REKLAMA

Ogólne zasady dawkowania fondaparynuksu

Fondaparynuks jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań, który podaje się podskórnie lub wyjątkowo dożylnie (tylko pierwsza dawka w leczeniu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST). Schemat dawkowania zależy od wskazania, masy ciała oraz czynności nerek i wątroby12.

  • Profilaktyka zakrzepicy (VTE) po dużych zabiegach chirurgicznych lub u pacjentów unieruchomionych: standardowa dawka to 2,5 mg podskórnie raz na dobę, począwszy od 6 godzin po operacji (jeśli jest zachowana hemostaza). Leczenie trwa zwykle 5–9 dni, a w niektórych przypadkach (np. po złamaniu szyjki kości udowej) może być wydłużone do 24 dni1.
  • Leczenie ostrej zakrzepicy żył głębokich (DVT) i zatoru płucnego (PE): dawka zależy od masy ciała:
    • 5 mg raz na dobę – pacjenci <50 kg
    • 7,5 mg raz na dobę – pacjenci 50–100 kg
    • 10 mg raz na dobę – pacjenci >100 kg

    Leczenie trwa co najmniej 5 dni i do czasu ustabilizowania terapii doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi (INR 2–3), zazwyczaj 7 dni234.

  • Leczenie niestabilnej choroby wieńcowej i zawału serca: 2,5 mg raz na dobę, czas leczenia maksymalnie 8 dni lub do wypisu ze szpitala. W STEMI pierwszą dawkę podaje się dożylnie, kolejne podskórnie5.
  • Leczenie zakrzepicy żył powierzchownych: 2,5 mg raz na dobę podskórnie przez minimum 30 dni, maksymalnie 45 dni6.
Ważne: Fondaparynuks jest lekiem, którego dawkowanie wymaga uwzględnienia wielu czynników, takich jak masa ciała, wiek, funkcja nerek czy obecność innych schorzeń. Lek podaje się najczęściej podskórnie w brzuch, a miejsca wstrzyknięć powinny być regularnie zmieniane. W przypadku leczenia ostrych zakrzepów, dawka musi być indywidualnie dopasowana, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność terapii2734.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Fondaparynuks nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 17 lat, ponieważ nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej89.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych zwykle nie trzeba zmieniać dawki fondaparynuksu. Jednak należy zachować ostrożność, ponieważ wraz z wiekiem pogarsza się czynność nerek, co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, takich jak krwawienie107.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Fondaparynuks jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <20 lub <30 ml/min w zależności od wskazania)117.
  • W profilaktyce zakrzepicy i leczeniu zakrzepicy żył powierzchownych: przy klirensie kreatyniny 20–50 ml/min należy zmniejszyć dawkę do 1,5 mg raz na dobę12.
  • W leczeniu DVT/PE: u pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek należy zachować ostrożność, a w przypadku dużej masy ciała rozważyć obniżenie dawki z 10 mg do 7,5 mg71314.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie ma konieczności zmiany dawki u osób z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby129.
  • U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby nie zaleca się stosowania fondaparynuksu, zwłaszcza w leczeniu zakrzepicy żył powierzchownych, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa12.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania fondaparynuksu w ciąży i w okresie karmienia piersią. Lek nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży, chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. W okresie karmienia piersią należy zachować ostrożność89.

Uwaga na szczególne sytuacje:

  • U osób z masą ciała poniżej 50 kg ryzyko krwawienia jest większe – należy zachować szczególną ostrożność87.
  • Nie zaleca się stosowania fondaparynuksu u dzieci oraz u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek i wątroby.
  • W razie przedawkowania fondaparynuksu może dojść do poważnego krwawienia – nie istnieje specyficzne antidotum15.
  • Fondaparynuks nie powinien być podawany domięśniowo.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

  • W profilaktyce zakrzepicy po zabiegach chirurgicznych oraz u pacjentów unieruchomionych dawka to 2,5 mg raz na dobę podskórnie.
  • W leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej dawka zależy od masy ciała (5, 7,5 lub 10 mg raz na dobę podskórnie).
  • W leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej i zawału serca bez uniesienia odcinka ST oraz z uniesieniem odcinka ST – 2,5 mg raz na dobę; w STEMI pierwsza dawka dożylnie, kolejne podskórnie.
  • W leczeniu zakrzepicy żył powierzchownych – 2,5 mg raz na dobę podskórnie przez 30–45 dni.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

Dawkowanie fondaparynuksu nie powinno przekraczać zalecanych dawek dobowych – 2,5 mg (profilaktyka, leczenie zakrzepicy żył powierzchownych), 5 mg, 7,5 mg lub 10 mg (DVT/PE, zależnie od masy ciała). Przedawkowanie może prowadzić do poważnych krwawień. Nie istnieje odtrutka dla fondaparynuksu – w razie przedawkowania konieczne jest przerwanie leczenia i wdrożenie leczenia objawowego, takiego jak transfuzja krwi lub świeżej plazmy1516.

Fondaparynuks – schematy dawkowania w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – profilaktyka VTE, leczenie zakrzepicy żył powierzchownych, niestabilna choroba wieńcowa, STEMI 2,5 mg raz na dobę podskórnie (w STEMI pierwsza dawka dożylnie, kolejne podskórnie)
Dorośli – leczenie DVT/PE 5 mg raz na dobę (masa ciała <50 kg); 7,5 mg raz na dobę (50–100 kg); 10 mg raz na dobę (>100 kg)
Dzieci i młodzież <17 lat Nie zaleca się stosowania
Pacjenci w podeszłym wieku Dawka jak u dorosłych, ale z ostrożnością ze względu na czynność nerek
Pacjenci z niewydolnością nerek Przeciwwskazany przy klirensie kreatyniny <20–30 ml/min; przy klirensie 20–50 ml/min w profilaktyce i zakrzepicy żył powierzchownych dawka 1,5 mg raz na dobę; w leczeniu DVT/PE – ostrożność, ewentualnie obniżenie dawki przy dużej masie ciała
Pacjenci z niewydolnością wątroby Brak konieczności zmiany dawki przy łagodnych/umiarkowanych zaburzeniach; nie zaleca się stosowania w ciężkiej niewydolności wątroby

Fondaparynuks – skuteczne i bezpieczne dawkowanie

Prawidłowe dawkowanie fondaparynuksu pozwala skutecznie zapobiegać i leczyć zakrzepicę oraz zatorowość płucną, minimalizując ryzyko powikłań. Kluczowe jest dostosowanie dawki do masy ciała, funkcji nerek i wskazania terapeutycznego. W szczególnych grupach pacjentów, takich jak osoby starsze, pacjenci z niewydolnością nerek czy wątroby, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności i niekiedy modyfikacja dawki. Należy pamiętać, że fondaparynuks nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży oraz osób z ciężką niewydolnością nerek czy wątroby1234.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo stosuje się fondaparynuks po zabiegu ortopedycznym?

Zwykle przez 5–9 dni, a po operacji złamania szyjki kości udowej nawet do 24 dni, jeśli ryzyko zakrzepicy jest wysokie1.

Czy fondaparynuks można stosować u dzieci?

Nie, nie zaleca się stosowania fondaparynuksu u dzieci i młodzieży poniżej 17 lat ze względu na brak danych o bezpieczeństwie2.

Jak dawkować fondaparynuks u osób z niewydolnością nerek?

Przeciwwskazany przy klirensie kreatyniny poniżej 20–30 ml/min; przy klirensie 20–50 ml/min dawkę należy zmniejszyć do 1,5 mg raz na dobę w profilaktyce i zakrzepicy żył powierzchownych3.

Czy w leczeniu DVT i PE dawka fondaparynuksu zależy od masy ciała?

Tak, pacjenci poniżej 50 kg otrzymują 5 mg, 50–100 kg 7,5 mg, a powyżej 100 kg 10 mg raz na dobę4.

Jakie jest ryzyko przedawkowania fondaparynuksu?

Przedawkowanie grozi ciężkim krwawieniem. Nie ma specyficznej odtrutki, leczenie jest objawowe5.

REKLAMA