Czym jest frukwintynib i kiedy jego stosowanie może być ograniczone?

Frukwintynib (Fruquintinibum) należy do grupy leków przeciwnowotworowych, zwanych inhibitorami kinaz tyrozynowych receptora naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGFR). Działa poprzez blokowanie powstawania nowych naczyń krwionośnych w obrębie guza, co hamuje jego wzrost12. Lek ten jest stosowany doustnie, głównie u dorosłych pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego, którzy byli już leczeni innymi standardowymi metodami34.

W niektórych przypadkach frukwintynib może być przeciwwskazany bezwzględnie – oznacza to, że nie wolno go stosować pod żadnym pozorem. W innych sytuacjach decyzję o jego podaniu podejmuje lekarz po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, czyli istnieją tzw. przeciwwskazania względne. Ponadto, są też sytuacje wymagające szczególnej ostrożności – wtedy leczenie jest możliwe, ale wymaga dodatkowej kontroli i często dostosowania dawki.

Przeciwwskazania bezwzględne

  • Nadwrażliwość na frukwintynib lub jakikolwiek składnik leku – jeśli pacjent kiedykolwiek doświadczył reakcji alergicznej po podaniu frukwintynibu lub którejkolwiek substancji pomocniczej obecnej w kapsułce (np. tartrazyny, żółcieni pomarańczowej, czerwieni Allura AC), stosowanie leku jest całkowicie zabronione56. Może to prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, takich jak wysypka, obrzęk, trudności w oddychaniu czy wstrząs anafilaktyczny.

Przeciwwskazania względne

W pewnych przypadkach frukwintynib może być zastosowany wyłącznie po bardzo dokładnej ocenie przez lekarza i pod ścisłą kontrolą. Sytuacje te obejmują m.in.:

  • Trudne do kontrolowania nadciśnienie tętnicze – u pacjentów, których ciśnienie krwi nie może być skutecznie obniżone, leczenie frukwintynibem może być niebezpieczne, ponieważ lek ten dodatkowo zwiększa ryzyko wzrostu ciśnienia, a nawet przełomu nadciśnieniowego78.
  • Skłonność do krwawień – szczególnie u osób, które przyjmują leki przeciwzakrzepowe lub mają inne czynniki ryzyka krwawienia, stosowanie frukwintynibu może prowadzić do poważnych, czasem śmiertelnych krwotoków910.
  • Przebyte niedawno zdarzenia zakrzepowo-zatorowe – rozpoczęcie leczenia frukwintynibem jest niewskazane, jeśli w ciągu ostatnich 6 miesięcy wystąpiła zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna, lub jeśli w ciągu 12 miesięcy pacjent przeszedł udar lub przemijający napad niedokrwienny1112.
  • Perforacja przewodu pokarmowego w wywiadzie – osoby, u których doszło do przebicia ściany przewodu pokarmowego, są w grupie zwiększonego ryzyka powikłań i wymagają szczególnej ostrożności lub nawet wykluczenia leczenia910.
  • Zespół nerczycowy – u pacjentów, u których rozwinął się zespół nerczycowy (ciężka postać białkomoczu), leczenie frukwintynibem musi być przerwane1314.
  • Zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) – wystąpienie tego rzadkiego zaburzenia neurologicznego podczas leczenia wymaga natychmiastowego odstawienia leku1516.
  • Trudności w gojeniu się ran – leczenie powinno być przerwane na co najmniej 2 tygodnie przed planowaną operacją oraz nie powinno być wznawiane przez co najmniej 2 tygodnie po zabiegu, dopóki rana nie zagoi się prawidłowo1112.
Ważne:

  • Frukwintynib może powodować poważne działania niepożądane, takie jak nadciśnienie, krwawienia czy problemy z nerkami, które mogą prowadzić do konieczności przerwania leczenia.
  • Niektóre barwniki zawarte w kapsułkach (tartrazyna, żółcień pomarańczowa, czerwień Allura AC) mogą wywołać reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób z alergią na barwniki spożywcze.
  • W przypadku wystąpienia objawów takich jak obrzęk, duszność, wysypka czy ból głowy należy niezwłocznie poinformować personel medyczny.
  • Lek ten nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Frukwintynib wymaga szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach. W takich przypadkach leczenie nie jest bezwzględnie przeciwwskazane, ale wymaga regularnego monitorowania i dostosowywania dawki przez lekarza:

  • Nadciśnienie tętnicze – pacjenci z rozpoznanym nadciśnieniem powinni mieć je dobrze kontrolowane przed rozpoczęciem leczenia. W razie wystąpienia trudności z kontrolą ciśnienia konieczne jest dostosowanie dawki lub nawet przerwanie terapii78.
  • Białkomocz – osoby, u których występuje białkomocz (obecność białka w moczu), wymagają monitorowania. Jeśli poziom białka przekroczy określoną wartość, lekarz może zalecić przerwę w stosowaniu leku lub zmniejszenie dawki1314.
  • Stosowanie leków przeciwzakrzepowych – pacjenci przyjmujący leki rozrzedzające krew są bardziej narażeni na krwawienia i muszą być pod stałą kontrolą910.
  • Reakcje skórne – w przypadku nasilenia zmian skórnych może być konieczne przerwanie leczenia lub dostosowanie dawki1314.

Dostosowanie dawki i monitorowanie

W przypadku wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak nadciśnienie, białkomocz czy reakcje skórne, lekarz może zdecydować o tymczasowym przerwaniu leczenia, zmniejszeniu dawki lub całkowitym odstawieniu frukwintynibu. Regularne badania kontrolne są niezbędne do bezpiecznego stosowania leku78.

Wskazówki dla pacjenta:

  • Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym należy poinformować lekarza o stosowaniu frukwintynibu. Konieczne może być czasowe odstawienie leku.
  • Nie należy samodzielnie przerywać lub zmieniać dawki leku bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.
  • W przypadku pojawienia się nowych lub nasilających się objawów, takich jak opuchlizna, ból brzucha, nietypowe krwawienia czy zmiany skórne, należy jak najszybciej skonsultować się z personelem medycznym.
  • Lek może wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi lekami, dlatego istotne jest poinformowanie lekarza o wszystkich stosowanych preparatach.

Podsumowanie: Frukwintynib – kiedy nie stosować i na co uważać?

Frukwintynib jest skutecznym lekiem w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego, jednak nie każdy pacjent może go przyjmować. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu, w tym określone barwniki. W przypadku trudnego do opanowania nadciśnienia, skłonności do krwawień, niedawnych incydentów zakrzepowych, poważnych zaburzeń nerkowych, perforacji przewodu pokarmowego czy problemów z gojeniem się ran, leczenie wymaga szczególnej ostrożności lub jest przeciwwskazane. Decyzję o terapii zawsze podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie ryzyka i korzyści5678.

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na frukwintynib lub składniki leku Przeciwwskazane
Trudne do kontrolowania nadciśnienie Należy zachować ostrożność
Skłonność do krwawień, przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych Należy zachować ostrożność
Przebyte niedawno incydenty zakrzepowo-zatorowe Należy zachować ostrożność
Perforacja przewodu pokarmowego Należy zachować ostrożność
Zespół nerczycowy Należy zachować ostrożność
Zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) Należy zachować ostrożność
Trudności w gojeniu się ran Należy zachować ostrożność
Białkomocz Należy zachować ostrożność

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najważniejsze przeciwwskazania do stosowania frukwintynibu?

Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na frukwintynib lub jakikolwiek składnik preparatu, w tym barwniki obecne w kapsułkach.

Czy frukwintynib można stosować u osób z nadciśnieniem?

U osób z nadciśnieniem lek można stosować tylko wtedy, gdy ciśnienie jest dobrze kontrolowane. W przeciwnym razie leczenie jest niewskazane.

Czy frukwintynib jest bezpieczny dla pacjentów z problemami z nerkami?

W przypadku wystąpienia białkomoczu lub zespołu nerczycowego stosowanie leku wymaga przerwania lub dostosowania dawki.

Czy frukwintynib można stosować przed lub po operacji?

Stosowanie leku należy przerwać na co najmniej 2 tygodnie przed operacją i nie wznawiać przez co najmniej 2 tygodnie po zabiegu, aż do prawidłowego zagojenia rany.