Jak działa fludeoksyglukoza (18F) w organizmie?
Fludeoksyglukoza (18F) jest substancją wykorzystywaną w badaniach obrazowych metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Po podaniu do organizmu, działa jak znacznik, który pozwala lekarzom obserwować, jak glukoza jest pobierana przez różne tkanki. Komórki o podwyższonym metabolizmie glukozy, jak komórki nowotworowe, aktywne ogniska zapalne lub niektóre obszary mózgu, wychwytują więcej tej substancji, co jest widoczne w badaniu PET123456. Dzięki temu można dokładnie określić lokalizację i charakter zmian w organizmie. Fludeoksyglukoza nie wykazuje działania leczniczego ani farmakodynamicznego w dawkach używanych do diagnostyki789101112.
Wskazania do stosowania fludeoksyglukozy (18F)
Fludeoksyglukoza (18F) jest stosowana wyłącznie do celów diagnostycznych w badaniach PET. Pomaga w wykrywaniu, ocenie zaawansowania i monitorowaniu różnych chorób, a jej zastosowanie dotyczy zarówno dorosłych, jak i dzieci. Zakres wskazań może się nieznacznie różnić w zależności od konkretnego preparatu i sytuacji klinicznej123456.
- Fludeoksyglukoza (18F) jest przeznaczona wyłącznie do badań diagnostycznych PET i nie ma zastosowania terapeutycznego.
- Stosowanie substancji wiąże się z narażeniem na niewielką dawkę promieniowania – dawka ta jest dobierana indywidualnie i zawsze uzasadniona korzyściami diagnostycznymi.
- Preparat może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, jednak u najmłodszych pacjentów dawka jest odpowiednio modyfikowana.
- Wskazania oraz przygotowanie do badania mogą się różnić w zależności od wieku, stanu zdrowia oraz celu diagnostycznego.
Wskazania u dorosłych
U dorosłych fludeoksyglukoza (18F) jest szeroko wykorzystywana w następujących obszarach diagnostyki:
-
Onkologia – wykrywanie i różnicowanie nowotworów, określanie stopnia zaawansowania choroby, monitorowanie skuteczności leczenia oraz wykrywanie nawrotów. Stosowana jest m.in. w diagnostyce:
- Pojedynczych zmian w płucach123456
- Nowotworów o nieznanym pochodzeniu (np. powiększenie węzłów chłonnych, przerzuty do kości lub wątroby)123456
- Charakterystyki mas w obrębie trzustki123456
- Nowotworów głowy i szyi, w tym pomoc w określaniu miejsca biopsji13141516517
- Pierwotnego raka płuca13141516517
- Miejscowo zaawansowanego raka piersi141516517
- Raka przełyku, trzustki, jelita grubego (szczególnie przy wznowie), odbytnicy13141516517
- Chłoniaków złośliwych13141516517
- Czerniaka złośliwego o określonej głębokości naciekania lub z przerzutami do węzłów chłonnych13141516517
- Monitorowanie skuteczności leczenia (np. chłoniaki, nowotwory głowy i szyi)131415161817
- Wykrywanie wznowy choroby nowotworowej (m.in. glejaki, rak tarczycy nierdzeniasty, rak jajnika, rak piersi, rak trzustki)131415161817
- Kardiologia – wykrywanie żywej tkanki mięśnia sercowego, szczególnie u pacjentów z poważnymi zaburzeniami funkcji lewej komory serca, u których planowane jest leczenie zabiegowe, gdy inne badania nie są rozstrzygające192021221823.
- Neurologia – lokalizowanie ognisk padaczkowych przed planowanym leczeniem operacyjnym u osób z padaczką skroniową oraz wykrywanie miejsc o obniżonym metabolizmie glukozy w mózgu192021222423.
-
Choroby zakaźne i zapalne – diagnostyka ognisk zakażenia i zapalenia w różnych narządach, szczególnie w trudnych przypadkach, takich jak:
- Gorączka o nieznanej przyczynie
- Podejrzenie przewlekłego zapalenia kości, szpiku, kręgosłupa, krążków międzykręgowych, także w obecności implantów
- Stopa cukrzycowa z podejrzeniem infekcji lub zapalenia
- Ból w okolicy protezy stawu biodrowego
- Protezy naczyniowe
- Gorączka w przebiegu AIDS
- Wykrywanie septycznych ognisk przerzutów przy bakteriemii lub zapaleniu wsierdzia
- Sarkoidoza, nieswoiste choroby zapalne jelit, zapalenie dużych naczyń
- Monitorowanie leczenia bąblowicy pęcherzykowej
Wskazania u dzieci i młodzieży
Fludeoksyglukoza (18F) może być stosowana u dzieci i młodzieży w większości wskazań obowiązujących u dorosłych, jednak każdorazowo należy bardzo starannie rozważyć zasadność wykonania badania ze względu na większą wrażliwość na promieniowanie oraz konieczność dostosowania dawki do wieku i masy ciała dziecka293031323334. Wskazania u dzieci obejmują:
- Diagnostyka onkologiczna, w tym wykrywanie, różnicowanie i monitorowanie nowotworów oraz ocena wznowy31323334
- Ocena żywotności mięśnia sercowego w kardiologii, gdy inne badania są niewystarczające31323334
- Diagnostyka ognisk padaczkowych w neurologii31323334
- Wykrywanie ognisk zakażenia i stanów zapalnych w trudnych diagnostycznie przypadkach31323334
Niektóre wskazania, takie jak ocena żywotności mięśnia sercowego czy wykrywanie ognisk padaczkowych, są szczególnie istotne u dzieci, jednak zawsze decyzja o badaniu powinna być indywidualnie uzasadniona.
Wskazania przeciwwskazane lub niezalecane u dzieci
Nie wykazano wskazań, które byłyby wyraźnie przeciwwskazane u dzieci według aktualnych ChPL, jednak ze względu na ekspozycję na promieniowanie oraz większą dawkę skuteczną na jednostkę masy ciała, badania PET z fludeoksyglukozą (18F) u dzieci wykonuje się wyłącznie wtedy, gdy są one niezbędne do postawienia diagnozy lub monitorowania leczenia293031323334.
Stosowanie u innych szczególnych grup pacjentów
W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, należy bardzo ostrożnie rozważyć wykonanie badania, ponieważ fludeoksyglukoza (18F) jest wydalana głównie przez nerki, a u tych osób może dojść do zwiększonej ekspozycji na promieniowanie. W razie potrzeby dawka powinna być dostosowana indywidualnie353036323734.
Przed wykonaniem badania z użyciem fludeoksyglukozy (18F) należy pozostać na czczo przez co najmniej 4 godziny, a także zadbać o odpowiednie nawodnienie. Przed badaniem sprawdzane jest stężenie glukozy we krwi, ponieważ niekontrolowana cukrzyca może wpływać na jakość uzyskanego obrazu. Po podaniu preparatu zaleca się ograniczenie kontaktu z małymi dziećmi i kobietami w ciąży przez 12 godzin. Jeśli jesteś na diecie niskosodowej lub masz schorzenia nerek, poinformuj o tym personel medyczny293036323734.
Porównanie wskazań do stosowania fludeoksyglukozy (18F) w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Diagnostyka onkologiczna | Tak | Tak, z modyfikacją dawki | Tak, z modyfikacją dawki | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Kardiologia | Tak | Tak, z modyfikacją dawki | Tak, z modyfikacją dawki | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Neurologia | Tak | Tak, z modyfikacją dawki | Tak, z modyfikacją dawki | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Choroby zakaźne i zapalne | Tak | Tak, z modyfikacją dawki | Tak, z modyfikacją dawki | Tak | Tak, z ostrożnością |
Fludeoksyglukoza (18F) – uniwersalne narzędzie diagnostyczne
Fludeoksyglukoza (18F) stanowi niezwykle ważne narzędzie w diagnostyce wielu poważnych chorób. Umożliwia precyzyjne obrazowanie procesów metabolicznych w organizmie, co jest szczególnie przydatne w wykrywaniu i monitorowaniu nowotworów, chorób serca, schorzeń neurologicznych oraz różnego rodzaju stanów zapalnych i zakażeń. Jej zastosowanie obejmuje zarówno dorosłych, jak i dzieci, a w każdej grupie pacjentów decyzja o wykonaniu badania powinna być indywidualnie uzasadniona. Należy pamiętać o odpowiednim przygotowaniu do badania oraz zgłoszeniu wszelkich chorób przewlekłych czy specjalnych wymagań dietetycznych personelowi medycznemu123456.


















