Fibrynogen ludzki – czym jest i kiedy jego stosowanie może być przeciwwskazane?
Fibrynogen ludzki (Fibrinogenum humanum) to białko obecne w osoczu krwi, należące do grupy czynników krzepnięcia. Jest wykorzystywany w leczeniu osób z niedoborem fibrynogenu, a także jako wsparcie w tamowaniu krwawień podczas operacji chirurgicznych. Stosuje się go w różnych postaciach – jako proszek do wstrzykiwań, infuzji, a także w formie matryc lub klejów do tkanek1234. Jednak w pewnych przypadkach użycie tej substancji jest bezwzględnie zabronione, a w innych – wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Ważne jest, by przed zastosowaniem fibrynogenu ocenić wszystkie możliwe przeciwwskazania i ryzyka, które mogą wynikać z indywidualnej sytuacji pacjenta56.
Przeciwwskazania bezwzględne
- Nadwrażliwość na fibrynogen ludzki lub inne składniki produktu – osoby, u których wystąpiły reakcje alergiczne na fibrynogen lub substancje pomocnicze obecne w preparacie, nie powinny go stosować. Może to prowadzić do poważnych reakcji, takich jak wysypka, pokrzywka, duszności, spadek ciśnienia czy nawet wstrząs anafilaktyczny78910.
- Podanie dożylne lub donaczyniowe produktów przeznaczonych wyłącznie do stosowania miejscowego – na przykład matryc lub klejów z fibrynogenem. Zastosowanie tych form bezpośrednio do naczyń krwionośnych może wywołać groźne dla życia powikłania zakrzepowo-zatorowe710.
- Leczenie ciężkiego lub intensywnego krwawienia z tętnicy (dotyczy miejscowych klejów tkankowych) – produkty takie jak VeraSeal nie są przeznaczone do opanowywania poważnych krwotoków tętniczych10.
Przeciwwskazania względne – kiedy stosować ostrożnie?
W niektórych przypadkach zastosowanie fibrynogenu jest możliwe tylko po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści przez lekarza. Dotyczy to szczególnie pacjentów, u których istnieje podwyższone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, czyli tworzenia się zakrzepów w naczyniach krwionośnych56.
- Pacjenci z chorobą niedokrwienną serca lub po zawale – ze względu na możliwość powstania groźnych zakrzepów, leczenie fibrynogenem powinno być tu prowadzone ostrożnie i pod ścisłym nadzorem56.
- Osoby z chorobą wątroby – zaburzenia czynności wątroby mogą zwiększać ryzyko powikłań podczas stosowania fibrynogenu56.
- Okres okołooperacyjny lub pooperacyjny – pacjenci tuż przed lub po operacji są szczególnie narażeni na powstawanie zakrzepów, dlatego podawanie fibrynogenu wymaga dokładnej obserwacji56.
- Noworodki oraz osoby z ryzykiem zaburzeń krzepnięcia – szczególna ostrożność jest zalecana ze względu na możliwość wystąpienia zakrzepicy lub rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego56.
Zachowaj szczególną ostrożność – sytuacje wymagające uwagi
Istnieje szereg okoliczności, w których fibrynogen ludzki nie jest bezpośrednio przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności i ścisłego monitorowania pacjenta.
- Ryzyko zakrzepicy – przy podawaniu dużych dawek lub powtarzanych wstrzyknięć fibrynogenu, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka, jak choroby serca, wątroby czy stany pooperacyjne56.
- Reakcje alergiczne i anafilaktyczne – należy natychmiast przerwać podawanie leku, jeśli pojawią się objawy uczulenia, takie jak wysypka, pokrzywka, duszności czy spadek ciśnienia11121314.
- Możliwość przeniesienia czynników zakaźnych – produkty pochodzące z osocza ludzkiego, mimo zaawansowanych metod oczyszczania, niosą minimalne ryzyko przeniesienia znanych i nieznanych wirusów, co jest szczególnie istotne u osób regularnie otrzymujących takie preparaty151617.
- Zawartość sodu – niektóre preparaty zawierają istotne ilości sodu, co należy uwzględnić u osób na diecie niskosodowej1213.
- Brak danych dotyczących skuteczności lub bezpieczeństwa w określonych wskazaniach – na przykład w chirurgii zespoleń przewodu pokarmowego czy w przypadku wcześniejszej radioterapii1114.
Tabela podsumowująca przeciwwskazania
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na fibrynogen ludzki lub składniki produktu | Przeciwwskazane |
| Podanie donaczyniowe (dotyczy preparatów miejscowych) | Przeciwwskazane |
| Leczenie ciężkiego krwawienia tętniczego (miejscowe kleje) | Przeciwwskazane |
| Ryzyko zakrzepicy (choroba serca, wątroby, okres okołooperacyjny, noworodki) | Należy zachować ostrożność |
| Reakcje alergiczne w wywiadzie | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie u pacjentów z dietą niskosodową | Należy zachować ostrożność |
| Brak danych o bezpieczeństwie w określonych wskazaniach | Należy zachować ostrożność |
- Niektóre przeciwwskazania są wspólne dla wszystkich preparatów z fibrynogenem, inne zależą od konkretnej postaci i sposobu podania.
- Najpoważniejsze powikłania związane z niewłaściwym użyciem to reakcje alergiczne, zakrzepica oraz ryzyko przeniesienia infekcji.
- W przypadku reakcji niepożądanych, takich jak objawy alergii czy wstrząsu, należy natychmiast przerwać podawanie leku.
- Preparaty oparte na fibrynogenie mogą zawierać znaczne ilości sodu – istotne u osób na diecie niskosodowej.
Bezpieczeństwo stosowania fibrynogenu ludzkiego – podsumowanie
Fibrynogen ludzki jest skutecznym i często niezbędnym lekiem w leczeniu zaburzeń krzepnięcia i wspomaganiu zabiegów chirurgicznych. Jednak jego stosowanie nie jest możliwe u każdego pacjenta. Najważniejsze przeciwwskazania to nadwrażliwość na składniki preparatu oraz nieprawidłowe podanie (np. dożylne w przypadku preparatów miejscowych). W wielu sytuacjach, takich jak choroby serca, wątroby, czy w okresie pooperacyjnym, decyzja o zastosowaniu fibrynogenu powinna być podjęta po dokładnej analizie ryzyka i pod ścisłym nadzorem. Zachowanie ostrożności i przestrzeganie zaleceń pozwala na bezpieczne wykorzystanie tego ważnego leku w codziennej praktyce medycznej75610.


















