Jak dawkować fludeoksyglukozę (18F)?
Fludeoksyglukoza (18F) jest podawana wyłącznie w celach diagnostycznych, głównie w badaniach pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Wybór dawki i sposób podania są bardzo precyzyjne, ponieważ substancja ta jest radiofarmaceutykiem i wiąże się z narażeniem na promieniowanie. Dawkowanie ustala się indywidualnie, uwzględniając masę ciała, wiek, rodzaj badania oraz stan zdrowia pacjenta123456.
Standardowa dawka i drogi podania
- Dorośli i osoby w podeszłym wieku: zalecana dawka fludeoksyglukozy (18F) dla osoby dorosłej o masie ciała 70 kg wynosi od 100 do 400 MBq (megabekereli). Dawka powinna być dostosowana do masy ciała pacjenta oraz rodzaju aparatu i trybu uzyskiwania obrazu123456.
- Droga podania: fludeoksyglukoza (18F) jest zawsze podawana dożylnie, w postaci roztworu do wstrzykiwań. Ważne jest, by nie doszło do wynaczynienia (czyli podania poza żyłę), ponieważ mogłoby to prowadzić do niepotrzebnego napromieniowania miejsca podania i zakłócenia badania7891011.
- Częstotliwość i czas trwania terapii: fludeoksyglukoza (18F) jest podawana jednorazowo przed wykonaniem badania PET. W niektórych przypadkach, jeśli to konieczne, badanie można powtórzyć po krótkim czasie78121011.
- Przed podaniem fludeoksyglukozy (18F) pacjent powinien być na czczo przez co najmniej 4 godziny, jednak nie należy ograniczać spożycia płynów (poza napojami z glukozą)131415161718.
- Aby uzyskać najlepszą jakość obrazów i ograniczyć napromieniowanie pęcherza moczowego, warto przed i po badaniu oddać mocz i pić dużo wody131915201721.
- Przed badaniem warto sprawdzić poziom cukru we krwi, ponieważ zbyt wysoka glikemia może obniżyć skuteczność badania222324252627.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Dawkowanie u dzieci i młodzieży jest zawsze indywidualnie dobierane. Dawka stanowi proporcjonalny ułamek dawki dla dorosłych i jest obliczana na podstawie masy ciała, według specjalnych tabel przeliczeniowych. W praktyce oznacza to, że im mniejsze dziecko, tym mniejszą dawkę otrzyma, zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej (EANM)28299303132.
- Obliczenie dawki polega na pomnożeniu tzw. aktywności bazowej przez współczynnik zależny od masy ciała (przykładowe wartości: dla dziecka o masie 10 kg współczynnik wynosi 2,71, dla 20 kg – 4,86, dla 40 kg – 8,86)299303132.
- Podanie fludeoksyglukozy (18F) u dzieci i młodzieży wymaga szczególnej ostrożności i uzasadnienia, ponieważ dawka promieniowania w przeliczeniu na kilogram masy ciała jest wyższa niż u dorosłych281433161718.
Osoby w podeszłym wieku
Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki u osób starszych, ale decyzja o dawkowaniu powinna uwzględniać ogólny stan zdrowia i ewentualne współistniejące schorzenia, w tym zaburzenia czynności nerek lub wątroby123456.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby
- U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby zaleca się bardzo ostrożne ustalanie dawki, ze względu na ryzyko zwiększonej ekspozycji na promieniowanie. W razie potrzeby dawka powinna być zmniejszona123456.
- Nie prowadzono szczegółowych badań nad farmakokinetyką fludeoksyglukozy (18F) w tej grupie pacjentów, dlatego każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie123456.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Stosowanie fludeoksyglukozy (18F) u kobiet w ciąży i karmiących piersią jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy oczekiwane korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko. W każdym przypadku należy dążyć do jak najniższej możliwej dawki promieniowania343536373839.
- Podawana dawka powinna być zawsze jak najniższa, pozwalająca jednak uzyskać wymagane dane diagnostyczne344033414243.
- U dzieci, osób starszych oraz osób z chorobami nerek lub wątroby dawkowanie wymaga indywidualnego podejścia.
- W przypadku przedawkowania stosuje się zwiększoną diurezę (wzmożone oddawanie moczu) i częste opróżnianie pęcherza, by szybciej usunąć radioizotop z organizmu444546474849.
- Nie zaleca się podawania fludeoksyglukozy (18F) regularnie lub wielokrotnie, a badania powtarza się tylko w uzasadnionych przypadkach diagnostycznych.
Dawkowanie w zależności od wskazania
Nie ma odrębnych schematów dawkowania fludeoksyglukozy (18F) w zależności od wskazania (np. onkologia, neurologia, kardiologia). W każdej sytuacji stosuje się te same zasady doboru dawki – na podstawie masy ciała, wieku i rodzaju badania123456.
Maksymalna dawka dobowa i przedawkowanie
- Maksymalna dawka dobowa nie została jednoznacznie określona, jednak zaleca się nie przekraczać 10 ml roztworu na jedno podanie50.
- W razie przypadkowego podania zbyt dużej dawki należy zwiększyć eliminację radioizotopu przez organizm, np. przez forsowaną diurezę i częste opróżnianie pęcherza444546474849.
Fludeoksyglukoza (18F) – podsumowanie dawkowania dla różnych grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 100–400 MBq, dawka ustalana indywidualnie według masy ciała i typu badania, podanie dożylne, jednorazowo |
| Dzieci i młodzież | Dawka proporcjonalna do masy ciała, wyliczana wg tabel EANM (aktywność bazowa x współczynnik), podanie dożylne |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych; ostrożność przy niewydolności nerek lub wątroby |
| Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby | Indywidualne rozważenie dawki, możliwe obniżenie dawki |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Stosowanie tylko w razie wyraźnej potrzeby, minimalna skuteczna dawka |


















