Gemtuzumab ozogamycyny – charakterystyka działań niepożądanych

Stosowanie gemtuzumabu ozogamycyny wiąże się z możliwością wystąpienia różnych działań niepożądanych, zarówno łagodnych, jak i poważnych. Najczęściej pojawiają się one podczas leczenia ostrej białaczki szpikowej i mogą mieć związek z drogą podania (dożylną), stosowaną dawką, schematem leczenia (monoterapia lub leczenie skojarzone z innymi lekami) oraz indywidualnymi cechami pacjenta, takimi jak wiek, stan zdrowia czy wcześniejsze leczenie1. Niektóre działania niepożądane występują częściej u dzieci lub u osób, które przeszły przeszczep szpiku23. Warto pamiętać, że nie każda osoba doświadczy tych objawów, a decyzja o leczeniu zawsze powinna uwzględniać korzyści i ryzyko1.

Profil działań niepożądanych różni się w zależności od tego, czy lek podawany jest samodzielnie, czy w połączeniu z innymi lekami (np. daunorubicyną, cytarabiną)1. Dodatkowo, niektóre działania niepożądane mogą wystąpić tylko u wybranych grup pacjentów lub w określonych sytuacjach klinicznych.

Ważne: Gemtuzumab ozogamycyny może powodować poważne działania niepożądane, takie jak ciężkie zakażenia, zaburzenia czynności wątroby (w tym chorobę wenookluzyjną wątroby), zaburzenia krwi (np. małopłytkowość, neutropenia), a także krwotoki. Objawy te mogą prowadzić do konieczności przerwania leczenia lub wdrożenia dodatkowych środków ostrożności. Szczególnie narażone są osoby po przeszczepieniu szpiku oraz dzieci, u których częstość i nasilenie działań niepożądanych mogą być większe niż u dorosłych23.

Najczęstsze działania niepożądane

Działania niepożądane zostały podzielone według częstości występowania. Poniżej przedstawiono je w grupach, z krótkim opisem objawów i zaleceniami dotyczącymi postępowania w przypadku ich wystąpienia45.

Bardzo często (u więcej niż 1 na 10 pacjentów)

  • Zakażenia – mogą obejmować posocznicę, zakażenia grzybicze, bakteryjne, wirusowe, dolnych i górnych dróg oddechowych, przewodu pokarmowego czy skóry. Objawiają się gorączką, osłabieniem, kaszlem, bólami mięśni, biegunką5.
  • Krwotoki – mogą wystąpić w różnych miejscach, np. z przewodu pokarmowego, nosa, podskórne, czy w obrębie mózgu. W przypadku nagłego krwawienia należy niezwłocznie poinformować lekarza65.
  • Gorączka – bardzo częsty objaw, może wskazywać na infekcję lub inne zaburzenia5.
  • Zmęczenie, dreszcze – uczucie ogólnego osłabienia, które może towarzyszyć innym działaniom niepożądanym5.
  • Ból głowy, bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej – objawy ze strony układu pokarmowego i nerwowego, często łagodne, ale mogą wymagać leczenia objawowego5.
  • Zmiany w badaniach krwi – spadek liczby płytek krwi (małopłytkowość), białych krwinek (neutropenia, leukopenia), czerwonych krwinek (niedokrwistość), co może prowadzić do zwiększonej podatności na zakażenia, krwawienia lub osłabienia5.
  • Duszność – może być objawem zakażenia lub innych powikłań5.
  • Wysypka, obrzęk – reakcje skórne i obrzęki, zwykle łagodne, choć w rzadkich przypadkach mogą być poważniejsze5.

Często (u 1 na 10 do 1 na 100 pacjentów)

  • Reakcje związane z infuzją – mogą wystąpić podczas lub krótko po podaniu leku, objawiając się gorączką, dreszczami, pokrzywką, skurczem oskrzeli, świądem, zaczerwienieniem skóry. W przypadku ich wystąpienia zwykle stosuje się leczenie objawowe i obserwację5.
  • Choroba wenookluzyjna wątroby (VOD) – poważne zaburzenie funkcji wątroby, objawiające się powiększeniem wątroby, wodobrzuszem, żółtaczką, bólami brzucha. Może prowadzić do zgonu, szczególnie u osób po przeszczepieniu szpiku lub z wcześniejszymi chorobami wątroby7.
  • Pancytopenia, limfopenia – znaczny spadek liczby wszystkich komórek krwi, co może powodować ciężkie zakażenia i krwawienia5.
  • Rumień, świąd – reakcje skórne, najczęściej łagodne5.
  • Zapalenie przełyku, niestrawność, wodobrzusze – objawy ze strony przewodu pokarmowego, zwykle wymagające leczenia objawowego5.
  • Podwyższone wyniki badań wątrobowych – zwiększona aktywność enzymów wątrobowych, bilirubiny, co może wskazywać na uszkodzenie wątroby5.

Niezbyt często, rzadko i częstość nieznana

  • Niewydolność wątroby, zespół Budda-Chiariego – bardzo rzadkie, ale poważne powikłania związane z funkcjonowaniem wątroby7.
  • Śródmiąższowe zapalenie płuc, neutropeniczne zapalenie jelita grubego – poważne, choć rzadko występujące zaburzenia wymagające natychmiastowej interwencji medycznej5.
  • Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego – bardzo rzadkie, objawiające się krwiomoczem i bólem w okolicy pęcherza5.
  • Niewydolność wielonarządowa – niezwykle rzadkie, ale bardzo poważne powikłanie, które może prowadzić do zgonu5.

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży stosujących gemtuzumab ozogamycyny, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami, mogą częściej występować: neutropenia z gorączką, trombocytopenia, zakażenia oraz choroba wenookluzyjna wątroby23. W tej grupie wiekowej może także dochodzić do wydłużenia czasu regeneracji komórek krwi oraz zwiększonego ryzyka zgonu podczas remisji2. Profil bezpieczeństwa u dzieci bywa podobny jak u dorosłych, ale ryzyko poważnych powikłań może być większe2.

Wskazówka dla pacjenta:

  • Objawy takie jak gorączka, silne krwawienia, trudności w oddychaniu, silny ból brzucha, żółtaczka lub nagłe osłabienie powinny być natychmiast zgłoszone personelowi medycznemu57.
  • W przypadku reakcji związanych z infuzją (np. dreszcze, wysypka, duszność) należy natychmiast poinformować osobę podającą lek5.
  • Długotrwałe zmiany w wynikach badań krwi mogą wymagać przerw w leczeniu lub modyfikacji dawki8.
  • Niektóre działania niepożądane, zwłaszcza te dotyczące wątroby i krwi, mogą wystąpić nawet po zakończeniu leczenia9.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane należy zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Takie zgłoszenia są bardzo ważne, ponieważ pomagają monitorować bezpieczeństwo stosowania gemtuzumabu ozogamycyny i innych leków oraz umożliwiają wprowadzanie zmian zwiększających bezpieczeństwo pacjentów10.

Tabela – działania niepożądane gemtuzumabu ozogamycyny według układów narządowych i częstości występowania

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zakażenia (posocznica, grzybicze, bakteryjne, wirusowe, dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, skóry) Grzybicze zapalenie płuc, zakażenie Pneumocystis jiroveci
Układ krwiotwórczy Małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, leukopenia, gorączka neutropeniczna Pancytopenia, limfopenia
Układ immunologiczny Reakcje związane z infuzją Alergia, pokrzywka w miejscu wstrzyknięcia
Metabolizm i odżywianie Hiperglikemia, zmniejszone łaknienie Zespół rozpadu guza
Układ nerwowy Ból głowy
Serce i naczynia Częstoskurcz, krwotoki, niedociśnienie, nadciśnienie
Układ oddechowy Duszność Śródmiąższowe zapalenie płuc
Układ pokarmowy Nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, zapalenie jamy ustnej, zaparcia Wodobrzusze, niestrawność, zapalenie przełyku Neutropeniczne zapalenie jelita grubego
Wątroba i drogi żółciowe Zwiększona aktywność aminotransferaz, hiperbilirubinemia Choroba wenookluzyjna wątroby, hepatomegalia, żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby, zwiększona aktywność gamma-glutamylotranspeptydazy Niewydolność wątroby, zespół Budda-Chiariego
Skóra i tkanka podskórna Wysypka, obrzęk Rumień, świąd
Nerki i drogi moczowe Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego
Ogólne i w miejscu podania Gorączka, zmęczenie, dreszcze Niewydolność wielonarządowa

Gemtuzumab ozogamycyny – działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi

Profil bezpieczeństwa gemtuzumabu ozogamycyny obejmuje zarówno łagodne, jak i bardzo poważne działania niepożądane, w tym zakażenia, krwotoki i zaburzenia czynności wątroby. Najpoważniejsze powikłania mogą prowadzić do zgonu lub trwałego uszczerbku na zdrowiu, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym lub po przeszczepieniu szpiku. Należy pamiętać, że większość działań niepożądanych jest przemijająca i możliwa do kontrolowania, ale wymaga regularnej kontroli i ścisłej współpracy z personelem medycznym19.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane gemtuzumabu ozogamycyny?

Do najczęstszych należą zakażenia, krwotoki, gorączka, zmęczenie, nudności, wymioty, biegunka oraz zaburzenia krwi, takie jak małopłytkowość czy neutropenia.

Czy działania niepożądane zależą od sposobu podania leku?

Tak, profil działań niepożądanych różni się w zależności od tego, czy lek podawany jest samodzielnie czy w połączeniu z innymi lekami.

Czy dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane tego leku?

U dzieci i młodzieży mogą częściej występować poważne działania niepożądane, zwłaszcza neutropenia z gorączką i zakażenia.

Jak zgłaszać działania niepożądane po gemtuzumabie ozogamycyny?

Należy je zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku.