórne w ilości kilkuset jednostek międzynarodowych (IU), zgodnie z protokołami synchronizacji rui.

W medycynie ludzkiej

• Standardowa dawka podczas procedur wspomaganego rozrodu to 1500–3000 IU jednorazowo, z możliwością powtórzeń w zależności od schematu terapii ustalonego przez lekarza specjalistę.
• Nie stosuje się rutynowo u dzieci ani kobiet w ciąży – decyzja o ewentualnej terapii podejmowana jest wyłącznie przez lekarza.
• Osoby starsze oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi wymagają szczególnej kontroli i dostosowania dawkowania.

Środki ostrożności i istotne informacje dla pacjenta

• Stosowanie gonadotropiny końskiej wymaga nadzoru lekarza – konieczne jest monitorowanie ze względu na ryzyko reakcji alergicznych oraz zespół hiperstymulacji jajników (OHSS).
• Preparaty należy przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta, najczęściej w chłodnym miejscu, bez zamrażania.
• Ze względu na pochodzenie z surowicy ciężarnych klaczy, obowiązują ścisłe normy jakościowe mające na celu zapobieganie przenoszeniu chorób zakaźnych.
• Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i współistniejących schorzeniach.

Gonadotropina końska jest substancją o ugruntowanej roli w weterynarii i – choć rzadziej – w leczeniu ludzi. Jej unikalne właściwości sprawiają, że skutecznie wspiera leczenie niepłodności oraz optymalizuje programy rozrodcze w hodowli zwierząt.