Gemtuzumab ozogamycyny – charakterystyka działań niepożądanych
Stosowanie gemtuzumabu ozogamycyny wiąże się z możliwością wystąpienia różnych działań niepożądanych, zarówno łagodnych, jak i poważnych. Najczęściej pojawiają się one podczas leczenia ostrej białaczki szpikowej i mogą mieć związek z drogą podania (dożylną), stosowaną dawką, schematem leczenia (monoterapia lub leczenie skojarzone z innymi lekami) oraz indywidualnymi cechami pacjenta, takimi jak wiek, stan zdrowia czy wcześniejsze leczenie1. Niektóre działania niepożądane występują częściej u dzieci lub u osób, które przeszły przeszczep szpiku23. Warto pamiętać, że nie każda osoba doświadczy tych objawów, a decyzja o leczeniu zawsze powinna uwzględniać korzyści i ryzyko1.
Profil działań niepożądanych różni się w zależności od tego, czy lek podawany jest samodzielnie, czy w połączeniu z innymi lekami (np. daunorubicyną, cytarabiną)1. Dodatkowo, niektóre działania niepożądane mogą wystąpić tylko u wybranych grup pacjentów lub w określonych sytuacjach klinicznych.
Najczęstsze działania niepożądane
Działania niepożądane zostały podzielone według częstości występowania. Poniżej przedstawiono je w grupach, z krótkim opisem objawów i zaleceniami dotyczącymi postępowania w przypadku ich wystąpienia45.
Bardzo często (u więcej niż 1 na 10 pacjentów)
- Zakażenia – mogą obejmować posocznicę, zakażenia grzybicze, bakteryjne, wirusowe, dolnych i górnych dróg oddechowych, przewodu pokarmowego czy skóry. Objawiają się gorączką, osłabieniem, kaszlem, bólami mięśni, biegunką5.
- Krwotoki – mogą wystąpić w różnych miejscach, np. z przewodu pokarmowego, nosa, podskórne, czy w obrębie mózgu. W przypadku nagłego krwawienia należy niezwłocznie poinformować lekarza65.
- Gorączka – bardzo częsty objaw, może wskazywać na infekcję lub inne zaburzenia5.
- Zmęczenie, dreszcze – uczucie ogólnego osłabienia, które może towarzyszyć innym działaniom niepożądanym5.
- Ból głowy, bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej – objawy ze strony układu pokarmowego i nerwowego, często łagodne, ale mogą wymagać leczenia objawowego5.
- Zmiany w badaniach krwi – spadek liczby płytek krwi (małopłytkowość), białych krwinek (neutropenia, leukopenia), czerwonych krwinek (niedokrwistość), co może prowadzić do zwiększonej podatności na zakażenia, krwawienia lub osłabienia5.
- Duszność – może być objawem zakażenia lub innych powikłań5.
- Wysypka, obrzęk – reakcje skórne i obrzęki, zwykle łagodne, choć w rzadkich przypadkach mogą być poważniejsze5.
Często (u 1 na 10 do 1 na 100 pacjentów)
- Reakcje związane z infuzją – mogą wystąpić podczas lub krótko po podaniu leku, objawiając się gorączką, dreszczami, pokrzywką, skurczem oskrzeli, świądem, zaczerwienieniem skóry. W przypadku ich wystąpienia zwykle stosuje się leczenie objawowe i obserwację5.
- Choroba wenookluzyjna wątroby (VOD) – poważne zaburzenie funkcji wątroby, objawiające się powiększeniem wątroby, wodobrzuszem, żółtaczką, bólami brzucha. Może prowadzić do zgonu, szczególnie u osób po przeszczepieniu szpiku lub z wcześniejszymi chorobami wątroby7.
- Pancytopenia, limfopenia – znaczny spadek liczby wszystkich komórek krwi, co może powodować ciężkie zakażenia i krwawienia5.
- Rumień, świąd – reakcje skórne, najczęściej łagodne5.
- Zapalenie przełyku, niestrawność, wodobrzusze – objawy ze strony przewodu pokarmowego, zwykle wymagające leczenia objawowego5.
- Podwyższone wyniki badań wątrobowych – zwiększona aktywność enzymów wątrobowych, bilirubiny, co może wskazywać na uszkodzenie wątroby5.
Niezbyt często, rzadko i częstość nieznana
- Niewydolność wątroby, zespół Budda-Chiariego – bardzo rzadkie, ale poważne powikłania związane z funkcjonowaniem wątroby7.
- Śródmiąższowe zapalenie płuc, neutropeniczne zapalenie jelita grubego – poważne, choć rzadko występujące zaburzenia wymagające natychmiastowej interwencji medycznej5.
- Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego – bardzo rzadkie, objawiające się krwiomoczem i bólem w okolicy pęcherza5.
- Niewydolność wielonarządowa – niezwykle rzadkie, ale bardzo poważne powikłanie, które może prowadzić do zgonu5.
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
U dzieci i młodzieży stosujących gemtuzumab ozogamycyny, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami, mogą częściej występować: neutropenia z gorączką, trombocytopenia, zakażenia oraz choroba wenookluzyjna wątroby23. W tej grupie wiekowej może także dochodzić do wydłużenia czasu regeneracji komórek krwi oraz zwiększonego ryzyka zgonu podczas remisji2. Profil bezpieczeństwa u dzieci bywa podobny jak u dorosłych, ale ryzyko poważnych powikłań może być większe2.
- Objawy takie jak gorączka, silne krwawienia, trudności w oddychaniu, silny ból brzucha, żółtaczka lub nagłe osłabienie powinny być natychmiast zgłoszone personelowi medycznemu57.
- W przypadku reakcji związanych z infuzją (np. dreszcze, wysypka, duszność) należy natychmiast poinformować osobę podającą lek5.
- Długotrwałe zmiany w wynikach badań krwi mogą wymagać przerw w leczeniu lub modyfikacji dawki8.
- Niektóre działania niepożądane, zwłaszcza te dotyczące wątroby i krwi, mogą wystąpić nawet po zakończeniu leczenia9.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane należy zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Takie zgłoszenia są bardzo ważne, ponieważ pomagają monitorować bezpieczeństwo stosowania gemtuzumabu ozogamycyny i innych leków oraz umożliwiają wprowadzanie zmian zwiększających bezpieczeństwo pacjentów10.
Tabela – działania niepożądane gemtuzumabu ozogamycyny według układów narządowych i częstości występowania
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia (posocznica, grzybicze, bakteryjne, wirusowe, dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, skóry) | — | — | — | — | Grzybicze zapalenie płuc, zakażenie Pneumocystis jiroveci |
| Układ krwiotwórczy | Małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, leukopenia, gorączka neutropeniczna | Pancytopenia, limfopenia | — | — | — | — |
| Układ immunologiczny | — | Reakcje związane z infuzją | — | — | — | Alergia, pokrzywka w miejscu wstrzyknięcia |
| Metabolizm i odżywianie | Hiperglikemia, zmniejszone łaknienie | Zespół rozpadu guza | — | — | — | — |
| Układ nerwowy | Ból głowy | — | — | — | — | — |
| Serce i naczynia | Częstoskurcz, krwotoki, niedociśnienie, nadciśnienie | — | — | — | — | — |
| Układ oddechowy | Duszność | — | — | — | — | Śródmiąższowe zapalenie płuc |
| Układ pokarmowy | Nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, zapalenie jamy ustnej, zaparcia | Wodobrzusze, niestrawność, zapalenie przełyku | — | — | — | Neutropeniczne zapalenie jelita grubego |
| Wątroba i drogi żółciowe | Zwiększona aktywność aminotransferaz, hiperbilirubinemia | Choroba wenookluzyjna wątroby, hepatomegalia, żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby, zwiększona aktywność gamma-glutamylotranspeptydazy | Niewydolność wątroby, zespół Budda-Chiariego | — | — | — |
| Skóra i tkanka podskórna | Wysypka, obrzęk | Rumień, świąd | — | — | — | — |
| Nerki i drogi moczowe | — | — | — | — | — | Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego |
| Ogólne i w miejscu podania | Gorączka, zmęczenie, dreszcze | Niewydolność wielonarządowa | — | — | — | — |
Gemtuzumab ozogamycyny – działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi
Profil bezpieczeństwa gemtuzumabu ozogamycyny obejmuje zarówno łagodne, jak i bardzo poważne działania niepożądane, w tym zakażenia, krwotoki i zaburzenia czynności wątroby. Najpoważniejsze powikłania mogą prowadzić do zgonu lub trwałego uszczerbku na zdrowiu, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym lub po przeszczepieniu szpiku. Należy pamiętać, że większość działań niepożądanych jest przemijająca i możliwa do kontrolowania, ale wymaga regularnej kontroli i ścisłej współpracy z personelem medycznym19.


















